Chiều 2/3, theo thông tin từ một số cơ quan truyền thông uy tín, Tập đoàn dầu khí Aramco (thuộc Ả Rập–Xê Út) đã đóng cửa nhà máy lọc dầu Ras Tanura sau khi nơi này bị tấn công bằng máy bay không người lái (drone).
Sự kiện trên đánh dấu bước leo thang trong ngày thứ ba của chiến sự trên toàn khu vực, khi Iran đáp trả cuộc tấn công của Mỹ và Israel.
Khu phức hợp Ras Tanura có một trong những nhà máy lọc dầu lớn nhất Trung Đông với công suất 550.000 thùng/ngày và đóng vai trò là một cảng xuất khẩu quan trọng cho dầu thô của Ả Rập–Xê Út. Việc Ras Tanura bị đóng cửa được coi như một biện pháp phòng ngừa và tình hình hiện đang được kiểm soát.
Trước đó, hai chiếc drone tấn công nhà máy lọc dầu này đã bị chặn lại. Mảnh vỡ của chúng gây ra một vụ hỏa hoạn nhỏ và không có thương vong xảy ra, các nguồn tin cho hay.
Tuy nhiên, việc đóng cửa Ras Tanura có thể làm gia tăng lo ngại về nguồn cung dầu trong bối cảnh việc vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz - nơi khoảng 1/5 lượng tiêu thụ dầu toàn cầu đi qua, gần như bị đình trệ sau khi các tàu bị tấn công vào Chủ nhật. Hệ quả ngay lập tức là giá dầu Brent đã tăng khoảng 10% vào thứ Hai.
"Cuộc tấn công vào nhà máy lọc dầu của Ả Rập–Xê Út đánh dấu sự leo thang quan trọng, với việc cơ sở hạ tầng năng lượng của vùng Vịnh giờ đây đang nằm trong tầm ngắm của Iran," một nhà phân tích nhận định.
Giá xăng dầu bán lẻ toàn cầu sẽ tăng?
Trước đó, theo cập nhật nhanh của Công ty CP Chứng khoán VPBank (VPBankS) vào ngày 1/3, sản lượng dầu của Iran hiện đạt 3,3 triệu thùng/ngày nhưng quốc gia này chỉ xuất khẩu 1,5 triệu thùng và hầu hết số dầu đó đều được xuất khẩu sang Trung Quốc.
Do đó, nếu chỉ để bù đắp ảnh hưởng thiếu hụt dầu từ Iran thì không đáng ngại, bởi các thành viên của Tổ chức Các nước xuất khẩu dầu mỏ và các đối tác (OPEC+) đã cam kết tăng sản lượng nếu nguồn cung bị gián đoạn. Mặt khác, chỉ riêng Ả Rập - Xê Út cũng có thể bù đắp lượng xuất khẩu của Iran trong vài tuần, vài tháng.
Mỹ hiện là nhà sản xuất dầu lớn nhất thế giới và sự phụ thuộc toàn cầu vào dầu mỏ của Iran gần như không đáng kể (ngay cả Trung Quốc cũng có nguồn cung dồi dào).
Tuy nhiên, VPBankS, việc đóng cửa eo biển Hormuz chính là yếu tố có thể ảnh hưởng tới diễn biến giá dầu. Bởi, eo biển này là tuyến đường vận chuyển quan trọng nhất thế giới, với khoảng 20-22% nguồn cung dầu toàn cầu (khoảng 20-21 triệu thùng/ngày) và một phần lớn khí đốt tự nhiên hoá lỏng (LNG) đi qua đây từ Ả Rập-Xê Út, Iraq, UAE, Kuwait, Qatar và Iran.
Hiện, tàu chở dầu và khí đốt gần như ngưng hoạt động tại eo biển Hormuz. Theo dữ liệu theo dõi tàu, vào sáng Chủ nhật (1/3), chỉ một số ít tàu rời khỏi eo biển này, trong khi không có tàu nào đi vào.
Iran cũng đã phát đi cảnh báo rằng: Không tàu nào được phép đi qua eo biển Hormuz. Quốc gia này cũng xác nhận vụ tấn công tàu chở dầu vì "bất chấp lệnh không được đi qua" eo biển. Hiện, nhiều công ty dầu khí và thương mại đã tạm dừng vận chuyển qua tuyến đường này.
Ước tính, khoảng 3/4 lượng dầu qua Hormuz sẽ đi đến Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản và Hàn Quốc. Trong khi đó, riêng Trung Quốc nhận 50% lượng nhập khẩu dầu thô từ tuyến đường này.
Do đó, về ảnh hưởng ngắn hạn (trong tuần này), VPBankS, nguồn cung có thể giảm đột ngột nếu việc hạn chế lưu thông qua eo biển Hormuz bị kéo dài (dù chỉ vài ngày). Việc này có thể đẩy giá dầu tăng thêm 10-50 USD/thùng hoặc hơn (dự báo giá dầu đạt từ 90-150 USD/thùng trong kịch bản xấu).
"Như vậy, giá xăng dầu bán lẻ toàn cầu (bao gồm cả ở Việt Nam) sẽ tăng theo, gây lạm phát và áp lực kinh tế", phân tích từ VPBankS.
Trong khi đó, nếu Mỹ can thiệp hải quân để mở lại eo biển (như dự kiến với nhóm tàu sân bay) thì thời gian gián đoạn nguồn cung có thể ngắn hơn. Dẫu vậy, nếu xung đột leo thang (Iran tấn công tàu chở dầu hoặc cơ sở dầu mỏ ở vùng Vịnh) thì nguồn cung sẽ mất 10-20% trên toàn cầu. Đây là các yếu tố đẩy giá dầu lên mức kỷ lục (có thể vượt 130-200 USD/thùng theo một số ước tính cực đoan).
