Bốn ông lớn công nghệ Mỹ bị kiện vì muốn 'kìm hãm AI'

Anthropic, OpenAI, SpaceXAI và Google DeepMind bị khởi kiện do ủng hộ việc làm chậm quá trình phát triển các mô hình trí tuệ nhân tạo.

Theo CNN, đơn kiện được đệ trình ngày 18/9 tại tòa án quận Mỹ khu vực Bắc California. Nguyên đơn là bốn người hiện sử dụng các dịch vụ trả phí của Anthropic, OpenAI, SpaceXAI và Google. Họ đồng thời đề nghị tòa công nhận là một vụ kiện tập thể để đại diện cho nhóm người dùng trả phí trên toàn nước Mỹ.

Phía nguyên đơn lập luận, bốn công ty AI hàng đầu nêu trên đã "thực hiện một thỏa thuận bất hợp pháp" nhằm làm chậm tốc độ phát triển trí tuệ nhân tạo. Việc tự phối hợp giảm tốc AI đã vi phạm luật chống độc quyền, làm giảm giá trị mà người tiêu dùng nhận được từ các gói đăng ký AI trả phí.

Đơn kiện nhắc tới hôm 12/9, CEO Anthropic Dario Amodei công bố bài luận kêu gọi sự hợp tác trên toàn ngành nhằm làm chậm tiến độ phát triển, ưu tiên giải pháp an toàn cho AI. Cùng ngày, CEO OpenAI Sam Altman, CEO SpaceXAI Elon Musk và người đồng sáng lập kiêm Chủ tịch của Google DeepMind Demis Hassabis đồng loạt công khai ủng hộ đề xuất của Amodei.

Trong đơn kiện cũng cáo buộc sự "kết hợp" thực chất đã hình thành từ nhiều tháng trước đó. Chẳng hạn vào tháng 7, nhóm nhân viên từ nhiều phòng thí nghiệm trí tuệ nhân tạo tại Mỹ, gồm các công ty bị đơn, thừa nhận "áp lực cạnh tranh gay gắt để không đơn phương làm chậm quá trình phát triển AI".

Phía nguyên đơn không phản đối các công ty AI tự làm chậm tiến độ phát triển mô hình để ưu tiên an toàn. Nhưng họ lập luận luật chống độc quyền không thể có "lối tắt" nếu chỉ thông qua các thỏa thuận ngầm vốn "thay thế sự kiềm chế tập thể cho trách nhiệm cá nhân", thêm rằng một thị trường cạnh tranh phải có cả trách nhiệm và sự tiến bộ thực chất.

"AI sẽ nhanh chóng vượt khỏi tầm kiểm soát và giết chết loài người nếu chúng ta giao sự an toàn và các giao thức AI cho thỏa thuận tư nhân, những công ty 'vì lợi nhuận' mạnh nhất thế giới", Nick Rowley, luật sư chính đại diện cho nguyên đơn, nói với Politico. "Hoàn toàn không có chuyện quyền miễn trừ chống độc quyền cho nhóm nhỏ 3-4 công ty để họ có thể thông đồng với nhau".

Đại diện Anthropic, OpenAI, SpaceXAI và Google DeepMind chưa đưa ra bình luận.

Theo The Hill, đơn kiện gửi lên trong bối cảnh nhiều nhà nghiên cứu cảnh báo AI có thể sớm mất kiểm soát và gây hại cho nhân loại, sau khi một số tác nhân AI "nổi loạn" tự vượt các rào cản và tấn công hệ thống. Wall Street Journal nhận định, bước ngoặt thực sự diễn ra khi Jacob Coxon, nhà nghiên cứu 27 tuổi tại Anthropic, bất ngờ tuyên bố rời công ty hôm 9/9, kêu gọi không nên đánh giá thấp sức mạnh của AI vì chúng sẽ sớm trở nên siêu việt, có thể giành lấy quyền lực cùng tài nguyên thực sự. Anh cho biết, nhiều nhà phát triển tin rằng công nghệ này "có thể giết chết tất cả chúng ta vào cuối thập kỷ".

Một số nhà nghiên cứu khác đồng tình. Evan Hubinger, trưởng nhóm Khoa học Điều chỉnh tại Anthropic, cho rằng khả năng AI gây hại cho nhân loại "đạt hơn 10% trong thập kỷ tới". Số khác cảnh báo những điều từng được coi là kịch bản thảm họa, rằng nhân loại chưa bao giờ đối diện nguy cơ bị hủy diệt nghiêm trọng như vậy kể từ khi bom hạt nhân được phát triển cách đây hơn 80 năm.

Ở phía ngược lại, giới chính trị gia Mỹ và giới đầu tư lại coi những tiến bộ nhanh chóng trong phát triển AI là yếu tố then chốt để duy trì lợi thế của nước này - cơ hội đầu tư trăm năm có một. Tổng thống Donald Trump viết trên mạng xã hội Truth Social ngày 14/9 rằng, mối lo ngại là "trò bịp mới nhất". Phó tổng thống Mỹ JD Vance cũng bày tỏ sự hoài nghi về lời kêu gọi tăng cường quản lý AI, khuyến cáo những đề xuất đó có thể là "con ngựa thành Troy" được thúc đẩy bởi các công ty hưởng lợi từ những quy định mới.

Trong giới công nghệ cũng có nhiều ý kiến phản đối. Người đứng đầu Nvidia Jensen Huang bác bỏ lời kêu gọi đình chỉ phát triển AI, quan điểm được ông thể hiện từ trước, cho rằng những hệ thống ngày càng mạnh mẽ là yếu tố then chốt trong phát triển công nghệ. CEO Meta Mark Zuckerberg khẳng định mỗi phòng thí nghiệm nên tự thiết lập tốc độ phát triển riêng thay vì tìm cách phối hợp trong toàn ngành AI. Nhiều chuyên gia Trung Quốc cũng hoài nghi động cơ giảm tốc từ phía một số doanh nghiệp AI của Mỹ.

tổng hợp