Ông H., 45 tuổi, từng điều trị gout nhiều năm, đến Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội) trong cơn đau khớp ngón chân cái dữ dội. Khớp sưng đỏ, nóng rát, khiến ông không thể đi lại.
Khi bác sĩ Dương Minh Tuấn, Khoa Nội tiết và Đái tháo đường, hỏi về thói quen ăn uống, ông H. chia sẻ: “Tôi bỏ bia từ sau cơn gout năm ngoái, giờ chỉ uống rượu, mỗi lần tiếp khách thì nhấp 1-2 ly. Tôi nghe nói rượu không chứa purin nên an toàn hơn”.
Tuy nhiên, xét nghiệm cho thấy nồng độ acid uric của ông vẫn ở mức báo động: 650 µmol/l, vượt xa ngưỡng bình thường.
Theo bác sĩ Tuấn, quan niệm “rượu an toàn hơn bia” là sai lầm. Cả hai loại đồ uống này đều làm tăng acid uric, dù qua các cơ chế khác nhau, và dễ kích hoạt cơn gout cấp.
Trong đó, bia gây hại gấp đôi, purin từ men bia tạo ra nhiều acid uric khi chuyển hóa, đồng thời cồn trong bia làm giảm khả năng đào thải acid uric qua thận, khiến chất này tích tụ trong máu. Rượu mạnh, dù không chứa purin, lại thúc đẩy phân hủy năng lượng trong tế bào, sản sinh thêm acid uric.
Hơn nữa, rượu làm tăng acid lactic trong máu, cạnh tranh với acid uric tại ống thận, dẫn đến giảm đào thải. Vì vậy, chuyển từ bia sang rượu không giúp người bệnh gout tránh được nguy cơ.
Bác sĩ Tuấn nhấn mạnh, bia là thức uống tệ nhất với người gout do chứa purin trực tiếp và gây ức chế thải acid uric. Rượu, dù ít purin, vẫn tác động xấu đến quá trình chuyển hóa và đào thải.
Người bệnh gout, đặc biệt trong giai đoạn gout cấp, có acid uric cao (>420 µmol/l), hạt tophi hoặc tổn thương khớp, cần kiêng hoàn toàn rượu bia. Trong trường hợp bất khả kháng như tiệc tùng, chỉ nên dùng lượng tối thiểu rượu nhẹ (nồng độ cồn dưới 15 độ, không quá 30ml) và tuyệt đối tránh uống khi đói hoặc sau vận động mạnh.
Ngoài kiêng rượu bia, người bệnh cần điều chỉnh lối sống toàn diện. Uống đủ nước (2-3 lít/ngày) giúp tăng đào thải acid uric qua thận. Hạn chế thực phẩm giàu đạm như thịt đỏ, hải sản, nội tạng trong các bữa nhậu. Bia không cồn hay bia không men vẫn nên tránh vì chứa một lượng purin nhất định. Về lâu dài, kiểm soát cân nặng, duy trì điều trị hạ acid uric theo chỉ định và tái khám định kỳ là chìa khóa để ngăn biến chứng ở khớp và thận.
Bệnh gout không chỉ gây đau đớn mà còn ảnh hưởng lớn đến chất lượng sống. Việc từ bỏ rượu bia có thể khó khăn, đặc biệt với những người thường xuyên giao tiếp xã hội, nhưng đó là bước quan trọng để kiểm soát bệnh. Thay vì dựa vào các quan niệm thiếu cơ sở, người bệnh nên tham khảo ý kiến bác sĩ để xây dựng kế hoạch điều trị phù hợp.
Trường hợp của ông H., bác sĩ Tuấn đã kê đơn hạ acid uric và tư vấn chế độ ăn uống, đồng thời khuyến khích ông duy trì lối sống lành mạnh để tránh những cơn đau tái phát.
