Sự chồng chéo trong các đề xuất nhiệm vụ công nghệ địa phương

Nhiều địa phương đề xuất phát triển nhiệm vụ công nghệ chiến lược trùng lặp, được đánh giá tiềm ẩn nguy cơ đầu tư chồng chéo, lãng phí.

Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp rà soát, phân loại các đề xuất nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược. Tính đến ngày 14/9, 30 địa phương đã gửi đề xuất, với tổng cộng 113 nhiệm vụ.

Kết quả rà soát cho thấy nhiều nhiệm vụ trùng lặp về nội dung. Một số bài toán công nghệ được nhiều địa phương cùng đưa ra, nhưng lại giới hạn trong phạm vi địa giới hành chính, có thể dẫn đến nguy cơ đầu tư phân tán, chồng chéo nguồn lực.

Trong số đó, trợ lý ảo AI xuất hiện nhiều nhất. Các tỉnh Thái Nguyên, Điện Biên, Nghệ An, Cần Thơ, Cà Mau, Tây Ninh và Đắk Lắk cùng quan tâm đến việc nghiên cứu, phát triển, làm chủ hoặc ứng dụng trợ lý ảo AI tiếng Việt phục vụ chính quyền cơ sở.

Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, thực tế đây là bài toán có thể sử dụng chung trên toàn quốc. Việc mỗi tỉnh tự phát triển một mô hình ngôn ngữ hoặc trợ lý ảo riêng có thể dẫn đến phân tán dữ liệu và lãng phí nguồn lực.

Thiết bị bay không người lái (UAV) cũng xuất hiện trong đề xuất của hàng loạt địa phương, với mục tiêu giám sát rừng, phát hiện cháy, quản lý đất đai, theo dõi tài nguyên, nông nghiệp, quản lý đô thị, cứu nạn cứu hộ. Tuy nhiên, phần lớn hướng đến mua thiết bị bay thương mại có sẵn, gắn cảm biến để chụp và xử lý ảnh. Chỉ số ít đề xuất của Tuyên Quang và TP HCM tập trung vào phát triển công nghệ lõi.

Sự khác biệt giữa nghiên cứu công nghệ lõi và ứng dụng thiết bị thương mại cũng xuất hiện ở nhóm nhiệm vụ về camera AI. Hà Nội đặt mục tiêu nghiên cứu, phát triển và chế tạo nền tảng camera AI đa dụng, trong khi một số địa phương khác tập trung vào một ứng dụng cụ thể như giám sát an ninh, an toàn giao thông và quản lý đô thị.

Trong lĩnh vực y tế, Nghệ An, Lào Cai, An Giang, Thái Nguyên, Huế và Bắc Ninh muốn xây dựng kho dữ liệu ảnh y khoa, huấn luyện mô hình thị giác máy tính và triển khai bệnh án điện tử. Dù vậy, theo đánh giá của Bộ Khoa học và Công nghệ, việc dữ liệu bị phân tán theo từng bệnh viện tỉnh sẽ làm giảm hiệu quả huấn luyện và độ chính xác của AI.

Những đề xuất khác liên quan đến nông nghiệp, chế biến sâu, bản sao số và dữ liệu không gian cũng xuất hiện ở nhiều địa phương. Dù hướng đến các ứng dụng khác nhau, những nhiệm vụ này thực tế có cùng nền tảng công nghệ lõi.

Từ kết quả rà soát, Bộ Khoa học và Công nghệ đề xuất tái cấu trúc các nhiệm vụ trùng lặp thành sáu cụm nhiệm vụ quốc gia, liên vùng, theo nguyên tắc "một nền tảng lõi dùng chung - đa địa bàn kiểm chứng thực tế".

Tại cuộc họp giao ban ngày 18/9 của Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết, khi phân tích hơn 100 nhiệm vụ gửi về, ông nhận thấy tình trạng "trùng lặp khá nhiều", chưa phân biệt rõ giữa phát triển, ứng dụng và mua sắm công nghệ, có thể lãng phí nguồn lực, trong khi kết quả không đạt kỳ vọng.

Theo Bộ trưởng, khi nhiều địa phương cùng có một nhu cầu, Bộ có thể hình thành nhiệm vụ khoa học quy mô lớn, lựa chọn một số nơi thí điểm, sau đó hoàn thiện sản phẩm để triển khai tại các địa phương có nhu cầu tương tự.

"Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ đồng hành cùng Sở Khoa học và Công nghệ các địa phương, xây dựng nhiệm vụ khoa học công nghệ", ông nhấn mạnh.

Bộ dự kiến soạn thảo thông tư hướng dẫn xây dựng nhiệm vụ, kèm các biểu mẫu. Song song, cơ quan này sẽ triển khai nền tảng số dùng chung, có khả năng kiểm tra sự trùng lặp của các nhiệm vụ khoa học và công nghệ.

Bộ trưởng yêu cầu xử lý nội dung này trong tháng 10, nhấn mạnh các nhiệm vụ cần gắn với doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học. Trong đó, doanh nghiệp được xác định là "hạt nhân" triển khai nhiệm vụ khoa học và công nghệ.