Đại biểu Quốc hội Bùi Xuân Hải (đoàn Hải Phòng) đưa ra nhận định trên khi góp ý tại tổ về định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024, Luật Nhà ở năm 2023 và Luật Kinh doanh bất động sản, chiều 19/8.
Đại biểu Quốc hội Bùi Xuân Hải. (Ảnh: Quốc hội)
Ông Hải cho rằng việc Đảng và Nhà nước đặc biệt quan tâm đến việc phát triển nhà ở cho thuê là vô cùng đúng đắn và hợp lòng dân.
“Như hiện nay, người dân lao động bình thường có thể phải làm việc cả đời mới đủ tiền mua bất động sản. Nhưng nếu phát triển nhà ở cho thuê theo tinh thần của Luật Nhà ở thì tôi tin rằng sẽ tạo cơ hội cho rất nhiều người có nhà ở như mong ước”, đại biểu nhấn mạnh.
Bày tỏ băn khoăn liệu chính sách này có thể triển khai hiệu quả trong thực tế hay không, đại biểu Hải cho rằng một trong những vấn đề cần quan tâm là cơ chế ưu đãi đủ hấp dẫn để doanh nghiệp sẵn sàng bỏ vốn đầu tư các dự án nhà ở cho thuê.
Ông Hải phân tích, dự thảo luật được thiết kết theo hướng quy định nguồn vốn phát triển nhà ở cho thuê gồm vốn nhà nước và vốn ngoài nhà nước. Trong bối cảnh ngân sách phải dành nguồn lực cho nhiều nhiệm vụ khác, nguồn vốn nhà nước sẽ có giới hạn.
Theo đại biểu, để giảm chi phí cho chủ đầu tư, Nhà nước có thể miễn tiền sử dụng đất, tiền thuê đất đối với phần diện tích dành để xây dựng nhà ở cho thuê.
“Thực chất đây là Nhà nước đang cho người dân được hưởng lợi. Thay vì nhà ở thương mại phải nộp tiền sử dụng đất, tiền thuê đất thì ở đây Nhà nước không thu, tức là Nhà nước cùng doanh nghiệp tạo quỹ nhà ở cho thuê cho người dân”, ông Hải nói.
Một vấn đề khác khiến doanh nghiệp e ngại khi triển khai dự án là thủ tục hành chính. Đại biểu Bùi Xuân Hải đề nghị nghiên cứu cơ chế đặc thù, theo hướng tinh gọn, đơn giản thủ tục đối với các dự án xây dựng nhà ở cho thuê.
“Tôi chưa tìm thấy quy định trong Luật Đất đai và Luật Nhà ở thể hiện rõ yêu cầu các cơ quan chức năng phải dành thủ tục hành chính tinh gọn, đơn giản để giúp nhà đầu tư nhanh chóng triển khai các dự án này”, đại biểu nói.
Góp ý về đối tượng được ưu tiên thuê nhà, đại biểu Bùi Xuân Hải đồng tình với việc dành chính sách cho các nhóm yếu thế, theo thứ tự ưu tiên, trong đó có người có công với cách mạng, người cao tuổi, người có hoàn cảnh khó khăn, gia đình đông con...
Để tránh việc chính sách bị lợi dụng, ông đề xuất Chính phủ quy định cụ thể hơn về tiêu chí của từng nhóm đối tượng. Ví dụ, với người cao tuổi, cần xác định rõ điều kiện về hoàn cảnh sống (sống một mình không nơi nương tựa hay sống cùng con cháu không có năng lực tài chính...), tránh cào bằng tất cả những người trên 60 tuổi.
Đồng thời, chính sách phát triển nhà ở cho thuê cần được tập trung ưu tiên cho khu vực đô thị - nơi áp lực về nhu cầu nhà ở rất lớn, thay vì dàn trải ở khu vực nông thôn hay miền núi - vốn không có nhiều nhu cầu thực tế về thuê nhà.
Bên cạnh đó, theo đại biểu Hải, cần làm rõ quy định về địa giới hành chính đối với đối tượng được thuê.
“Ví dụ, dự án nhà ở cho thuê tại Hải Phòng thì người có hộ khẩu ở tỉnh, thành phố có được quyền tiếp cận hay không? ”, ông Hải đặt vấn đề và cho rằng nếu không giới hạn rõ ràng, có thể dẫn đến việc mất cân bằng cung - cầu cục bộ và gây khó khăn lớn cho công tác quản lý an sinh xã hội của chính quyền địa phương.
Kiểm soát tỷ lệ nhà ở thương mại lồng ghép trong dự án nhà ở cho thuê
Đại biểu Bùi Xuân Hải cũng đề nghị có quy định cụ thể để tránh doanh nghiệp lợi dụng chính sách ưu đãi dành cho dự án nhà ở cho thuê để phát triển nhà ở thương mại.
Theo quy định tại dự thảo Luật, chủ đầu tư dự án nhà ở cho thuê được phép dành một tỷ lệ nhất định diện tích để kinh doanh hoặc xây dựng nhà ở thương mại, nhưng chưa xác định cụ thể tỷ lệ này là bao nhiêu.
“Con số này là 10%, 50% hay 60%? Có thể chủ đầu tư thỏa thuận ngầm để nâng cao tỷ lệ nhà ở thương mại, lạm dụng cơ chế thu hồi đất, ưu đãi đất đai của Nhà nước để kinh doanh thương mại trục lợi, tạo ra sự bất bình đẳng với các doanh nghiệp thuần túy ”, đại biểu dự báo.
Để hạn chế nguy cơ này, đại biểu đề nghị luật quy định rõ tỷ lệ diện tích được sử dụng cho mục đích thương mại. Theo đề xuất của ông, tỷ lệ này có thể ở mức 10% và tối đa không quá 20% tổng diện tích sàn hoặc diện tích đất của dự án được sử dụng vào mục đích thương mại.
Đại biểu Bùi Xuân Hải nhấn mạnh việc hoàn thiện các quy định là cần thiết để chính sách phát triển nhà ở cho thuê sớm đi vào thực tế, bởi đây là chính sách đang được nhiều người dân mong đợi.
