Hiệp hội Bất động sản TPHCM (HoREA) trong văn bản mới nhất có dẫn những ví dụ sinh động và cụ thể về việc giá căn hộ mới bị đẩy lên cao. Nguyên nhân phần lớn xuất phát từ cách xác định tiền sử dụng đất theo công thức bảng giá đất nhân hệ số điều chỉnh giá đất (hệ số K).
Giá căn hộ tại TPHCM lên cao (Ảnh: Hải Long).
Trường hợp khu đất tại đường Nguyễn Xiển, TP Thủ Đức (cũ) tại TPHCM có diện tích 1ha, bảng giá đất là 56,6 triệu đồng, hệ số K hiện nay khoảng 1,4 lần, tương đương giá đất 80 triệu đồng/m2.
Tuy nhiên, tính toán sâu hơn theo phương pháp thặng dư thì với diện tích 1ha, hệ số sử dụng đất 7 lần, giá căn hộ chung cư hiện nay là 50 triệu đồng/m2, trừ đi các khoản chi phí bán hàng, xây dựng thì giá trị chỉ khoảng 35 triệu đồng/m2.
HoREA cho rằng nếu áp dụng phương pháp thặng dư thì giá trị thặng dư chỉ khoảng 35 triệu đồng/m2, trong khi tính theo công thức bảng giá đất nhân hệ số điều chỉnh giá đất thì giá lên tới 80 triệu đồng/m2. Như vậy để không lỗ vốn, doanh nghiệp phải đẩy giá bán trên 100 triệu đồng/m2
Ví dụ tương tự với khu đất 1ha trên đường Đặng Công Bỉnh, huyện Hóc Môn (cũ), bảng giá đất là 18,5 triệu đồng/m2, hệ số điều chỉnh giá đất hiện nay khoảng 2 lần. Nếu áp dụng công thức bảng giá đất nhân hệ số K thì khi thu hồi đất, giao đất, chuyển mục đích sử dụng đất... đều áp dụng giá đất là 37 triệu đồng/m2.
Mức này gấp 6 lần so với áp dụng phương pháp thặng dư tương tự (chỉ 9 triệu đồng/m2). Do đó, doanh nghiệp buộc phải đẩy giá lên 70 triệu đồng/m2.
Hiệp hội đồng tình với quan điểm của Sở Nông nghiệp và Môi trường TPHCM, rằng việc xác định giá đất bằng bảng giá đất nhân hệ số K là chưa phù hợp, cần thận trọng nghiên cứu kỹ nhằm phân tích những tác động đến mọi mặt của nền kinh tế khi áp dụng.
HoREA nhận định các dự án bất động sản thương mại, khu đô thị hay chung cư cao tầng có quy mô lớn, hệ số sử dụng đất cao và mật độ xây dựng thấp, khác hoàn toàn so với nhà ở riêng lẻ hoặc lô đất nhỏ. Do đó không thể áp dụng cách tính bảng giá đất nhân hệ số K một cách cứng nhắc.
Hiệp hội đề xuất hệ số điều chỉnh giá đất áp dụng cho từng dự án, do UBND tỉnh quyết định riêng cho từng khu vực, vị trí hoặc dự án cụ thể, giúp giá đất sát hơn với thực tế kinh tế và tránh đẩy giá bán căn hộ lên quá cao.
Trước đó, Viện Kinh tế Tài nguyên và Môi trường TPHCM (IEEr) cũng cho rằng nếu xây dựng bảng giá đất theo giá thị trường để làm “giá gốc”, rồi tiếp tục nhân hệ số K, sẽ khiến giá đất bị khuếch đại, làm méo mó thị trường và nghĩa vụ tài chính. Trong khi bảng giá đất hiện tại áp dụng đã quá cao.
Đơn vị này cho rằng việc xây dựng bảng giá đất mới không nên tiếp tục làm theo cách cũ, mà cần tuân thủ chỉ đạo của Bộ Chính trị và hướng dẫn của Bộ Tài chính về áp dụng hệ số K trong xây dựng bảng giá đất.
Bộ Chính trị đã định hướng việc xây dựng bảng giá đất dựa trên bảng giá cơ sở nhân với hệ số K, áp dụng từ ngày 1/1/2026, nhằm góp phần ổn định thị trường bất động sản và đáp ứng nhu cầu nhà ở xã hội cho người lao động.
Viện IEEr kiến nghị TPHCM xây dựng bảng giá đất dựa trên bảng giá đất trước khi Luật Đất đai 2024 có hiệu lực, sau đó nhân với hệ số K để áp dụng cho bảng giá đất mới năm 2026.
