Doanh nghiệp kêu lãi vay nhà ở xã hội 12%/năm quá cao, Ngân hàng Nhà nước nói gì?

Ông Nguyễn Tuấn Anh - Phó tổng giám đốc Tổng công ty Đầu tư phát triển nhà và đô thị (HUD) - cho biết tại Hội thảo Nhà ở xã hội, bứt tốc nguồn cung, bảo đảm công bằng thụ hưởng do báo Tiền Phong tổ chức ngày 12-3.

Gánh nặng với người mua nhà ở xã hội

Theo ông Nguyễn Tuấn Anh, lãi vay mua nhà hiện nay là gánh nặng lớn đối với người mua nhà, vì thế ông kiến nghị cần xây dựng một chính sách tín dụng đặc thù dành cho chương trình phát triển nhà ở xã hội, áp dụng đồng thời cho ngân hàng chính sách, doanh nghiệp và người mua nhà.

Cơ chế này cần hướng tới lãi suất ổn định, dài hạn, đồng thời hoàn thiện quy định về xử lý tài sản thế chấp để tạo sự an tâm cho các tổ chức tín dụng.

Một trở ngại lớn với các doanh nghiệp nhà nước trong lĩnh vực bất động sản hiện nay, theo ông Tuấn Anh, là hạn chế về nguồn vốn để triển khai dự án mới.

Vị này cho biết HUD đang gặp vướng mắc do chưa được phép tăng vốn điều lệ theo quy định, khiến năng lực tài chính bị bó hẹp trong khi nhu cầu đầu tư ngày càng lớn.

Vốn chủ sở hữu của HUD hiện ở mức khoảng 2.900 tỉ đồng nhưng phải dàn trải cho 15-16 dự án trên quỹ đất gần 1.000ha khắp cả nước. Điều này khiến nguồn lực dành cho các dự án mới gần như cạn kiệt.

Ngoài ra, việc vay vốn làm dự án nhà ở xã hội theo lãnh đạo HUD cũng đang gặp khó vì các ngân hàng thương mại không mặn mà do lợi nhuận dự án thấp, thời gian cho vay kéo dài.

Cùng quan điểm, GS.TS Hoàng Văn Cường, Ủy viên Ủy ban Tài chính - Ngân sách của Quốc hội, nêu vấn đề: Chúng ta công bố gói 120.000 tỉ đồng nhưng thực tế giải ngân vẫn thấp. So với tổng dư nợ bất động sản khoảng 4,5 triệu tỉ đồng, quy mô cho vay nhà ở xã hội còn rất nhỏ.

Ông Cường cho rằng nguyên nhân sâu xa của tình trạng này là do việc trộn lẫn cơ chế thị trường và cơ chế phúc lợi nhà nước.

Nhà ở xã hội là chính sách an sinh thì phải do Nhà nước đứng ra lo bằng nhiều công cụ, nhưng hiện chúng ta vẫn đang dùng công cụ thị trường để điều tiết. Trong khi các ngân hàng thương mại là doanh nghiệp, không thể hoạt động phi thị trường. Doanh nghiệp bất động sản cũng vậy.

Đối với nhà ở xã hội, đặc biệt nhà cho thuê, ông Cường nhấn mạnh: "Nếu coi nhà ở xã hội là một sản phẩm thị trường để phân phối theo lợi nhuận thì sẽ không giải quyết được vấn đề. Nhưng nếu coi đây là một chính sách phúc lợi và Nhà nước chủ động về đất, vốn, hạ tầng và phân bổ đối tượng, tôi tin chúng ta có thể xử lý được bài toán này".

Lãi vay chênh lệch lớn giữa các gói ưu đãi

Về lãi vay mua nhà ở xã hội hiện nay, ông Nguyễn Xuân Bắc - Phó vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế, Ngân hàng Nhà nước - khẳng định ngành ngân hàng luôn xác định tín dụng là một trong những nguồn lực quan trọng để thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội.

Vì vậy, thời gian qua Ngân hàng Nhà nước đã xây dựng và triển khai nhiều cơ chế, chính sách tín dụng mang tính đặc thù nhằm hỗ trợ cả chủ đầu tư dự án cũng như người dân có nhu cầu mua nhà.

Hiện có ba nhóm chính sách nổi bật đang được triển khai để thúc đẩy tín dụng cho nhà ở xã hội.

Thứ nhất, quy định hệ số rủi ro đối với các khoản cho vay mua nhà ở xã hội thấp hơn so với các khoản vay bất động sản thương mại thông thường. Chính sách này giúp các ngân hàng thương mại giảm áp lực về hệ số an toàn vốn, qua đó khuyến khích các tổ chức tín dụng tích cực cho vay đối với lĩnh vực nhà ở xã hội.

Thứ hai, triển khai các chương trình tín dụng ưu đãi dành riêng cho lĩnh vực này, trong đó có hai chương trình chính đang được thực hiện. Một là chương trình cho vay theo Nghị định 100 về phát triển và quản lý nhà ở xã hội.

Chương trình này hiện được triển khai tại Ngân hàng Chính sách xã hội, tập trung hỗ trợ các đối tượng mua, thuê mua nhà ở xã hội hoặc xây dựng, cải tạo nhà ở. Mức lãi suất cho vay hiện nay khoảng 5,4%/năm, với thời hạn vay tối đa lên tới 25 năm.

Hai là chương trình tín dụng theo Đề án 1 triệu căn nhà ở xã hội, thường được gọi là gói tín dụng 120.000 tỉ đồng, sau đó mở rộng lên quy mô lớn hơn.

Chương trình này được triển khai thông qua các ngân hàng thương mại để cho vay đối với cả chủ đầu tư dự án và người mua nhà. Lãi suất cho vay được quy định thấp hơn từ 1,5-2% so với lãi suất cho vay trung bình trên thị trường.

Thứ ba, tạo điều kiện thuận lợi để các ngân hàng thương mại mở rộng tín dụng đối với lĩnh vực nhà ở xã hội, đồng thời khuyến khích các tổ chức tín dụng tích cực tham gia các chương trình ưu đãi.

Ông Bắc cũng thừa nhận rằng việc xây dựng cơ chế lãi suất ổn định, dài hạn cho người mua nhà ở xã hội là vấn đề hết sức cần thiết bởi đối tượng mua nhà ở xã hội thường có thu nhập thấp hoặc trung bình, khả năng tài chính hạn chế hơn so với người mua nhà ở thương mại.

Vì vậy, việc thiết kế cơ chế lãi suất ưu đãi và ổn định trong thời gian dài sẽ giúp người dân yên tâm vay vốn và có khả năng trả nợ tốt hơn.