Không còn là kịch bản xa vời, biến đổi khí hậu với những trận mưa lịch sử và triều cường dâng cao đang trở thành "phép thử" khắc nghiệt cho thị trường bất động sản. Khi những căn biệt thự đắt đỏ tại Hà Nội hay TPHCM chìm trong biển nước, cả chủ đầu tư và người mua nhà buộc phải thay đổi tư duy để thích ứng.
Thực tế thời gian qua đã vẽ nên một bức tranh tương phản đầy nghịch lý: Giữa những đô thị hiện đại, người dân vẫn phải vật lộn với cảnh ngập lụt, triều cường. Không khó để bắt gặp hình ảnh những khu biệt thự trị giá hàng triệu USD tại Hà Nội bị cô lập giữa mênh mông nước sau bão, hay những tuyến đường sầm uất tại TPHCM "thất thủ" mỗi khi triều lên.
Nói như ông Phạm Trung Quân, Giám đốc Nghiên cứu và Phát triển sản phẩm Công ty Nam Long tại một hội thảo mới đây, ngập nước không chỉ gây bất tiện về di chuyển mà đang tác động trực tiếp, bào mòn chất lượng sống và giá trị tài sản của từng hộ gia đình.
Tuyến đường khu biệt thự ven đường Lê Trọng Tấn ngập sâu hồi tháng 8 vừa qua (Ảnh: Thanh Đinh).
Theo các nghiên cứu về biến đổi khí hậu, mực nước biển toàn cầu đang dâng trung bình 0,3-0,4cm mỗi năm. Đáng lo ngại hơn, tại TPHCM, các cơ quan địa chất ghi nhận tốc độ sụt lún nền đất lên tới 2-3 cm/năm.
Sự cộng hưởng giữa hai yếu tố này - nước dâng lên và đất lún xuống - đang khiến nguy cơ ngập lụt không chỉ gia tăng về tần suất mà còn nghiêm trọng hơn về mức độ tàn phá. Đây là bài toán sống còn mà các dự án bất động sản phải giải quyết nếu muốn phát triển bền vững.
Chia sẻ giải pháp trước thách thức này, đại diện Nam Long cho biết doanh nghiệp đã phải thực hiện những nghiên cứu chuyên sâu để tự cứu mình trước khi chờ hạ tầng chung. Về cốt nền xây dựng, dù cơ quan Nhà nước đã quy định mức tối thiểu, công ty vẫn tính toán theo biên độ triều cường và kịch bản biến đổi khí hậu cập nhật, từ đó nâng cốt nền cao hơn tiêu chuẩn yêu cầu. Mục tiêu là đảm bảo phần lớn dự án có khả năng chống chịu ngập trong nhiều năm khi đi vào vận hành.
Đồng quan điểm, bà Dương Thùy Dung - Giám đốc Điều hành CBRE Việt Nam - nhận định rủi ro thiên tai hiện nay đã trở thành "mẫu số chung" của nhiều đô thị lớn trên thế giới, không riêng Việt Nam. Các nhà đầu tư bất động sản cũng đã nhận thức rất rõ xu hướng mực nước biển dâng và tác động của hiện tượng ấm lên toàn cầu đến tình trạng triều cường, ngập úng.
Từ góc độ quan sát và làm việc trực tiếp với các chủ đầu tư, bà Dung nhận thấy phần lớn các doanh nghiệp phát triển dự án quy mô lớn đều đã chủ động xây dựng giải pháp chống ngập ngay từ giai đoạn quy hoạch ban đầu. Với những chủ đầu tư chưa triển khai hệ thống này, việc bổ sung là điều bắt buộc.
Cũng theo bà Dung, bản đồ ngập nước của TPHCM được cập nhật hàng năm và công bố công khai, cho thấy nhiều khu vực trước đây chưa từng bị ngập đang dần chuyển sang vùng rủi ro trong giai đoạn 2025-2030. Điều đó đặt ra yêu cầu các chủ đầu tư phải liên tục theo dõi dữ liệu mới để có phương án kỹ thuật phù hợp. Ngoài ra, hệ thống nước ngầm và nguy cơ sụt lún cũng là yếu tố quan trọng mà nhiều chủ đầu tư đã tính đến khi thiết kế nền móng cũng như hạ tầng dự án.
Từ phía Nhà nước, đại diện CBRE Việt Nam đánh giá Chính phủ đang đẩy mạnh các dự án quy mô quốc gia nhằm kiểm soát ngập và triều cường tại khu vực phía Nam. Trong đó, hệ thống cống kiểm soát triều với tổng mức đầu tư khoảng 10.000 tỷ đồng là một trong những công trình trọng điểm đang được triển khai.
Ở góc độ người mua nhà, CBRE cho rằng mỗi cá nhân cũng cần chủ động nâng cao khả năng phòng vệ trước rủi ro ngập nước. Người mua nên trực tiếp tham khảo bản đồ ngập và dự báo tương lai để đánh giá vị trí dự án. Đồng thời, tiêu chí lựa chọn chủ đầu tư có năng lực và có giải pháp rõ ràng về hạ tầng chống ngập nên được đặt lên hàng đầu.
Tại cuộc họp báo Chính phủ thường kỳ chiều 6/12, ông Nguyễn Trí Đức - Chánh văn phòng, người phát ngôn Bộ Xây dựng - nói cách đây cả chục năm, Thủ tướng đã ban hành chính sách hỗ trợ hộ nghèo xây dựng nhà ở phòng, tránh bão, lụt khu vực miền Trung, áp dụng tại 13 tỉnh, thành phố khu vực Bắc Trung Bộ và duyên hải miền Trung (trước khi sáp nhập).
Trên cơ sở đó, các địa phương nghiên cứu thiết kế tối thiểu 3 mẫu nhà ở, có địa phương đến 6-8 mẫu. Bộ cũng nghiên cứu thiết kế nhà ở an toàn phòng, chống thiên tai với 176 mẫu có thể sử dụng ngay; chương trình Hỗ trợ xây nhà chống chịu bão, lụt do Quỹ Khí hậu xanh GCF tài trợ...
Trước thực trạng bão lũ xảy ra tại hầu hết các địa phương cả nước với mức độ phức tạp, nguy hiểm hơn rất nhiều, ông Đức cho rằng cần có những mẫu thiết kế nhà ở phòng, tránh bão lụt mới phù hợp tình hình thực tế.
Do đó Bộ Xây dựng đề nghị UBND các tỉnh phối hợp Viện Kiến trúc quốc gia rà soát đặc điểm địa hình từng vùng để vận dụng và lựa chọn áp dụng mẫu thiết kế theo hướng dẫn, gắn chặt quy hoạch xây dựng, quy hoạch nông thôn, quy hoạch vùng, bảo đảm an toàn lâu dài, không chỉ xử lý trước mắt.
