Bệnh diễn biến rất nhanh
TPHCM ghi nhận 4 trường hợp mắc bệnh do não mô cầu nhóm B tại Trường THCS Hai Bà Trưng (xã Hiệp Phước). Trường hợp thứ 4 là học sinh có tiếp xúc gần với ca bệnh trước đó.
Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TPHCM đã điều trị nội trú cho 23 học sinh trường này có triệu chứng viêm hô hấp. Ngoài 4 ca nhiễm não mô cầu, xét nghiệm ghi nhận thêm 4 em nhiễm cúm A/H1, 4 em nhiễm cúm B (trong đó có 1 trường hợp đồng nhiễm não mô cầu - ca bệnh thứ 4) và 1 em học sinh đồng nhiễm cúm A và cúm B. Tất cả học sinh trên hiện có sinh hiệu ổn định.
Đồng thời trước đó Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TPHCM đã lấy 21 mẫu phết họng/mũi của các em học sinh có biểu hiện hô hấp tại trường; kết quả có 12 mẫu dương tính với rhinovirus hoặc virus cúm mùa.
Kết quả này phù hợp với bối cảnh dịch bệnh hô hấp do cúm mùa đang gia tăng trong cộng đồng và đã được Sở Y tế cảnh báo từ tuần trước. Tuy nhiên, việc nhiều học sinh nhiễm virus hô hấp không làm giảm yêu cầu theo dõi sát những người tiếp xúc gần với ca não mô cầu.
Bác sĩ Nguyễn Nguyên Huyền, Giám đốc Trung tâm Phòng, chống dịch, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, cảnh báo bệnh não mô cầu xâm lấn là nhiễm khuẩn cấp tính nguy hiểm, có thể gây viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết hoặc cả hai. Bệnh có khả năng tiến triển nhanh, đe dọa tính mạng chỉ trong vài giờ và vẫn có thể xảy ra ở người khỏe mạnh, đặc biệt cần lưu ý ở trẻ nhỏ, thanh thiếu niên.
Vi khuẩn não mô cầu lây qua dịch tiết đường hô hấp, nhất là khi tiếp xúc gần hoặc kéo dài với người mang vi khuẩn hay người mắc bệnh. Người mang vi khuẩn nhưng không có triệu chứng vẫn có thể lây truyền cho người khác.
Theo bác sĩ Huyền, bệnh não mô cầu xâm lấn có thể tiến triển rất nhanh. Ở giai đoạn đầu, người bệnh có thể chỉ sốt, đau đầu, đau mỏi cơ, buồn nôn hoặc nôn, dễ bị nhầm với các bệnh nhiễm virus thông thường. Khi bệnh tiến triển, người bệnh có thể xuất hiện viêm màng não hoặc nhiễm khuẩn huyết, dẫn đến sốc nhiễm khuẩn, rối loạn đông máu, suy đa cơ quan và tử vong trong thời gian rất ngắn.
Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), khoảng 10-15% người mắc bệnh não mô cầu tử vong ngay cả khi được điều trị bằng kháng sinh. Khoảng 1/5 số người sống sót có thể gặp di chứng lâu dài, như giảm thính lực, tổn thương não, rối loạn thần kinh, suy giảm chức năng thận hoặc phải cắt cụt chi.
Vắc xin chỉ định cho ai?
Bác sĩ CKI Lê Thị Giao Thi - Trung tâm Tiêm chủng Long Châu khuyến cáo người dân chủ động tiêm vắc xin phòng não mô cầu, đồng thời giữ không gian sinh hoạt thông thoáng, vệ sinh cá nhân và tránh dùng chung vật dụng có thể tiếp xúc với nước bọt.
Vi khuẩn não mô cầu có nhiều nhóm huyết thanh, trong đó A, B, C, W, X và Y là những nhóm gây phần lớn các trường hợp bệnh xâm lấn trên thế giới. Tại Việt Nam có các loại vắc xin phòng những nhóm huyết thanh khác nhau, gồm vắc xin phòng nhóm A, C, W, Y; nhóm B và nhóm B, C. Mỗi loại có phạm vi bảo vệ riêng, vì vậy tiêm một loại vắc xin không đồng nghĩa với được bảo vệ trước tất cả các nhóm não mô cầu.
Theo bác sĩ Thi, độ tuổi được tiêm, số mũi và lịch tiêm nhắc phụ thuộc vào từng loại vắc xin. Phụ huynh nên kiểm tra tiền sử tiêm chủng của trẻ và tham khảo ý kiến bác sĩ để lựa chọn vắc xin phù hợp với độ tuổi, tình trạng sức khỏe.
Nếu có người mắc bệnh trong gia đình hoặc tập thể, người tiếp xúc gần cần liên hệ cơ sở y tế sớm để được đánh giá nguy cơ và sử dụng kháng sinh dự phòng khi có chỉ định.
Trong sinh hoạt hằng ngày, người dân cần hạn chế tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết đường hô hấp, không dùng chung chai nước, cốc uống, bàn chải đánh răng hoặc các vật dụng cá nhân có nguy cơ dính nước bọt.
Nhà trường cần tăng cường truyền thông để học sinh nhận biết các dấu hiệu nguy hiểm, biết cách tìm kiếm trợ giúp y tế kịp thời.
