Những ngày qua, nếu lướt mạng xã hội, chắc hẳn bạn đã ít nhất một lần rưng rưng trước đoạn video ghi lại cảnh một bầy chó 7 con đang lầm lũi đi bộ dọc đường cao tốc ở Trung Quốc. Cư dân mạng nhanh chóng thêu dệt nên một kịch bản lấy đi hàng triệu lít nước mắt: Chúng là những chú chó xấu số vừa tẩu thoát ngoạn mục khỏi một chiếc xe tải đến lò mổ, đang cùng nhau tìm đường về nhà.
Trong bầy có một chú chó chăn cừu Đức bị thương bước đi tập tễnh, được cả đàn bảo vệ, và một chú Corgi nhỏ bé nhưng dũng cảm luôn chạy lên dẫn đường. Câu chuyện được chia sẻ chóng mặt, truyền cảm hứng đến mức các pháp sư mạng còn dùng AI vẽ hẳn poster phim siêu hoành tráng. Thế nhưng, giữa thời đại mà "sự chú ý đẻ ra tiền", sự thật đôi khi lại bị bóp méo trơ trẽn đến mức chúng ta không thể ngờ tới.
Kịch bản hoàn hảo lấy đi nước mắt của hàng chục triệu người
Đoạn video gốc thực chất được quay vào ngày 15/3 bởi một người đàn ông lái xe ngang qua vùng cao tốc hẻo lánh ở tỉnh Cát Lâm. Anh ta đăng đoạn clip lên mạng và bâng quơ suy đoán rằng nhóm "bạn nhỏ" này có lẽ vừa trốn thoát khỏi một chiếc xe chở chó. Mặc dù sau đó người này đã đính chính rằng mình chẳng hề tận mắt nhìn thấy cuộc tẩu thoát nào, nhưng cỗ máy mạng xã hội đã kịp nhấn ga.
Chỉ trong chớp mắt, đoạn video thu hút hơn 90 triệu lượt xem trên Douyin và Weibo, rồi lan rộng ra toàn cầu qua TikTok, X (Twitter) và Instagram. Hàng triệu người đã rơi nước mắt, so sánh bầy chó với bộ phim huyền thoại "Homeward Bound" của Disney. Trí tưởng tượng của đám đông còn đẩy câu chuyện đi xa hơn khi phân tích từng ánh mắt của bầy chó hướng về chú chó chăn cừu Đức là biểu hiện của tình đồng đội, còn dáng vẻ lăng xăng của chú Corgi chính là bản lĩnh của một vị thủ lĩnh thực thụ.
Các phần mềm AI nhanh chóng nhảy vào cuộc, tạo ra những đoạn trailer giả tưởng về hành trình trốn chạy kịch tính và cả cái kết viên mãn khi chúng được đoàn tụ với người chủ đang ôm mặt khóc nức nở. Mọi thứ hoàn hảo đến mức không ai muốn tin đó là giả.
Sự thật "lãng xẹt" xé toạc màn sương ngôn tình
Khi truyền thông địa phương bắt tay vào xác minh, bong bóng ngôn tình chính thức vỡ tan tành. Không có cuộc tẩu thoát vĩ đại nào, cũng chẳng có lò mổ hay chiếc xe tải tàn ác nào cả.
Theo đài truyền hình địa phương, toàn bộ 7 chú chó này đều là "con cưng" của những người dân sống ở ngôi làng cách đường cao tốc đó chỉ vài kilomet. Ở vùng quê, chó thường được thả rông và chuyện chúng rủ nhau đi chơi xa một hai ngày là hết sức bình thường. Nguyên nhân thực sự khiến cả bầy bám riết lấy nhau đi lang thang?
Đơn giản là vì nàng chó chăn cừu Đức đang... đến kỳ sa-lơ (động dục), và những anh chàng chó khác trong làng cứ thế lục tục bám theo tiếng gọi của tình yêu. Hiện tại, cả 7 "diễn viên bất đắc dĩ" đã trở về nhà an toàn, bụng no nê, và nàng chó chăn cừu Đức đang bị xích lại cho đến khi hết chu kỳ để tránh gây náo loạn xóm làng thêm lần nữa.
Chú khỉ Punch trong một video AI.
Đằng sau những chiếc view vô tri là cạm bẫy khó lường
Chuyện bầy chó đi tìm tình yêu bị biến thành bom tấn tẩu thoát nghe thì có vẻ vô hại và buồn cười, nhưng nó lại rung lên hồi chuông cảnh báo về cách chúng ta tiêu thụ thông tin. Phó giáo sư TJ Thomson từ Đại học RMIT (Úc) lý giải rằng, giữa những tin tức tiêu cực mỗi ngày, con người luôn khao khát những nội dung chữa lành, những câu chuyện về động vật nhỏ bé để tìm kiếm sự bình yên. Đó là lý do vì sao những hiện tượng như "bé hà mã" Moo Deng ở Thái Lan hay chú khỉ Punch ở Nhật Bản lại gây bão toàn cầu. Nắm thóp được tâm lý này, những người sáng tạo nội dung sẵn sàng thêu dệt, xào nấu sự thật để câu view.
Video gấu koala trên xe buýt được tạo bởi AI.
Sự việc này không chỉ đơn thuần là một tin giả mua vui. Nó mang theo những hệ lụy sâu xa hơn. Giáo sư Tama Leaver (Đại học Curtin) cảnh báo rằng, khi chúng ta bắt đầu dễ dãi chấp nhận những video "đáng yêu nhưng giả dối" được tạo ra bởi AI, chúng ta sẽ dần đánh mất sự nhạy bén và kỹ năng phản biện. Đến lúc đó, khi phải đối mặt với những tin giả nghiêm trọng hơn về chiến tranh hay lừa đảo, chúng ta sẽ hoàn toàn mất khả năng phân biệt thật giả. Khi không còn biết tin vào đâu, ngay cả ánh mắt của chính mình cũng có thể trở thành kẻ nói dối.
