Theo Nguyễn Thị Thương, khoa Dinh dưỡng Tiết chế, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, trà xanh chứa nhiều hoạt chất chống oxy hóa như epicatechin (EC), axit gallic và EGCG. Tuy nhiên, các hợp chất này dễ bị phá hủy nếu pha bằng nước quá nóng hoặc hãm quá lâu.
Nhiệt độ pha trà phù hợp khoảng 70-80 độ C, thời gian hãm từ 2-3 phút. Cách pha này giúp giữ hương vị tự nhiên, đồng thời hạn chế giải phóng quá nhiều tannin khiến trà đắng, khó uống và dễ gây kích ứng dạ dày.
Thời điểm uống cũng ảnh hưởng đến hiệu quả. Khoảng 30-60 phút sau bữa sáng được xem là phù hợp để tăng tỉnh táo và thúc đẩy trao đổi chất. Buổi chiều, khoảng 14-15h, uống trà có thể giúp cải thiện khả năng tập trung. Ngược lại, uống khi bụng đói dễ gây buồn nôn, đau dạ dày do tannin kích thích tiết axit. Hợp chất này còn làm giảm hấp thu sắt và protein, lâu dài có thể gây táo bón nếu sử dụng không hợp lý.
Trà xanh chứa caffeine, tuy thấp hơn cà phê nhưng vẫn có thể gây tim đập nhanh, bồn chồn hoặc mất ngủ ở người nhạy cảm. Caffeine tồn tại trong cơ thể khoảng 6 giờ, vì vậy nên tránh uống sau 17h để không ảnh hưởng giấc ngủ.
Sử dụng trà xanh thay nước có thể làm giảm hấp thu sắt. (Ảnh minh hoạ)
Nhiều người thêm đường, sữa hoặc mật ong vào trà để dễ uống hơn. Tuy nhiên, chất béo và protein trong sữa có thể làm giảm hoạt tính chống oxy hóa của trà. Đường nếu dùng thường xuyên làm tăng nguy cơ béo phì, tiểu đường và rối loạn chuyển hóa. Với mật ong, việc cho vào trà còn nóng trên 50 độ C sẽ phá hủy các enzyme có lợi, làm giảm giá trị dinh dưỡng.
Dù mang lại nhiều lợi ích, trà xanh không thể thay thế hoàn toàn nước lọc. Lượng caffeine trong trà có thể gây lợi tiểu nhẹ, làm cơ thể mất nước nếu uống quá nhiều. Người trưởng thành chỉ nên dùng khoảng 2-3 tách mỗi ngày, tương đương 400-600 ml, và cần cân đối với nhu cầu cơ thể.
Chuyên gia cũng lưu ý catechin trong trà có thể ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa một số thuốc, đặc biệt là thuốc tim mạch, huyết áp hoặc thuốc chống trầm cảm. Phụ nữ mang thai, đang cho con bú, người thiếu máu hoặc trong kỳ kinh nguyệt nên hạn chế uống trà vì caffeine và tannin làm giảm hấp thu sắt, đồng thời có thể ảnh hưởng giấc ngủ của trẻ sơ sinh.
Trà xanh là thức uống tốt cho sức khỏe, nhưng chỉ phát huy lợi ích khi sử dụng đúng cách. Pha ở nhiệt độ phù hợp, uống vào thời điểm hợp lý và không lạm dụng thay nước lọc giúp tránh tình trạng “lợi bất cập hại”.
