AI lập bản đồ não cho robot điều trị đột quỵ
- Khoa học công nghệ
AI lập bản đồ não cho robot điều trị đột quỵ
Ông Hà, 52 tuổi, xuất huyết não, bác sĩ dùng robot AI dựng mô hình não 3D để lên phương án phẫu thuật, dẫn đường dao mổ nhằm đảm bảo thao tác chính xác.
Ông nhập cấp cứu tại Bệnh viện Tâm Anh trong trạng thái ý thức giảm nặng, liệt nửa người bên trái. Trước phẫu thuật, dữ liệu hình ảnh chụp não bộ của ông Hà được đưa vào phần mềm chuyên dụng của robot Modus V Synaptive, dùng trí tuệ nhân tạo (AI) dựng mô hình não 3D sắc nét.
Trên "bộ não 3D" này, TTƯT.ThS.BS.CKII Chu Tấn Sĩ, Trưởng khoa Ngoại Thần kinh - Cột sống, Trung tâm Khoa học Thần kinh, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cùng êkíp đánh giá các yếu tố: vị trí, kích thước máu tụ, vùng não tổn thương, đường đi của các bó sợi thần kinh xung quanh, từ đó đưa ra phương án tiếp cận loại bỏ máu tụ phù hợp, an toàn.
Hệ thống ghi nhận khối máu tụ khoảng 80 ml tại nhân bèo phải. Nhân bèo là bộ phận nằm sâu trong não, gần các đường dẫn truyền thần kinh quan trọng. Bác sĩ đánh giá phương pháp mổ não truyền thống không thể can thiệp tốt. Thay vào đó, êkíp ứng dụng robot AI với kỹ thuật mổ xâm lấn tối thiểu, tạo một ống nong đường kính 1,5-3 cm để dao mổ đi vào, chạy song song bó sợi thần kinh, đóng vai trò hành lang phẫu thuật. Kỹ thuật này giúp bác sĩ tiếp cận loại bỏ khối máu tụ dễ dàng và an toàn hơn.
Vai trò của AI là giúp cánh tay robot định hướng không gian và dẫn đường dao mổ thực hiện theo kế hoạch đã lập ra trên "bộ não 3D". Nếu thao tác lệch khỏi hành lang an toàn, hệ thống định vị lập tức phát cảnh báo. AI của robot cũng hỗ trợ điều khiển camera và ánh sáng tự động, duy trì hình ảnh ổn định ở các vùng sâu khó tiếp cận.
Ngay sau phẫu thuật, ông Hà tỉnh lại, ý thức cải thiện rõ. Ông được xuất viện sau 5 ngày.
"Nhờ AI và robot, chúng tôi đã bảo tồn tối đa mô não lành, hạn chế tổn thương đường dẫn truyền thần kinh để bệnh nhân có cơ hội phục hồi chức năng tốt hơn và sớm trở lại cuộc sống bình thường", TTƯT Chu Tấn Sĩ nói. Đường mổ nhỏ, ít xâm lấn cũng đồng nghĩa bệnh nhân ít đau, ít mất máu, thời gian hồi phục và nằm viện ngắn hơn.
Ca phẫu thuật xuất huyết não sử dụng robot AI Modus V Synaptive, cánh tay robot gắn camera kỹ thuật số cung cấp hình ảnh phẫu trường phóng đại.
Theo TTƯT.ThS.BS.CKII Chu Tấn Sĩ, ứng dụng AI giúp bác sĩ "nhìn thấy" mối tương quan trong không gian ba chiều giữa khối máu tụ với các bó sợi dẫn truyền thần kinh quan trọng - những gì mắt thường và các phương pháp định vị kinh điển không thấy được. Từ đó, bác sĩ kiểm soát tốt hơn đường tiếp cận, giảm tối đa nguy cơ đưa dao mổ đi qua các cấu trúc chức năng quan trọng. Trên mô hình giải phẫu 3D trực quan do AI cung cấp trước khi mổ, bác sĩ có thể lựa chọn đường mổ cá thể hóa, thay vì áp dụng một đường tiếp cận giống nhau cho mọi bệnh nhân.
Dữ liệu theo dõi 60 bệnh nhân đột quỵ xuất huyết não tại Bệnh viện Tâm Anh TP HCM được phẫu thuật lấy máu tụ bằng ống nong dưới hỗ trợ của robot AI Modus V Synaptive, giai đoạn tháng 10/2025-4/2026, cho thấy có tới 95% đạt mục tiêu thể tích máu tụ tồn dư còn dưới 15 ml (ngưỡng bệnh nhân có thể hồi phục chức năng tốt).
Bệnh viện không ghi nhận ca tử vong trong thời gian nằm viện, thời gian nằm viện trung bình rút ngắn còn khoảng 8,6 ngày. Tỷ lệ bệnh nhân hồi phục chức năng tốt sau 180 ngày đạt 95%. Chỉ 5% trong tổng số bệnh nhân chảy máu tái phát.
Robot AI Modus V Synaptive giúp bác sĩ thực hiện các ca phẫu thuật "vô cảm thức tỉnh" cấp cứu đột quỵ (ảnh trái), người bệnh có thể tương tác ngay trong mổ với kỹ thuật gây tê cục bộ ở vùng đầu (phải).
Tại Hội nghị Khoa học quốc tế 2026 của Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh diễn ra từ ngày 16 đến 20/9, bác sĩ Tấn Sĩ đã báo cáo kỹ thuật ứng dụng AI trong phẫu thuật đột quỵ xuất huyết não vùng sâu này, đồng thời cho biết hiện xuất huyết não chiếm khoảng 10-15% tổng số ca đột quỵ nhưng để lại hậu quả rất nặng nề. Cụ thể, 30-55% bệnh nhân có nguy cơ tử vong trong 30 ngày đầu, và trong số những người sống sót, khoảng 80% mang di chứng nặng nề, tàn tật. Cơ chế tổn thương không chỉ đến từ bản thân khối máu tụ chèn ép mô não mà còn từ các sản phẩm thoái hóa của máu như thrombin, hemoglobin gây độc tế bào, kích hoạt phản ứng viêm và làm giảm tưới máu vùng lân cận - hình thành tổn thương thứ phát khiến bệnh nhân diễn tiến xấu hơn theo thời gian.
Với phẫu thuật mở sọ kinh điển - vốn đòi hỏi đường mổ rộng 10-15 cm và thao tác vén, banh mô não để tiếp cận khối máu tụ, các nghiên cứu ghi nhận tỷ lệ tử vong dao động 20-40%, tỷ lệ tàn phế 30-60%, thời gian hồi phục kéo dài 4-8 tuần. Trong khi đó, các phương pháp phẫu thuật ít xâm lấn gần đây với hỗ trợ của AI, robot giúp cải thiện đáng kể: tỷ lệ tử vong giảm còn 5-15%, tỷ lệ tàn phế còn 10-25%, thời gian hồi phục rút ngắn chỉ còn 1-2 tuần.
Bác sĩ Tấn Sĩ tư vấn cho ông Hà sau hồi phục.
Ngoài đột quỵ xuất huyết não, hệ thống robot Modus V Synaptive còn được ứng dụng trong điều trị nhiều bệnh lý thần kinh - cột sống khác: các loại u não (u thần kinh đệm, u màng não, u tuyến yên, u góc cầu tiểu não...), dị dạng mạch máu não (dị dạng động-tĩnh mạch, phình động mạch não), cũng như các bệnh lý cột sống và tủy sống như thoát vị đĩa đệm, hẹp ống sống, u tủy.
Robot AI Modus V Synaptive đã được Bệnh viện Tâm Anh đưa vào sử dụng từ cuối năm 2022, tính đến nay đã thực hiện thành công hơn 250 ca bệnh lý não, cột sống và tủy sống. Vào tháng 2, bệnh viện xác lập kỷ lục Việt Nam và kỷ lục châu Á về số ca phẫu thuật thành công bằng robot AI này nhiều nhất, với 208 ca phẫu thuật não và tủy sống trong giai đoạn 2023-2025.
Người bệnh sau phẫu thuật được hướng dẫn tập phục hồi chức năng tại Bệnh viện Tâm Anh.
ThS.BS.CKII Chu Tấn Sĩ cho biết việc ứng dụng AI vào phẫu thuật thần kinh không chỉ đơn thuần là đầu tư robot mà đòi hỏi một hệ sinh thái đồng bộ: phòng mổ đạt chuẩn phẫu thuật thần kinh, hệ thống chẩn đoán hình ảnh hiện đại, tích hợp AI, hạ tầng lưu trữ và xử lý dữ liệu hình ảnh, cùng khả năng cấp cứu - chẩn đoán - phẫu thuật đột quỵ liên tục. Lý do, xuất huyết não là bệnh lý cần được đánh giá và can thiệp trong "thời gian vàng".
Bên cạnh công nghệ, yếu tố con người vẫn giữ vai trò quyết định. Bác sĩ vận hành hệ thống vừa phải thành thạo công nghệ, vừa phải có nền tảng chuyên sâu về giải phẫu não, khả năng đọc và tích hợp dữ liệu hình ảnh để lập kế hoạch, đồng thời chủ động đưa ra quyết định chuyên môn khi diễn biến thực tế trong mổ khác với hình ảnh đã lập kế hoạch trước đó.
"AI hỗ trợ định hướng, định vị, quyết định cuối cùng vẫn thuộc về bác sĩ", ThS.BS.CKII Chu Tấn Sĩ nói.
Nội dung: Kim Anh - Ảnh: Bệnh viện cung cấp
