Ô nhiễm không khí, bụi mịn PM2.5, phấn hoa, lông thú cưng hay nấm mốc đang trở thành những tác nhân khiến số người mắc viêm mũi dị ứng ngày càng gia tăng.
Đặc biệt tại các đô thị lớn của Việt Nam, chất lượng không khí thường xuyên ở mức không tốt khiến nhiều gia đình bắt đầu quan tâm nhiều hơn đến các giải pháp cải thiện môi trường sống trong nhà.
Trong đó, máy lọc không khí được xem là một trong những thiết bị gia dụng phát triển nhanh nhất những năm gần đây.
Thay vì chỉ là sản phẩm dành cho các gia đình có trẻ nhỏ hay người cao tuổi, máy lọc không khí hiện xuất hiện ngày càng nhiều trong các căn hộ, văn phòng và trường học như một giải pháp hỗ trợ bảo vệ sức khỏe hô hấp.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), ô nhiễm không khí là một trong những yếu tố nguy cơ môi trường lớn nhất đối với sức khỏe con người, làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh hô hấp, tim mạch và dị ứng.
Người bị viêm mũi dị ứng thường nhạy cảm hơn với bụi mịn và các hạt lơ lửng trong không khí, vì vậy việc giảm tiếp xúc với các tác nhân này được xem là một phần quan trọng trong kiểm soát bệnh.
Máy lọc không khí hoạt động thế nào?
Về nguyên lý hoạt động, máy lọc không khí liên tục hút không khí trong phòng, giữ lại bụi, phấn hoa, lông động vật, bào tử nấm mốc và nhiều hạt siêu nhỏ thông qua hệ thống màng lọc, sau đó trả lại luồng không khí sạch hơn.
Đặc biệt, màng lọc HEPA đạt chuẩn có khả năng giữ tới 99,97% các hạt có kích thước 0,3 micron, bao gồm phần lớn các tác nhân gây dị ứng phổ biến trong không khí.
Tuy nhiên, các chuyên gia cũng lưu ý rằng máy lọc không khí không thể điều trị hay chữa khỏi viêm mũi dị ứng.
Hiệu quả lớn nhất của thiết bị nằm ở việc giảm mức độ tiếp xúc với dị nguyên, từ đó giúp người bệnh hạn chế các đợt bùng phát triệu chứng và cải thiện chất lượng cuộc sống và đã được nhiều nhóm nghiên cứu trên thế giới đánh giá.
Một nghiên cứu do Đại học Yonsei (Hàn Quốc) thực hiện trên bệnh nhân viêm mũi dị ứng do mạt bụi nhà cho thấy sau 6 tuần sử dụng máy lọc không khí có màng lọc HEPA trong phòng ngủ, nồng độ bụi mịn PM2.5 giảm tới 51,8% so với trước khi sử dụng.
Đồng thời, nhóm sử dụng máy lọc cũng giảm đáng kể nhu cầu dùng thuốc điều trị so với nhóm đối chứng.
Dù mức độ cải thiện triệu chứng chưa đủ để thay thế điều trị bằng thuốc, kết quả nghiên cứu khẳng định việc giảm dị nguyên trong không gian sống mang lại lợi ích rõ rệt cho người mắc bệnh dị ứng.
Theo khuyến cáo của Cơ quan Bảo vệ Môi trường Hoa Kỳ (EPA), máy lọc không khí chỉ giúp giảm các hạt bụi và tác nhân ô nhiễm trong không gian kín, không thay thế việc loại bỏ nguồn ô nhiễm hay thông gió hợp lý.
Thiết bị chỉ phát huy hiệu quả khi có lưu lượng không khí sạch (CADR) phù hợp với diện tích phòng và được thay bộ lọc đúng định kỳ.
Điều này cho thấy máy lọc không khí nên được nhìn nhận như một giải pháp hỗ trợ, tương tự việc đeo khẩu trang khi ra đường hay vệ sinh nhà cửa thường xuyên, chứ không phải phương pháp thay thế điều trị y tế.
Máy lọc không khí đang ngày càng trở nên phổ biến với người Việt
Ba năm trước, khi chồng thường xuyên tái phát viêm xoang mỗi khi thời tiết thay đổi hoặc những ngày ô nhiễm không khí tăng cao, chị Chu Thị Thảo, một nội trợ tại Hà Nội, quyết định đầu tư máy lọc không khí cho gia đình.
Ban đầu, mục tiêu đơn giản chỉ là giảm bụi trong phòng ngủ. Tuy nhiên sau một thời gian sử dụng liên tục, chị nhận thấy không gian trong nhà dễ chịu hơn, ít mùi và lượng bụi bám trên đồ nội thất cũng giảm đáng kể.
"Chồng tôi bị viêm xoang nên cứ sáng ngủ dậy là hắt hơi, nghẹt mũi. Từ khi dùng máy lọc không khí khoảng ba năm nay, tình trạng đó vẫn còn nhưng giảm nhiều, nhất là vào những hôm chỉ số ô nhiễm ngoài trời cao", chị Thảo chia sẻ
Tuy nhiên, chị và gia đình không coi đây là một phương pháp thay thế vai trò của bác sĩ: "Gia đình vẫn đưa anh đi khám định kỳ và dùng thuốc theo hướng dẫn của bác sĩ, còn máy lọc không khí giống như một thiết bị hỗ trợ để giữ không khí trong nhà sạch hơn."
Theo chị, điều quan trọng nhất không phải là kỳ vọng thiết bị chữa khỏi bệnh mà là tạo môi trường sống dễ chịu hơn cho cả gia đình. Máy được bật hầu như mỗi ngày, đặc biệt vào mùa hanh khô hoặc những thời điểm chất lượng không khí xuống thấp.
Thực tế này cũng phản ánh xu hướng tiêu dùng hiện nay khi nhiều gia đình Việt sẵn sàng đầu tư vào các thiết bị chăm sóc sức khỏe tại nhà.
Không chỉ người mắc viêm mũi dị ứng hay viêm xoang, trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có bệnh hô hấp mạn tính cũng là nhóm được hưởng lợi khi chất lượng không khí trong nhà được cải thiện.
Có thể thấy, máy lọc không khí giống như một vệ sĩ thầm lặng giữ cho bầu không khí trong phòng luôn sạch hơn, góp phần giảm bớt những tác nhân gây ngứa mũi, hắt hơi hay khó chịu.
Tuy nhiên, thiết bị này không phải là thần dược chữa khỏi bệnh mà chỉ là công cụ hỗ trợ đắc lực giúp người bệnh dễ thở hơn mỗi ngày.
Các chuyên gia khuyến cáo, để đạt hiệu quả tối ưu, người dùng cần lựa chọn máy có màng lọc HEPA, sử dụng đúng diện tích khuyến nghị, thay lõi lọc định kỳ, đồng thời kết hợp vệ sinh nhà cửa, giặt chăn ga thường xuyên, hạn chế nấm mốc và tuân thủ phác đồ điều trị của bác sĩ.
Khi được đặt đúng vai trò trong chăm sóc sức khỏe, máy lọc không khí không chỉ là một thiết bị điện gia dụng mà còn là khoản đầu tư lâu dài cho giấc ngủ, chất lượng sống và sức khỏe hô hấp của cả gia đình./
