Âm thanh bất thường khi hít thở cảnh báo bệnh hô hấp

Khi khám hô hấp, bác sĩ thường dùng ống nghe để nghe phổi trong lúc người bệnh hít thở, giúp đánh giá luồng khí lưu thông, phát hiện các âm thanh bất thường liên quan đến đường thở hoặc nhu mô phổi. ThS.BS Đặng Thành Đô, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, cho biết có 4 loại âm thanh bất thường ở phổi thường gặp gồm tiếng ran ngáy, ran nổ, ran ẩm, ran rít.

Tiếng ran ngáy

Ran ngáy là âm thanh có âm vực thấp, thường được mô tả giống tiếng ngáy hoặc tiếng ọc ọc. Âm thanh này nghe rõ hơn khi thở ra, có thể giảm tạm thời sau khi ho.

Ran ngáy xảy ra khi đường thở lớn bị cản trở bởi đờm, dịch tiết hoặc chất nhầy, thường liên quan đến những bệnh lý gây tăng tiết đờm hoặc hẹp đường thở như hen phế quản, viêm phổi, giãn phế quản, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD).

Tiếng ran nổ

Ran nổ là những âm thanh ngắt quãng, nhỏ, giống như tiếng nổ lép bép khi rang muối, thường nghe rõ khi hít vào.

Ran nổ xảy ra khi các phế nang đột ngột mở ra, tạo ra âm thanh lách tách đặc trưng. Khác với ran ngáy, tiếng ran nổ thường không mất đi sau khi ho.

Loại âm thanh này thường liên quan đến tình trạng tổn thương nhu mô phổi hoặc tích tụ dịch trong phế nang, gặp trong viêm phổi, giãn phế quản và bệnh phổi kẽ.

Tiếng ran ẩm

Ran ẩm nghe như tiếng lọc xọc của khí sục qua chất tiết (đờm, dịch) trong đường thở, thay đổi hoặc mất hẳn khi ho.

Dựa vào âm sắc nghe được qua ống nghe, ran ẩm được chia thành 3 loại cơ bản gồm ran ẩm nhỏ hạt (tiếng nổ nhỏ, xuất phát từ phế nang, tiểu phế quản tận), ran ẩm vừa hạt (tiếng nước sôi lăn tăn, xuất phát từ phế quản nhỏ) và ran ẩm to hạt (tiếng bóng hơi vỡ, xuất phát từ phế quản lớn).

Âm thanh này thường có thể nghe được trong các trường hợp bị viêm phổi, phù phổi và suy tim.

Tiếng ran rít

Ran rít phát ra do lòng phế quản co thắt lan tỏa từ phế quản lớn đến phế quản nhỏ. Âm sắc cao, cường độ phụ thuộc vào mức độ co thắt phế quản. Tiếng ran rít nghe rõ hơn ở khi thở ra, thường gặp trong hen phế quản và bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính.