CTCP Chứng khoán SSI vừa công bố thực hiện thành công giao dịch đầu tiên theo mô hình Global Broker tại Việt Nam, đánh dấu việc cơ chế này chuyển từ giai đoạn thiết lập sang vận hành thực tế trên thị trường.
Đây là một trong những bước đi được chú ý trong bối cảnh MSCI sẽ công bố kết quả rà soát phân loại thị trường thường niên vào rạng sáng 24/6 theo giờ Việt Nam. Với chứng khoán Việt Nam, câu hỏi được quan tâm là liệu thị trường có được đưa vào danh sách theo dõi nâng hạng lên nhóm thị trường mới nổi hay không.
Trước đó, FTSE Russell đã xác nhận lộ trình nâng hạng Việt Nam lên nhóm thị trường mới nổi thứ cấp từ tháng 9/2026. Tuy nhiên, nếu FTSE là cột mốc đã có lộ trình, MSCI vẫn được xem là bài kiểm tra khó hơn do đặt trọng tâm lớn vào khả năng tiếp cận, vận hành và trải nghiệm giao dịch thực tế của nhà đầu tư nước ngoài.
Global Broker mới là một mảnh ghép
Theo SSI, mô hình Global Broker được triển khai theo khuôn khổ Thông tư 08/2026/TT-BTC của Bộ Tài chính. Theo đó, nhà đầu tư nước ngoài có thể tiếp cận thị trường chứng khoán Việt Nam thông qua hệ thống môi giới quốc tế, qua đó đơn giản hóa quy trình giao dịch và hỗ trợ quá trình nâng chuẩn, nâng hạng thị trường.
Báo cáo triển vọng nửa cuối năm 2026 của Chứng khoán Mirae Asset Việt Nam cũng nhắc đến việc Thông tư 08 bổ sung phương thức giao dịch qua Global Brokerage. Theo cơ chế này, nhà đầu tư nước ngoài đặt lệnh thông qua tổ chức kinh doanh chứng khoán nước ngoài đại diện để chuyển lệnh vào các công ty chứng khoán trong nước.
Ở góc độ nâng hạng, Global Broker là một cải cách liên quan trực tiếp đến khả năng tiếp cận thị trường của nhà đầu tư quốc tế. Việc cơ chế này có giao dịch đầu tiên cho thấy một phần thay đổi về hạ tầng giao dịch đã bắt đầu đi vào vận hành thực tế.
Tuy nhiên, Global Broker mới là một trong các mảnh ghép của bài toán lớn hơn. Theo các chuyên gia Mirae Asset, việc đưa cổ phiếu Việt Nam vào các rổ chỉ số của FTSE sẽ được triển khai theo 4 giai đoạn, bắt đầu từ ngày 21/9/2026 và hoàn tất vào ngày 20/9/2027.
Cụ thể, giai đoạn đầu vào ngày 21/9/2026 có tỷ lệ 10%. Giai đoạn hai vào ngày 22/3/2027 là 20%. Hai giai đoạn còn lại vào ngày 21/6/2027 và 20/9/2027 có tỷ lệ lần lượt 35% và 35%.
Lộ trình FTSE đã rõ hơn, nhưng mục tiêu MSCI vẫn gắn với các điều kiện sâu hơn. Chứng khoán Mirae Asset Việt Nam cho rằng lộ trình đi đến mục tiêu 2030 của Việt Nam còn liên quan đến giới hạn sở hữu nước ngoài (FOL), cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP) và thị trường ngoại hối.
Trong đó, giai đoạn 2026 - 2027, Việt Nam cần rà soát quy định pháp luật về tỷ lệ sở hữu nước ngoài để tăng giới hạn sở hữu tối đa, đồng thời đưa ra khỏi danh mục những ngành nghề không cần thiết phải hạn chế tỷ lệ sở hữu nước ngoài. Báo cáo cũng nhắc đến mốc quý I/2027 vận hành cơ chế CCP.
Về ngoại hối, giai đoạn 2026 - 2030, Việt Nam cần phát triển thị trường ngoại hối, cho phép triển khai các công cụ phòng ngừa rủi ro đối với hoạt động đầu tư gián tiếp.
Các điều kiện này cho thấy câu chuyện MSCI không chỉ nằm ở một cơ chế giao dịch mới hay dòng vốn ETF. Bài toán còn liên quan đến khả năng giao dịch, thanh toán, phân bổ vốn, room ngoại và phòng vệ tỷ giá của nhà đầu tư nước ngoài.
Bài toán MSCI nằm ở hệ thống và niềm tin
Những vấn đề trên cũng được đề cập tại phiên 3.1 với chủ đề “Đối thoại với cơ quan quản lý: Từ nâng hạng thị trường đến nâng chuẩn hạ tầng, hàng hóa và điều kiện để thu hút dòng vốn dài hạn” trong khuôn khổ Vietnam Investment Forum 2026 - Summer Summit.
ng Vũ Chí Dũng, Trưởng ban Pháp chế - Đối ngoại, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, cho rằng sau hơn 8 năm theo đuổi mục tiêu nâng hạng, bản chất cốt lõi là dù điều kiện thuận lợi có thể giúp dòng vốn sinh lời, yếu tố quyết định sự bền vững vẫn là hệ thống và niềm tin.
Theo ông, dù FTSE, MSCI hay S&P có các bộ chỉ số tham chiếu khác nhau, các tiêu chí đều xoay quanh niềm tin của nhà đầu tư tổ chức đối với hạ tầng thị trường, chất lượng doanh nghiệp và tính minh bạch.
Ông Vũ Chí Dũng, Trưởng ban Pháp chế - Đối ngoại, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước. (Ảnh: BTC).
Ở góc độ hạ tầng, ông Nguyễn Sơn, Chủ tịch Hội đồng thành viên Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC), cho biết với tiêu chuẩn của MSCI, thị trường cần có pháp nhân độc lập về CCP để xử lý các rủi ro trong hoạt động và bảo vệ quyền lợi cho các thành viên.
Theo ông Sơn, VSDC đã ký quyết định thành lập công ty con là Công ty TNHH MTV Bù trừ Trung tâm CCP. Đơn vị này cũng đang hoàn tất các khía cạnh về công nghệ, phần mềm để tích hợp vào hệ thống. Về mặt quy định, ông Sơn cho biết dự kiến quý I/2027 Việt Nam có thể hoàn tất các nội dung liên quan.
Ngoài CCP, ông Sơn cũng nhắc đến mô hình tài khoản tổng. VSDC đang cùng các tổ chức như IFC tìm kiếm mô hình phù hợp với điều kiện Việt Nam.
Nếu hạ tầng là điều kiện vận hành, chất lượng hàng hóa là yếu tố quyết định sức hút của thị trường. Ông Vũ Chí Dũng cho rằng quản trị doanh nghiệp là yếu tố cốt lõi nhằm bảo vệ quyền lợi của tất cả cổ đông, đặc biệt là nhà đầu tư nước ngoài.
Theo ông, dòng tiền sau nâng hạng không chỉ đến từ các quỹ thụ động, mà còn từ nhiều quỹ chủ động theo các chỉ số của MSCI hay FTSE. Do đó, việc đảm bảo quản trị công ty minh bạch để bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư là điều quan trọng.
Về tính minh bạch, ông Dũng cho rằng tại thị trường Việt Nam, vấn đề không chỉ dừng lại ở việc có đầy đủ thông tin bằng tiếng Anh, mà quan trọng nhất là tính kịp thời của thông tin đó.
Ở góc nhìn hàng hóa thị trường, ông Nguyễn Sơn cho rằng để thu hút nhà đầu tư nước ngoài quay lại, Việt Nam cần cải thiện chất lượng và quy mô hàng hóa thông qua cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước và gắn IPO với niêm yết, đặc biệt là các doanh nghiệp FDI lớn.
Ông Nguyễn Sơn, Chủ tịch Hội đồng thành viên Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC). (Ảnh: BTC).
Ông Sơn cũng nhấn mạnh bài toán phòng vệ rủi ro tỷ giá cho nhà đầu tư gián tiếp. Theo ông, nếu không có cơ chế phòng vệ tỷ giá hiệu quả, rất khó để giữ chân dòng vốn ngoại lâu dài.
Như vậy, giao dịch Global Broker đầu tiên là một tín hiệu cho thấy cải cách về khả năng tiếp cận thị trường đã bắt đầu đi vào thực tế. Nhưng để tiến tới chuẩn MSCI, thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn cần hoàn thiện thêm nhiều mảnh ghép khác, từ CCP, room ngoại, ngoại hối đến chất lượng hàng hóa và niềm tin của nhà đầu tư tổ chức.
Với nhà đầu tư, câu chuyện nâng hạng vì vậy không chỉ là mốc công bố ngày 24/6 hay một giao dịch đầu tiên theo mô hình mới, mà là quá trình thị trường nâng chuẩn vận hành để có thể thu hút và giữ dòng vốn dài hạn.
