Ba can thiệp trong "giờ vàng" cứu người đột quỵ

ThS.BS Hoàng Ngọc Dũng, Khoa Thần kinh - Đột quỵ, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, cho biết ông Toán đến viện trong giờ thứ nhất sau khởi phát triệu chứng, liệt hoàn toàn nửa người bên trái, không nói được, phản ứng chậm khi kích thích.

Bệnh viện kích hoạt Code Stroke - quy trình cấp cứu đột quỵ khẩn. Các bác sĩ xét nghiệm máu, đo điện tim nhanh cho ông Toán tại giường, mở lối đi riêng tới Trung tâm Chẩn đoán hình ảnh.

Kết quả chụp cắt lớp vi tính đa lát cắt (MSCT) mạch não của ông cho thấy nhồi máu não do tắc hoàn toàn động mạch não giữa bên phải đoạn đầu M2, hẹp khít động mạch cảnh trong bên phải. Động mạch cảnh trong bên trái có vôi hóa xơ vữa gây hẹp 80% lòng mạch.

Bác sĩ Dũng chẩn đoán ông Toán bị nhồi máu não cấp do tắc động mạch não kèm hẹp khít động mạch cảnh trong cùng bên. Đây là một thể đột quỵ nặng, tiên lượng xấu hơn đột quỵ tắc mạch thông thường.

Bác sĩ chỉ định dùng thuốc tiêu sợi huyết trong 45 phút, đảm bảo tiêu chuẩn trong cấp cứu đột quỵ nhồi máu não cấp. Ngay trong quá trình dùng tiêu sợi huyết, bệnh nhân được chụp mạch số hóa xóa nền (DSA) để tái thông mạch bằng dụng cụ cơ học.

BS.CKII Lê Văn Khánh, Trưởng khoa Điện quang can thiệp, luồn ống thông chuyên dụng từ động mạch đùi phải lên động mạch cảnh. Tại vị trí hẹp, bác sĩ dùng bóng nong rộng lòng mạch, đưa một ống hút siêu nhỏ vào sâu nhánh M2 của động mạch não giữa, nơi cục huyết khối được xác định.

Sau khi tiếp cận được nhánh M2, bác sĩ hút cục huyết khối 1,5 cm cho người bệnh, tái thông mạch. Kiểm tra lại sau 3-5 phút, êkíp phát hiện lưu lượng máu ở vị trí hẹp động mạch cảnh trong chậm. "Tình trạng này làm tăng nguy cơ tái tắc gây đột quỵ tái phát", bác sĩ Khánh nói, thêm rằng quyết định đặt stent kích thước 7×30 mm tại vị trí này giúp lưu thông máu khôi phục hoàn toàn. Êkíp kết thúc ba can thiệp liên tiếp dưới 6 tiếng, đảm bảo "giờ vàng" với can thiệp nội mạch cho người bệnh đột quỵ.

Một tiếng sau, ông Toán tỉnh, khôi phục hoàn toàn tri giác, có thể nói chuyện trở lại và cử động cơ thể bên trái với cơ lực đạt 5/5. Người bệnh tiếp tục được theo dõi tích cực, không ghi nhận biến chứng sau 24 giờ can thiệp.

Sau 5 ngày điều trị, ông Toán khôi phục vận động, nói chuyện bình thường, không có di chứng méo miệng, nói ngọng hay yếu tay chân, tự sinh hoạt, xuất viện.

Bác sĩ Dũng cho hay quy trình Code Stroke, giúp tối ưu hóa chuỗi xử trí cấp cứu đột quỵ, rút ngắn thời gian điều trị. Nhờ đó, người bệnh có thể được điều trị ban đầu bằng thuốc tiêu sợi huyết đường tĩnh mạch và can thiệp lấy huyết khối cơ học hiệu quả, tức dưới 4,5 giờ đối với tiêu sợi huyết và dưới 6 giờ, có thể mở rộng đến 24 giờ ở các trường hợp chọn lọc đối với can thiệp nội mạch.

Khi xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ đột ngột như méo miệng, yếu hoặc liệt một bên tay chân, nói khó hoặc nói ngọng, chóng mặt, đau đầu dữ dội, người bệnh cần gọi cấp cứu hoặc nhanh đến cơ sở y tế có khả năng điều trị đột quỵ.

Không nên tự ý xử trí đột quỵ bằng các biện pháp truyền miệng như chích máu đầu ngón tay, cạo gió, bấm huyệt, sử dụng thuốc không rõ nguồn gốc. Điều trị trong thời gian "vàng" giúp tăng hiệu quả chữa khỏi, giảm nguy cơ di chứng sau đột quỵ.