Công an TP HCM vừa triệt phá đường dây sản xuất, mua bán trái phép chất độc thạch tín (Arsenic), thu giữ hơn 3.000 chế phẩm nha khoa trôi nổi được pha chế thủ công để bán cho các phòng nha khắp cả nước. Các chế phẩm như "Arsenic Blue" hay "Pâte Nécronerve" thực chất chứa Arsenic Trioxide (As₂O₃) - một chất độc bảng A.
Sự việc dấy lên lo ngại về sự an toàn của người dân khi đi điều trị răng miệng, đặc biệt là các thủ thuật liên quan đến tủy răng. Ngày 29/1, trao đổi với Vnexpress, ThS.BS.CK2 Nguyễn Đức Minh, Giám đốc Bệnh viện Răng Hàm Mặt TP HCM, khẳng định trong nha khoa hiện đại chuẩn mực tại các bệnh viện lớn và trên thế giới, thạch tín đã bị "khai tử" khỏi danh mục thuốc điều trị.
Thạch tín từng được dùng… nhưng là quá khứ nguy hiểm
Theo bác sĩ Minh, nhiều thập kỷ trước, khi kỹ thuật nha khoa còn hạn chế, thạch tín từng xuất hiện trong một số thuốc diệt tủy. Hoạt chất này có khả năng gây độc tế bào mạnh, làm hoại tử mô tủy – nơi chứa mạch máu và dây thần kinh, giúp cắt cơn đau răng nhanh chóng chỉ sau 24–48 giờ.
Tuy nhiên, chính cơ chế “diệt đau thần tốc” ấy lại là con dao hai lưỡi. Thạch tín không chỉ làm chết tủy răng mà còn có tính khuếch tán mạnh, dễ rò rỉ ra mô xung quanh chân răng, gây hàng loạt biến chứng nặng nề.
“Ngày nay, tại các trường đại học y khoa và cơ sở đào tạo chính thống, thạch tín hoàn toàn không còn xuất hiện trong giáo trình. Việc một số phòng nha vẫn lén sử dụng chất này là hành vi vừa lỗi thời, vừa nguy hiểm,” bác sĩ Minh nhấn mạnh.
Hạn chế lớn nhất của thạch tín là không thể kiểm soát chính xác phạm vi tác dụng. Khi đặt vào buồng tủy, chất độc có thể thấm qua chóp chân răng, gây viêm quanh cuống hóa học, hoại tử nướu và nghiêm trọng hơn là viêm xương hàm (osteomyelitis).
Chế phẩm từ thạch tín bị cơ quan chức năng thu giữ. Ảnh: Công an TP HCM
Hậu quả là vùng xương tiếp xúc với thuốc bị tiêu biến, răng lung lay, mất khả năng bảo tồn và buộc phải nhổ bỏ. Trong nhiều trường hợp, bệnh nhân phải trải qua điều trị kéo dài, phẫu thuật nạo xương, ảnh hưởng lớn đến thẩm mỹ và chất lượng cuộc sống.
Đặc biệt, các chế phẩm trôi nổi như “Arsenic Blue” hay “Pâte Nécronerve” vừa bị thu giữ còn tiềm ẩn nguy cơ sai lệch nồng độ thạch tín. Nếu nuốt phải hoặc tích tụ lâu dài, người bệnh có thể bị ngộ độc toàn thân, tổn thương gan, thận và hệ thần kinh.
Cảnh giác với quảng cáo “một lần là khỏi”
Theo Giám đốc Bệnh viện Răng Hàm Mặt TP HCM, chuẩn mực điều trị tủy hiện nay là lấy tủy sống. Bác sĩ sẽ gây tê tại chỗ, sau đó dùng dụng cụ chuyên dụng để lấy sạch mô tủy và bơm rửa ống tủy kỹ lưỡng ngay trong một lần điều trị. Phương pháp này giúp kiểm soát nhiễm trùng tốt, giảm đau hiệu quả và bảo tồn tối đa cấu trúc răng.
Trong những trường hợp đặc biệt như bệnh nhân dị ứng thuốc tê hoặc không thể hoàn tất điều trị trong một buổi, bác sĩ chỉ định thuốc diệt tủy không chứa thạch tín (Non-Arsenic), thường có thành phần Paraformaldehyde. Dù tác dụng chậm hơn (khoảng 5–7 ngày), nhưng mức độ an toàn cao hơn rất nhiều cho mô quanh răng.
Trước nguy cơ hàng ngàn sản phẩm chứa thạch tín đã lọt ra thị trường, bác sĩ Minh khuyến cáo người dân không tin vào các quảng cáo chữa tủy siêu nhanh, giá rẻ bất thường, đặc biệt tại những cơ sở không biển hiệu, không giấy phép hoạt động.
Người bệnh cần đi khám ngay nếu xuất hiện các dấu hiệu bất thường sau khi đặt thuốc diệt tủy như: đau dữ dội trở lại sau 2–3 ngày, nướu quanh răng đổi màu tím, xám hoặc trắng bệch, hơi thở có mùi hôi do hoại tử mô.
“Người dân hoàn toàn có quyền yêu cầu bác sĩ công khai loại thuốc sử dụng trong quá trình điều trị. Đừng ngần ngại đặt câu hỏi để bảo vệ chính sức khỏe của mình,” Giám đốc Bệnh viện Răng Hàm Mặt TP HCM khuyến cáo.
