Làm rõ bản chất pháp lý thực hiện hai dự án đường sắt
Trong báo cáo của Bộ Xây dựng cho biết, theo quy hoạch mạng lưới đường sắt quốc gia đến năm 2050, khu vực Hà Nội sẽ được đầu tư các tuyến mới để thay thế một số đoạn đường sắt hiện hữu, đồng thời tạo quỹ hạ tầng phục vụ phát triển đô thị và đường sắt đô thị.
Ga Hà Nội là đầu mối đường sắt Quốc gia. Ảnh: Khổng Chí.
Đối với phương án đầu tư kết cấu hạ tầng thay thế để bàn giao đường sắt hiện có cho TP. Hà Nội theo quy hoạch, Bộ Xây dựng nêu rõ: Thực hiện chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm, Chính phủ, TP. Hà Nội đang quyết tâm triển khai thực hiện đầu tư tuyến đường sắt đô thị số 1 đoạn Ngọc Hồi - Yên Viên và tuyến đường sắt đô thị số 6 đoạn Ngọc Hồi - Nội Bài.
Hai tuyến đường sắt đô thị này đi trùng hành lang các tuyến đường sắt quốc gia hiện có (đoạn tuyến từ Ngọc Hồi đến Yên Viên thuộc tuyến đường sắt Bắc - Nam và tuyến đường sắt Hà Nội - Lạng Sơn; tuyến đường sắt Bắc Hồng - Văn Điển).
Trong văn bản góp ý, Bộ Tư pháp đề nghị làm rõ bản chất pháp lý của việc “giao Thành phố Hà Nội là cơ quan chủ quản thực hiện 2 dự án bằng nguồn vốn Ngân sách Trung ương” trong trường hợp này là do Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ hay Bộ Xây dựng phân cấp.
Bên cạnh đó, theo Bộ Tư pháp, 2 dự án đề xuất “vốn ngân sách Trung ương chuyển về cho Hà Nội” và “vận dụng các cơ chế chính sách đặc thù, đặc biệt của Luật Thủ đô, Nghị quyết số 258/2025/QH15” là chưa phù hợp điểm b khoản 2 Điều 1 Nghị quyết số 258/2025/QH15.
Trước đề nghị của Bộ Tư pháp, Bộ Xây dựng cho rằng, việc giao UBND TP.Hà Nội là cơ quan chủ quản nhằm thực hiện quy định của pháp luật về đầu tư công, trong đó Thủ tướng Chính phủ sẽ giao kế hoạch đầu tư công cho UBND TP.Hà Nội để triển khai thực hiện đầu tư 2 dự án đường sắt nêu trên.
Các dự án này là đầu tư mới, cải tạo công trình để xử lý các điểm nghẽn, cấp bách về ùn tắc giao thông, úng ngập, ô nhiễm môi trường, trật tự đô thị theo Nghị quyết số 258/2025/QH15 là đúng thẩm quyền và phù hợp quy định.
Liên quan đến cơ chế đặc thù như ý kiến Bộ Tư pháp nêu trên, Bộ Xây dựng cho biết, các dự án đề xuất có tiêu chí đáp ứng với quy định tại điểm đ khoản 2 Điều 1 Nghị quyết số 258/2025/QH15 của Quốc hội: “đầu tư mới, cải tạo công trình để xử lý các điểm nghẽn, cấp bách về ùn tắc giao thông, úng ngập, ô nhiễm môi trường, trật tự đô thị”, không phải áp dụng điểm b khoản 2 Điều 1 Nghị quyết số 258/2025/QH15.
Tàu đỗ tại Ga Hà Nội. Ảnh: Khổng Chí.
Bàn giao hạ tầng đường sắt hiện hữu, sau khi có hệ thống hạ tầng thay thế
Về nguồn vốn thực hiện, Bộ Tư pháp đề nghị tham khảo ý kiến của Bộ Tài chính, đảm bảo tính hợp lý, khả thi.
Đối với ý kiến này, Bộ Xây dựng đã lấy ý kiến và Bộ Tài chính đã thống nhất sau khi cấp thẩm quyền xác định rõ cơ quan chủ quản thực hiện các Dự án, Bộ Tài chính sẽ phối hợp cập nhật kế hoạch vốn đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030 cho các dự án theo quy định pháp luật đầu tư công để tổng hợp, báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.
Bên cạnh các nội dung nêu trên, Bộ Tư Pháp dẫn chứng tại Dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) đang trình Quốc hội khóa XVI thông qua tại Kỳ họp thứ nhất, trong đó quy định các cơ chế, chính sách đặc thù áp dụng cho Thủ đô. Do đó, "Trường hợp cần thiết, đề nghị báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định".
Theo Bộ Xây dựng, theo Nghị quyết số 258/2025/QH15, đủ điều kiện để giao cho thành phố Hà Nội. Đồng thời theo kiến nghị của UBND thành phố Hà Nội tại Văn bản số 937/UBND-ĐT ngày 06/3/2026, tiến độ triển khai các dự án nêu trên là rất gấp (hoàn thành trong năm 2028).
Do đó, Bộ Xây dựng cho biết, cần phải giao sớm cho UBND TP.Hà Nội làm cơ quan chủ quản đầu tư các dự án theo cơ chế, chính sách đặc thù, đặc biệt đã có sẵn, đã được cấp có thẩm quyền cho phép áp dụng để đáp ứng yêu cầu tiến độ.
Cũng góp ý về vấn đề này, Bộ Quốc phòng thống nhất với báo cáo, kiến nghị của Bộ Xây dựng và UBND thành phố Hà Nội.
Trong khi đó, Tổng công ty Đường sắt Việt Nam đề nghị việc bàn giao hạ tầng đường sắt hiện hữu chỉ thực hiện sau khi hệ thống hạ tầng thay thế đã được hoàn thành, đưa vào vận hành ổn định thay thế được hạ tầng kỹ thuật hiện hữu.
Cùng đó, Tổng công ty Đường sắt Việt Nam đề nghị xây dựng phương án trung chuyển hiệu quả giữa các ga đầu vào trung tâm Thành phố và kết nối liên thông Bắc - Nam; Hoàn thành ga đầu mối Yên Thường kết nối với ga Kim Sơn đồng thời với tuyến vành đai phía Đông.
|
Các dự án cần đầu tư gồm: Dự án đường sắt vành đai phía Đông đoạn Ngọc Hồi - Kim Sơn có điểm đầu tại Tổ hợp ga Ngọc Hồi, điểm cuối tại ga Kim Sơn, đi qua địa phận TP. Hà Nội, tỉnh Bắc Ninh và tỉnh Hưng Yên. Tổng chiều dài tuyến chính dài khoảng 31,3 km và tuyến nhánh dài khoảng 10,3 km; giai đoạn 1 xây dựng theo tiêu chuẩn đường đôi (01 đường sắt khổ 1435 mm, 01 đường sắt khổ 1000 mm); sơ bộ tổng mức đầu tư khoảng 25.675 tỷ đồng. Dự án xây dựng đoạn đường sắt cải dịch từ ga Phú Xuyên đến ga Ngọc Hồi, xây dựng mới ga Thường Tín và Trung tâm điều hành vận tải đường sắt quốc gia, có điểm đầu tại Tổ hợp ga Ngọc Hồi; điểm cuối tại ga Phú Xuyên mới, tuyến thuộc địa phận thành phố Hà Nội. Tổng chiều dài khoảng 26,5 km xây dựng theo tiêu chuẩn đường đơn, khổ 1000 mm, 02 ga (Thường Tín mới và Phú Xuyên mới), 01 xí nghiệp toa xe hàng, 01 xí nghiệp đầu máy và Trung tâm điều hành vận tải đường sắt quốc gia (di dời từ ga Hà Nội) đặt tại ga Thường Tín mới; sơ bộ tổng mức đầu tư: khoảng 11.523 tỷ đồng. |
