Nhắc đến ruộng bậc thang, người ta thường nghĩ ngay đến vùng cao Tây Bắc. Thế nhưng, ít ai biết rằng, ngay giữa đảo tiền tiêu Lý Sơn, tỉnh Quảng Ngãi lại tồn tại một hệ thống ruộng bậc thang độc nhất vô nhị: Những thửa ruộng được định hình và ôm ấp bởi những bờ bằng đá núi lửa đen tuyền.
Tự bao đời nay, người dân Lý Sơn đã đắp những bờ đá dọc các triền đồi để phân chia thửa ruộng. Những bờ đá vừa giữ đất, hạn chế rửa trôi khi mưa lớn, vừa chắn gió, góp phần bảo vệ hành, tỏi và các loại hoa màu trên đảo.
Từng phiến đá núi lửa với hình dạng, kích thước khác nhau được người dân gom nhặt, xếp chồng lên nhau một cách tỉ mỉ.
Ông Võ Văn Khuân, người dân đặc khu Lý Sơn, cho biết mỗi thửa ruộng trên đảo thường được bao quanh bởi những bờ đá. Đá vừa giúp phân chia diện tích canh tác, vừa giữ lớp đất màu, hạn chế đất bị cuốn trôi và góp phần bảo vệ cây trồng trước những đợt gió mạnh từ biển.
Do địa hình triền đồi nhấp nhô, có những đoạn bờ đá cao hơn 1,5m, kéo dài hàng trăm mét. Có nơi, những bờ đá nối tiếp nhau tạo thành những đường nét uốn lượn quanh các thửa ruộng, vừa chắc chắn vừa mang vẻ đẹp mộc mạc.
Thời gian qua, khi đến du lịch đảo tiền tiêu Lý Sơn, du khách không khỏi trầm trồ khi bắt gặp những thửa ruộng được phân cách bởi các bờ đá đen. Xen giữa những đường đá là màu xanh của hành, tỏi, bắp, đậu và nhiều loại hoa màu, tạo nên một bức tranh nông nghiệp đặc trưng của miền biển đảo.
Theo TS. Nguyễn Đăng Vũ, nguyên Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Ngãi, những thửa ruộng bậc thang có bờ đá ở Lý Sơn mang đặc trưng riêng của một hòn đảo núi lửa. Cảnh quan này có thể trở thành điểm nhấn để xây dựng các tour khám phá ruộng bậc thang trên nền địa chất núi lửa biển, kết hợp tìm hiểu đời sống sinh kế và văn hóa của cư dân trên đảo.
Việc bảo tồn và tôn vinh hệ thống ruộng bậc thang bờ đá núi lửa tại Lý Sơn không chỉ có ý nghĩa về mặt kinh tế nông nghiệp mà còn góp phần gìn giữ một giá trị văn hóa độc đáo của quốc gia.
Giữa nhịp sống hiện đại hối hả, những bờ đá nghìn năm tuổi ấy vẫn lặng lẽ nằm bên bờ sóng, kể câu chuyện về sự sống sinh sôi từ tro tàn núi lửa và tình yêu bền chặt của con người với mảnh đất quê hương.
