Bảo đảm an toàn thực phẩm phòng chống bệnh do virus Nipah
Theo nội dung văn bản do Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) ban hành, bệnh do virus Nipah thuộc nhóm A - nhóm bệnh truyền nhiễm đặc biệt nguy hiểm tại Việt Nam.
Bệnh lây truyền chủ yếu từ động vật sang người (dơi, gia súc, vật nuôi), qua tiếp xúc với vật phẩm, thực phẩm bị nhiễm virus và cũng có thể lây truyền từ người sang người qua tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết, dịch bài tiết của bệnh nhân.
Để tăng cường công tác an toàn vệ sinh thực phẩm (ATTP) dự phòng bệnh trong cộng đồng và sẵn sàng đáp ứng các sự cố lây truyền có thể xảy ra do thực phẩm, Cục An toàn thực phẩm đề nghị Sở Y tế, Sở ATTP và Chi cục ATTP các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương khẩn trương triển khai ba nội dung.
Thứ nhất, tăng cường công tác thông tin truyền thông đến người dân và các cơ sở sản xuất, chế biến, kinh doanh thực phẩm về đảm bảo ATTP trong phòng bệnh do virus Nipah.
Việc truyền thông bao gồm: thông tin chung về bệnh và đường lây truyền; cách phòng ngừa và phát hiện sớm dấu hiệu nhiễm bệnh; một số biện pháp phòng tránh lây nhiễm bệnh qua đường thực phẩm như hạn chế tiếp xúc, chế biến, ăn các loại thực phẩm có nguồn gốc từ động vật hoang dã (dơi ăn quả) hoặc từ trái cây, thực phẩm có vết liếm, vết cắn, vết ăn dở từ trước của động vật hoang dã…
Virus Nipah lây truyền chủ yếu từ động vật sang người (dơi, gia súc, vật nuôi), qua tiếp xúc với thực phẩm bị nhiễm bệnh (Ảnh minh họa: Getty).
Thứ hai, tăng cường giám sát, đảm bảo vệ sinh ATTP, vệ sinh cá nhân trong các cơ sở sản xuất, chế biến, kinh doanh thực phẩm. Theo dõi sức khỏe thường xuyên đối với người trực tiếp sản xuất, chế biến thực phẩm, đặc biệt là người nước ngoài từ các quốc gia đang ghi nhận ca bệnh do virus Nipah.
Với bất kỳ ai trong cơ sở sản xuất, chế biến, kinh doanh thực phẩm có dấu hiệu sức khỏe bất thường (như sốt đột ngột kèm đau đầu, chóng mặt, ho, khó thở) và gần đây từng đến vùng ghi nhận ca bệnh, hoặc tiếp xúc với người mắc/nghi mắc bệnh, hay từng ăn thực phẩm có dấu hiệu bị động vật cắn hoặc gặm nhấm, cần báo ngay cho trung tâm kiểm soát bệnh tật để được hỗ trợ phòng chống dịch theo quy định.
Thứ ba, chuẩn bị sẵn sàng kế hoạch, phương án, lực lượng và trang thiết bị để triển khai hiệu quả các biện pháp xử lý, khắc phục hậu quả khi xảy ra sự cố về bệnh lây truyền qua thực phẩm, liên quan đến dịch bệnh do virus Nipah gây ra.
Virus Nipah có "bay xa trong không khí" để lây lan?
Những ngày qua, thông tin nhiều quốc gia tăng cường kiểm soát y tế sau khi Ấn Độ ghi nhận các ca bệnh do virus Nipah, khiến cộng đồng không khỏi lo lắng. Thậm chí, có ý kiến còn cho rằng, virus Nipah có thể bay xa trong không khí để lây lan và tạo thành dịch bệnh.
Virus Nipah không lây lan qua không khí ở khoảng cách xa hàng chục mét (Ảnh minh họa: BV).
PGS.TS Lê Quốc Hùng, Trưởng khoa Bệnh Nhiệt đới, Bệnh viện Chợ Rẫy (TPHCM) cho biết, Nipah không bay trong không khí xa hàng chục mét như một số bệnh đặc biệt.
Việc lây truyền từ người sang người của virus này chủ yếu xảy ra khi có tiếp xúc gần với dịch tiết và dịch bài tiết của người bệnh. Cụ thể, virus có thể hiện diện trong các chất như dịch mũi họng, đờm, nước bọt, dịch tiết đường hô hấp, và có thể trong một số dịch cơ thể khác.
Vì vậy, các tình huống dễ lây nhất thường là chăm sóc người bệnh ở cự ly gần, đặc biệt khi người bệnh ho nhiều, khó thở, có nhiều đờm dãi; Người chăm sóc bị dính dịch tiết lên tay rồi chạm vào mắt - mũi - miệng của mình;
Ôm hôn, dùng chung vật dụng dễ dính nước bọt/đờm (ly uống nước, khăn lau miệng…), hoặc xử lý đồ bẩn của người bệnh mà không rửa tay kỹ.
Trong bệnh viện, nguy cơ lây nhiễm tăng khi làm các thủ thuật tạo nhiều giọt bắn, dịch tiết (ví dụ hút đờm, đặt nội khí quản…) mà không có khẩu trang và phương tiện phòng hộ phù hợp.
Khoa Bệnh Nhiệt đới, Bệnh viện Chợ Rẫy (Ảnh: Hoàng Lê)
Cũng theo chuyên gia bệnh truyền nhiễm, Nipah dễ bị bỏ sót vì vài ngày đầu triệu chứng thường giống cảm cúm (như sốt, đau đầu, mệt mỏi, đau họng, nôn ói; một số người có ho, khó thở). Điều cần người dân ghi nhớ là việc Nipah nguy hiểm nhất khi chuyển sang viêm não.
Vì vậy, chuyên gia khuyến cáo trong bối cảnh liên quan yếu tố dịch tễ (vừa đi về từ vùng đang có cảnh báo/ổ dịch hoặc tiếp xúc gần người bệnh nặng chưa rõ nguyên nhân), được coi là dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm.
Đó là người bệnh lơ mơ bất thường, ngủ gà, lú lẫn, nói năng không rõ, co giật, hoặc rối loạn ý thức tăng nhanh. Khi đã có dấu hiệu thần kinh, bệnh có thể tiến triển nhanh, cần đến cơ sở y tế có khả năng hồi sức.
Để chủ động ngăn ngừa nguy cơ dịch bệnh do virus Nipah xâm nhập và lây lan trong cộng đồng, Sở Y tế TPHCM triển khai đồng bộ nhiều biện pháp.
Thứ nhất, tăng cường giám sát y tế tại Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất, đặc biệt đối với hành khách đến từ hoặc quá cảnh qua các khu vực có ghi nhận bệnh Nipah.
TPHCM tăng cường giám sát y tế tại Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất để phòng chống dịch bệnh (Ảnh: NT).
Thứ hai, chỉ đạo Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới sẵn sàng tiếp nhận, cách ly, chẩn đoán và điều trị bệnh nhân nghi ngờ hoặc xác định mắc Nipah; đồng thời tổ chức tập huấn về chẩn đoán, điều trị và kiểm soát nhiễm khuẩn liên quan đến bệnh Nipah cho các cơ sở y tế trên địa bàn.
Thứ ba, yêu cầu tất cả các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh tuân thủ nghiêm các biện pháp phòng hộ cá nhân cho nhân viên y tế, tăng cường kiểm soát nhiễm khuẩn. Các đơn vị cần đặc biệt lưu ý những trường hợp viêm não cấp tính chưa rõ nguyên nhân, khai thác kỹ yếu tố dịch tễ như đi lại, tiếp xúc, nghề nghiệp, tiếp xúc động vật và chủ động hội chẩn với Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới, không để bỏ sót ca bệnh.
