Nếu bạn từng trải qua cảm giác một phút tập luyện, đặc biệt là những bài tập cường độ cao như plank hay đạp xe nước rút, dài như hàng giờ đồng hồ, thì bạn không hề đơn độc. Một nghiên cứu khoa học gần đây đã đưa ra bằng chứng cho thấy, nhận thức của chúng ta về thời gian thực sự có thể bị "bóp méo" khi cơ thể đang vận động gắng sức.
Giải mã bí ẩn của nhận thức về việc thời gian trôi chậm khi tập luyện thể thao.
Cụ thể, các nhà nghiên cứu đã thực hiện một thí nghiệm với 33 người tham gia đạp xe tại chỗ trên một quãng đường 4.000 mét. Trong suốt quá trình này, từ trước khi bắt đầu, tại ba thời điểm trong lúc đạp xe, và sau khi hoàn thành, những người tham gia được yêu cầu ước tính khi nào khoảng thời gian 30 giây đã trôi qua. Thử nghiệm được tiến hành trong ba điều kiện khác nhau gồm đạp xe một mình, đạp cùng một "đối thủ ảo" không tương tác, và trong một cuộc đua cạnh tranh thực sự.
Kết quả thu được khá bất ngờ: trong tất cả các điều kiện, những người tham gia đều liên tục ước tính khoảng thời gian 30 giây ngắn hơn so với thực tế, trung bình nhanh hơn khoảng 8-9%. Điều này có nghĩa là, đối với họ, thời gian dường như đang trôi qua một cách chậm chạp, lê thê hơn. Đáng chú ý hơn, hiệu ứng "thời gian chậm lại" này không hề thay đổi dù họ đang đạp xe một mình hay cạnh tranh quyết liệt, và cũng không phụ thuộc vào mức độ nỗ lực cảm nhận hay tính cạnh tranh của môi trường.
Phát hiện này đặt ra nhiều câu hỏi thú vị về cách cơ thể và tâm trí chúng ta xử lý thông tin thời gian khi phải chịu áp lực thể chất. Khi vận động mạnh, cơ thể trải qua hàng loạt thay đổi như nhịp tim tăng cao, sự tập trung bị xáo trộn và cảm giác mệt mỏi gia tăng. Tất cả những yếu tố này đều có khả năng ảnh hưởng đến cách chúng ta cảm nhận sự trôi đi của từng giây, từng phút.
Đối với các vận động viên chuyên nghiệp, nhận thức sai lệch về thời gian có thể gây ra những khó khăn không nhỏ trong việc điều chỉnh nhịp độ và chiến thuật thi đấu. Các vận động viên đỉnh cao thường phải luyện tập kỹ thuật hình dung (visualization) để "khóa chặt" cảm giác về thời gian chính xác cho từng động tác, từ cú quay vòng trong bể bơi đến pha bứt tốc trên đường chạy. Nếu não bộ bắt đầu "kéo dài" hoặc "nén" thời gian giữa chừng, việc duy trì phong độ và kế hoạch thi đấu sẽ trở nên vô cùng thử thách.
Tất nhiên, bản thân thời gian không hề chậm lại, mà đây chỉ là một hiện tượng về mặt nhận thức. Dù vậy, nghiên cứu này mở ra hướng tìm hiểu sâu hơn về phản ứng của não bộ trước áp lực cường độ cao, và cách chúng ta học hỏi, thích nghi với những tương tác từ môi trường bên ngoài.
