Bão Mặt Trời mạnh nhất trong 20 năm vừa đổ bộ Trái Đất, thiệt hại ra sao?

Theo Trung tâm Dự báo Thời tiết Không gian (SWPC) thuộc Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Hoa Kỳ (NOAA), một cơn bão bức xạ Mặt Trời được xếp ở mức 4 trên thang 5 cấp độ nghiêm trọng đã đổ bộ Trái Đất vào đầu tuần này.

SWPC đánh giá đây là cơn bão Mặt Trời mạnh nhất tác động tới Trái Đất trong hơn 20 năm qua, vượt qua sự kiện xảy ra vào tháng 10/2003, từng gây mất điện diện rộng tại Thụy Điển và làm hư hỏng nhiều máy biến áp ở Nam Phi.

Cơn bão Mặt Trời lần này đã giải phóng lượng lớn các hạt mang điện tích năng lượng cao, di chuyển với tốc độ rất lớn, gây ảnh hưởng tới hoạt động phóng tàu vũ trụ, hàng không và làm gia tăng rủi ro đối với các hệ thống vệ tinh phục vụ liên lạc và định vị.

Ngoài ra, bão Mặt Trời còn làm tăng nguy cơ phơi nhiễm bức xạ đối với các phi hành gia đang làm việc ở quỹ đạo Trái Đất thấp, trong đó có Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS), cũng như hành khách trên các chuyến bay bay qua hoặc gần hai vùng cực. Theo giới khoa học, mức phơi nhiễm này có thể làm tăng nhẹ nguy cơ ung thư trong dài hạn, nhưng không gây tác động tức thì.

Trước thời điểm bão Mặt Trời đổ bộ, SWPC đã gửi cảnh báo tới NASA, Cục Hàng không Liên bang Hoa Kỳ, các hãng hàng không, Cơ quan Quản lý Khẩn cấp Liên bang cùng nhiều đơn vị liên quan để chủ động triển khai các biện pháp giảm thiểu rủi ro.

Trong thời gian bão diễn ra, các phi hành gia trên ISS được khuyến cáo di chuyển tới những khu vực có khả năng che chắn bức xạ tốt hơn trên trạm vũ trụ nhằm hạn chế phơi nhiễm.

Theo SWPC, đến thời điểm hiện tại, chưa ghi nhận thiệt hại nào đối với lưới điện hoặc các hệ thống vệ tinh do cơn bão Mặt Trời mạnh vừa qua gây ra.

Bão Mặt Trời là gì?

Mặt Trời là một khối khí khổng lồ với nhiệt độ bề mặt khoảng 6.000 độ C, cao gấp gần 5 lần nhiệt độ dung nham núi lửa trên Trái Đất. Đặc biệt, vành nhật hoa, lớp ngoài cùng của khí quyển Mặt Trời, còn có nhiệt độ lên tới hàng triệu độ C.

Trong một số thời điểm, Mặt Trời xuất hiện các vụ phun trào năng lượng cực lớn tại vành nhật hoa, giải phóng những đám mây plasma khổng lồ vào không gian. Khi các đám mây plasma này hướng về Trái Đất, hiện tượng đó được gọi là bão Mặt Trời.

Trái Đất được bảo vệ bởi từ quyển, một lớp lá chắn từ trường có vai trò ngăn chặn phần lớn tác động của các hạt mang điện từ Mặt Trời. Tuy nhiên, trong những cơn bão đặc biệt mạnh, một phần plasma vẫn có thể xuyên qua từ quyển và xâm nhập vào khí quyển Trái Đất.

Hiện tượng này có thể gây ra các cơn bão địa từ trên diện rộng, làm gián đoạn thông tin liên lạc, ảnh hưởng tới vệ tinh, hệ thống định vị và lưới điện.

Trong quá khứ, khi con người chưa phụ thuộc nhiều vào công nghệ, tác động của bão Mặt Trời chưa được xem là mối đe dọa nghiêm trọng. Tuy nhiên, trong xã hội hiện đại, các hệ thống công nghệ cao lại rất nhạy cảm với những biến động từ trường và bức xạ không gian.

Một ví dụ điển hình là cơn bão Mặt Trời xảy ra năm 1859, còn được gọi là sự kiện Carrington, đã gây gián đoạn hệ thống điện báo trên toàn cầu, khiến nhiều thiết bị phát nổ và gây hỏa hoạn, cho thấy mức độ nguy hiểm tiềm tàng của các hiện tượng thời tiết không gian đối với công nghệ của con người.