Hiện trạng nhà ở sinh viên tại khu Pháp Vân - Tứ Hiệp tại Hà Nội.
Tại cuộc họp nghe báo cáo triển khai chỉ đạo của Trung ương về khởi công các dự án nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê của thành phố Hà Nội vừa diễn ra chiều 27/5, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng yêu cầu các đơn vị triển khai ngay một số dự án trọng điểm trước ngày 15/6.
Trong đó, dự án nhà ở sinh viên tại khu Pháp Vân - Tứ Hiệp được yêu cầu tận dụng các thiết kế sẵn có để đẩy nhanh tiến độ và tiết kiệm chi phí. Thành phố cũng tiếp tục rà soát các dự án nhà ở cho thuê tại phường Việt Hưng và một số dự án tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc để sớm triển khai trong thời gian tới.
Ông Thắng cho biết diện thụ hưởng chính sách nhà ở cho thuê sẽ rất rộng, gồm công nhân, sinh viên, cán bộ lực lượng vũ trang, giáo viên, bác sĩ, phóng viên cùng nhiều nhóm lao động khác.
"Quan điểm mới của Chính phủ là phát triển thị trường bất động sản cho thuê theo hướng dài hạn, phục vụ nhu cầu ở thực của người dân, không nhằm mục tiêu sở hữu hay đầu cơ tích sản. Nhà ở phải thực sự là nơi để ở, để nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân", ông Thắng nói.
Người đứng đầu chính quyền Hà Nội cũng đề nghị các sở, ngành tập trung đánh giá toàn diện thực trạng phát triển nhà ở xã hội và nhà ở xã hội cho thuê trên địa bàn, đồng thời nghiên cứu cơ chế, chính sách đủ hấp dẫn để thu hút doanh nghiệp tham gia đầu tư phân khúc này.
"Các doanh nghiệp với kinh nghiệm thực tiễn trong quản lý, vận hành và khai thác bất động sản cho thuê cần chủ động đăng ký, đề xuất các dự án. Thành phố cam kết rút gọn tối đa thủ tục, ưu tiên giải quyết nhanh các quy trình để sớm triển khai các dự án nhà ở cho thuê trong thời gian tới", ông Thắng khẳng định.
Chủ tịch Hà Nội cũng yêu cầu nghiên cứu điều chỉnh tăng tỷ lệ nhà ở xã hội dành cho thuê. Theo ông, trước đây tỷ lệ này từng được quy định khoảng 20%, song hiện cần nghiên cứu nâng trở lại ở mức phù hợp hơn, có thể khoảng 20-30% tùy từng dự án; đồng thời xây dựng cơ chế quản lý thống nhất đối với quỹ nhà ở xã hội cho thuê thay vì để mỗi chủ đầu tư vận hành theo một cách khác nhau.
Để bảo đảm khởi công thí điểm một dự án nhà ở cho thuê ngay trong tháng 6, Sở Xây dựng đề xuất triển khai đồng thời nhiều giải pháp. Trong đó, Sở Quy hoạch - Kiến trúc được giao rà soát, đề xuất quỹ đất phù hợp, ưu tiên khu vực thuận tiện kết nối giao thông công cộng, gần khu công nghiệp, khu công nghệ cao hoặc nơi tập trung lao động chất lượng cao.
Sở Tài chính sẽ lựa chọn nhà đầu tư theo cơ chế đặc thù; Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp rà soát quỹ đất công đủ điều kiện triển khai; Sở Xây dựng hỗ trợ hoàn thiện thủ tục thiết kế, cấp phép xây dựng để bảo đảm đủ điều kiện khởi công trong tháng 6. Các xã, phường được giao phối hợp rà soát quỹ đất, hỗ trợ giải phóng mặt bằng và triển khai dự án đúng tiến độ.
Điểm nghẽn “vốn” khi phát triển nhà ở cho thuê
Từ thực tế phát triển nhà ở thương mại giá “vừa túi tiền” và nhà ở xã hội thời gian qua, các chuyên gia cho rằng điểm nghẽn lớn nhất trong công tác phát triển mô hình nhà ở cho thuê là bài toán vốn.
Tiến sĩ Cấn Văn Lực - Chuyên gia Kinh tế trưởng Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV), thành viên Hội đồng Tư vấn Chính sách Tài chính - tiền tệ Quốc gia cho rằng thị trường bất động sản Việt Nam hiện đang thiếu nghiêm trọng phân khúc nhà ở vừa túi tiền và nhà ở xã hội cho thuê. Trong đó, điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là bài toán vốn. Nhà ở cho thuê có thời gian hoàn vốn dài, trong khi doanh nghiệp chủ yếu tiếp cận nguồn tín dụng ngắn hạn với lãi suất thương mại cao. Nếu không có nguồn vốn trung và dài hạn ổn định, rất khó khuyến khích doanh nghiệp tham gia.
Cũng theo ông Lực, cần nhìn nhận nhà ở xã hội cho thuê như một phần của hạ tầng lao động và hạ tầng an sinh đô thị, thay vì chỉ coi đây là hoạt động kinh doanh bất động sản đơn thuần.
Theo đó, các chuyên gia cho rằng muốn phát triển mạnh nhà ở cho thuê cần có một hệ thống chính sách riêng thay vì lồng ghép chung trong cơ chế nhà ở xã hội hiện hành. Trong đó, giải pháp quan trọng là hình thành các gói tín dụng dài hạn với lãi suất ổn định cho chủ đầu tư phát triển nhà ở cho thuê. Thời hạn vay cần đủ dài để phù hợp chu kỳ thu hồi vốn của loại hình này.
Bên cạnh đó, cần bổ sung các ưu đãi về thuế sử dụng đất, thuế thu nhập doanh nghiệp, tiền thuê đất và chi phí hạ tầng để bù đắp lợi nhuận bị khống chế.
Một số ý kiến cũng đề xuất cần cho phép doanh nghiệp tham gia mô hình hợp tác công tư trong phát triển nhà ở cho thuê, đặc biệt tại các khu công nghiệp, khu chế xuất và vùng ven đô thị lớn.
Ông Phạm Đức Toản - Tổng Giám đốc Công ty Đầu tư và Phát triển bất động sản EZ cho rằng chính sách hiện nay cần tập trung khuyến khích những dự án mang lại hiệu quả an sinh thực chất, đặc biệt là nhà ở xã hội và nhà ở thương mại giá hợp lý cho thuê dài hạn.
Ngoài câu chuyện vốn và ưu đãi, nhiều chuyên gia nhấn mạnh việc xây dựng cơ chế quản lý minh bạch đối với nhà ở xã hội cho thuê cũng là yếu tố quan trọng nhằm hạn chế đầu cơ và trục lợi chính sách.
Theo đó, việc xét duyệt đối tượng thuê cần được số hóa và liên thông dữ liệu để kiểm soát thu nhập, tình trạng nhà ở và quá trình sử dụng thực tế. Đồng thời, cần tăng cường hậu kiểm sau bàn giao nhằm ngăn chặn tình trạng cho thuê lại, mua bán suất hoặc sử dụng sai mục đích.
