Trong thế giới linh kiện điện tử, RAM vốn là mặt hàng có tính phổ quát cao, giá thành rẻ và nguồn cung dồi dào. Người ta thường ví RAM như "ổ bánh mì" – món ăn cơ bản mà ai cũng cần và chẳng mấy ai bận tâm về biến động giá hàng ngày.
Thế nhưng theo tờ The Verge, chỉ trong vài tháng qua, thị trường đã chứng kiến một sự dịch chuyển kỳ lạ. Giá của một thanh RAM tiêu chuẩn đã vọt lên ngang ngửa một bữa bít-tết sang trọng tại các nhà hàng cao cấp.
Số liệu từ các tổ chức nghiên cứu thị trường quốc tế cho thấy, thị trường giao ngay và hợp đồng đã tăng trưởng rõ rệt, đặc biệt là các dòng RAM dùng cho máy chủ và trung tâm dữ liệu. Tính đến đầu năm 2026, RAM chính thức bước vào chu kỳ tăng giá dữ dội nhất trong lịch sử ngành bán dẫn.
Điều gì đang âm thầm đẩy giá của những thanh RAM lên cao kỷ lục?
Câu trả lời nằm ở sự ưu tiên sản xuất của các "ông lớn" như Samsung và SK Hynix. Trước đây, 80% công suất được dành để làm RAM thông thường cho PC, Laptop. Tuy nhiên, kỷ nguyên AI bùng nổ đòi hỏi một loại hàng cao cấp hơn gọi là HBM (High Bandwidth Memory - Bộ nhớ băng thông cao).
Máy tính cá nhân nói chung cần nhiều thanh RAM hơn điện thoại và máy chơi game. Ảnh The Verge
Nghịch lý nằm ở chỗ, để sản xuất một đơn vị HBM, nhà máy phải tiêu tốn công suất và thời gian gấp 3 lần so với sản xuất RAM thông thường. Ngay cả khi các nhà máy hoạt động hết công suất 24/7, số lượng thanh RAM phổ thông ra đời vẫn bị sụt giảm nghiêm trọng. Đây không phải là cuộc khủng hoảng thiếu nguyên liệu mà là cuộc khủng hoảng về sự ưu tiên.
Đầu tháng 2 này, CEO Lip-Bu Tan của Intel đã nói chuyện với hai trong ba công ty sản xuất bộ nhớ lớn nhất, và sau đó cho biết “sẽ không có sự cải thiện nào cho đến năm 2028".
Một trong số đó, Micron, đã công khai nói điều tương tự, nói với Wccftech rằng nhà máy sản xuất bộ nhớ ở Idaho của họ sẽ không mở cửa cho đến giữa năm 2027 và rằng “bạn sẽ không thực sự thấy sản lượng thực sự” cho đến năm 2028. SK Hynix cũng đã dự đoán tình trạng thiếu hụt sẽ kéo dài đến cuối năm 2027.
Mặc dù Micron, SK Hynix và Samsung, ba công ty kiểm soát khoảng 95% nguồn cung DRAM toàn cầu, đang kiếm đủ tiền để tăng sản lượng bộ nhớ, nhưng việc xây dựng các nhà máy mới theo đúng kế hoạch sẽ cần thời gian. Họ cũng cho rằng việc xây dựng từ từ sẽ có lợi hơn và ít rủi ro hơn so với việc vội vàng đáp ứng nhu cầu.
Người sáng lập SemiAnalysis, Dylan Patel, chia sẻ, cách đây không lâu một số công ty sản xuất bộ nhớ này đã thua lỗ do sản xuất dư thừa: “Điều đáng sợ trong ngành này là nếu bạn sản xuất quá nhiều, cuối cùng bạn sẽ phá sản".
Giá RAM đã tăng gấp ba, gấp bốn, thậm chí gấp sáu lần tùy thuộc vào loại RAM, tất cả là do các công ty AI đang mua hết sạch.
Samsung dự kiến chỉ tăng nguồn cung wafer bộ nhớ thêm 5% trong năm nay. Trong khi đó, các nhà sản xuất RAM sẽ cố gắng thu lợi nhuận tối đa, và chi phí phát sinh cuối cùng sẽ được chuyển sang người tiêu dùng.
Cơn khát bộ nhớ của các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) đang trở thành một con quái vật ngốn linh kiện. Một máy chủ AI hiện nay yêu cầu dung lượng bộ nhớ gấp 8 đến 10 lần so với máy chủ thông thường.
Hiện nay, mảng AI đang chiếm tới 53% tổng công suất sản xuất hàng tháng của toàn ngành bán dẫn – một con số đủ để gây ra tình trạng "nghẹt thở" cho chuỗi cung ứng toàn cầu.
Hệ quả là, RAM không còn đơn thuần là một linh kiện phần cứng, nó đã trở thành một loại tài sản đầu cơ. Tại Hàn Quốc, thị trường ghi nhận những trường hợp hy hữu khi kẻ trộm đột nhập văn phòng chỉ để tháo RAM khỏi máy tính thay vì lấy cả bộ PC, bởi giá trị của những thanh nhớ này đang tăng nhanh hơn bất kỳ loại tài sản thanh khoản nào khác.
Tình trạng thiếu hụt này đang tạo ra hiệu ứng domino lên mọi mảng sản phẩm công nghệ, từ PC chơi game đến thiết bị điện tử tiêu dùng. Chi phí sản xuất biến động hàng ngày khiến các nhà phân phối phải liên tục điều chỉnh giá bán lẻ.
Nếu như vàng và bất động sản vẫn chịu ảnh hưởng lớn từ tâm lý đám đông và tính thanh khoản, thì RAM hiện nay được định vị bởi giá trị sử dụng thực tế: Nó là "nhiên liệu của trí tuệ nhân tạo". Trong cuộc đua tương lai số, mỗi Gigabyte RAM không chỉ là con số trên bảng thông số kỹ thuật mà là tấm vé để bước vào kỷ nguyên quyền lực mới của nhân loại.
