Hiện nay, theo nguyên tắc trên Sở Giao dịch Chứng khoán TPHCM (HoSE), để được niêm yết trên sàn yêu cầu doanh nghiệp phải có lãi trong 2 năm liền kề trước năm đăng ký và không phát sinh lỗ lũy kế.
Đây là rào cản cho các công ty khởi nghiệp tiềm năng được niêm yết lên sàn để kêu gọi vốn đầu tư.
Tại tọa đàm được tổ chức mới đây, bàn về việc nâng hạng thị trường chứng khoán (TTCK) Việt Nam, các chuyên gia có đề xuất nên cân nhắc cho doanh nghiệp lỗ vẫn được niêm yết trên HoSE. Đặc biệt, các doanh nghiệp khoa học công nghệ, khởi nghiệp sáng tạo dù chưa có lãi nhưng vẫn nên được được xét niêm yết HoSE ở bảng giao dịch riêng biệt.
Ông Johan Nyvene, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Chứng khoán TPHCM (mã chứng khoán: HCM), cho rằng việc cho phép công ty thua lỗ được niêm yết giúp tạo một môi trường đáp ứng nhu cầu cho nhóm nhà đầu tư quan tâm đến các doanh nghiệp đặc thù. Ông nhấn mạnh, việc này càng có ý nghĩa trong quá trình Việt Nam đang phát triển các Trung tâm tài chính quốc tế (IFC).
Tại Mỹ, các công ty công nghệ hoặc các lĩnh vực mới thường được niêm yết dựa trên tiềm năng dù chưa có lợi nhuận ngay lập tức. Đơn cử, sàn Nasdaq tập trung vào các tiêu chí định lượng khác như vốn chủ sở hữu tối thiểu, giá trị vốn hóa, giá cổ phiếu tối thiểu (thường từ 4 USD khi niêm yết hoặc thấp hơn nếu đáp ứng các tiêu chí khác), số lượng cổ đông, tính thanh khoản và chuẩn mực quản trị - công bố thông tin… hơn là việc kinh doanh lãi hay lỗ.
Do đó, nhiều công ty công nghệ hay start up tăng trưởng nhanh vẫn có thể lên Nasdaq dù chưa có lợi nhuận.
Ông Nguyễn Thành Trung, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Đầu tư FinSuccess, cũng đồng tình quy định hiện hành là rào cản cho các công ty đang trong quá trình hình thành đầu tư. Theo ông, các kênh hỗ trợ vốn cho nhóm doanh nghiệp này tại Việt Nam như quỹ đầu tư mạo hiểm (venture capital) chưa nhiều, nên việc không được lên sàn sẽ hạn chế khả năng tiếp cận vốn rất lớn.
Do đó, chuyên gia kiến nghị nên cân nhắc việc mở rộng cho phép các doanh nghiệp chưa có lợi nhuận lên sàn được kỳ vọng giúp họ có thêm kênh huy động vốn. Đồng thời, nhà đầu tư cũng được cung cấp lựa chọn hàng hóa đa dạng trên thị trường chứng khoán.
Bà Phạm Thị Thùy Linh, Trưởng Ban Phát triển thị trường chứng khoán, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (Ảnh: BTC).
Phản hồi về vấn đề này, bà Phạm Thị Thùy Linh, Trưởng ban Phát triển thị trường chứng khoán thuộc Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (SSC), cho biết Chính phủ đã giao Bộ Tài chính xây dựng một nghị định riêng hướng dẫn giao dịch với các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo.
Bà giải thích thêm rằng các doanh nghiệp thuộc lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo thường có chi phí đầu tư dự án ban đầu rất lớn, khiến họ khó đáp ứng các tiêu chí có lãi theo quy định niêm yết thông thường.
Do đó, cơ quan quản lý dự kiến nghiên cứu lập nên bảng giao dịch riêng biệt với điều kiện niêm yết nới lỏng hơn cho các doanh nghiệp này. Thay vì tập trung vào yếu tố lợi nhuận ở hiện tại, nhóm này sẽ được xem xét về tiềm năng doanh thu và khả năng sinh lời trong tương lai.
Cũng theo quy định hiện hành của HoSE, doanh nghiệp đã niêm yết, nếu rơi vào tình trạng thua lỗ vẫn được giao dịch, song cổ phiếu có thể bị xếp vào diện cảnh báo hoặc kiểm soát.
Trường hợp kết quả kinh doanh xấu kéo dài, như lỗ ba năm liên tiếp, vốn chủ sở hữu âm hoặc lỗ lũy kế vượt vốn điều lệ thực góp, cổ phiếu có thể bị hủy niêm yết bắt buộc.
