Loại cây trà đó chính là: Sơn trà (Camellia sasanqua) là một chi thực vật có hoa thuộc họ Chè (Theaceae).
Từ lá sơn trà thu hái tại Cao Bằng, các nhà khoa học Việt Nam đã phân lập được 13 hợp chất, trong đó có 3 hợp chất hoàn toàn mới đối với khoa học. Đáng chú ý, một số hợp chất cho thấy khả năng ức chế các enzyme liên quan đến quá trình làm tăng đường huyết, mở ra nguồn dữ liệu quý cho việc nghiên cứu các sản phẩm hỗ trợ điều trị bệnh tiểu đường trong tương lai.
Nghiên cứu do TS. Nguyễn Thị Cúc cùng nhóm nghiên cứu tại Viện Hóa sinh biển thựuc hiện với tên gọi: "Nghiên cứu thành phần hóa học và tác dụng hạ đường huyết của loài Camellia sasanqua" triển khai từ năm 2018.
Sơ đồ phân lập.
Loài Camellia sasanqua, còn gọi là sơn trà. Chi thực vật này có khoảng 280 loài trên thế giới, riêng Việt Nam ghi nhận 68 loài, trong đó có tới 15 loài đặc hữu.
Nhiều nghiên cứu trước đây cho thấy các loài trong chi Trà chứa nhiều hợp chất sinh học quý với các hoạt tính như chống oxy hóa, kháng viêm, gây độc tế bào và hỗ trợ hạ đường huyết. Tuy nhiên, riêng Camellia sasanqua ở Việt Nam vẫn còn rất ít được nghiên cứu.
Phát hiện 3 hợp chất hoàn toàn mới
Nhóm nghiên cứu đã thu thập mẫu lá sơn trà tại huyện Nguyên Bình (Cao Bằng) và sử dụng các phương pháp sắc ký kết hợp với kỹ thuật phân tích phổ hiện đại để tách, xác định thành phần hóa học.
Kết quả, các nhà khoa học phân lập được 13 hợp chất, trong đó 3 hợp chất hoàn toàn mới chưa từng được công bố trước đây, được đặt tên là: Sasastilboside A; Sasastilboside B; Sasastilboside C .
Bên cạnh đó còn có 10 hợp chất đã biết như: rutin, catechin, quercitrin, kaempferol glucoside... Đây đều là những hợp chất tự nhiên từng được ghi nhận có nhiều hoạt tính sinh học trong các nghiên cứu trước.
Sơn trà.
Việc phát hiện thêm các hợp chất mới góp phần làm phong phú dữ liệu hóa học của chi Trà, đồng thời tạo tiền đề cho các nghiên cứu sâu hơn về dược tính của loài cây này.
Theo nhóm nghiên cứu, đây là lần đầu tiên các hợp chất được phân lập từ Camellia sasanqua được đánh giá một cách hệ thống đối với hai enzyme quan trọng liên quan đến quá trình chuyển hóa đường.
Các nhà khoa học cho rằng kết quả trên góp phần bổ sung cơ sở dữ liệu về những hợp chất tự nhiên có triển vọng trong nghiên cứu hỗ trợ kiểm soát đường huyết.
Tuy nhiên, đây mới là nghiên cứu ở giai đoạn phân lập và đánh giá hoạt tính sinh học trong phòng thí nghiệm. Để có thể phát triển thành thuốc hoặc sản phẩm hỗ trợ điều trị, các hợp chất này vẫn cần trải qua nhiều bước nghiên cứu tiếp theo như đánh giá trên động vật, thử nghiệm lâm sàng, xác định độ an toàn và hiệu quả trên người.
Dù vậy, việc phát hiện 3 hợp chất mới cùng những tín hiệu tích cực về khả năng ức chế các enzyme liên quan đến bệnh đái tháo đường cho thấy nguồn dược liệu tự nhiên của Việt Nam vẫn còn nhiều tiềm năng chưa được khai phá, hứa hẹn mở ra thêm những hướng nghiên cứu mới trong lĩnh vực dược học và chăm sóc sức khỏe.
