"Cổng nước mắt"
Nhưng vào cuối tuần qua, các phiến quân Houthi do Iran hậu thuẫn đã tham chiến trong một động thái leo thang đe dọa cắt đứt cả tuyến đường sống còn đó.
Richard Bronze, người đồng sáng lập và là giám đốc bộ phận địa chính trị tại công ty nghiên cứu Energy Aspects, cho biết bất cứ điều gì đe dọa đến dòng chảy dầu của Ả Rập Xê Út ra khỏi Biển Đỏ đều sẽ gây thêm áp lực đẩy giá dầu toàn cầu tăng lên.
Theo công ty dữ liệu vận tải Vortexa, đã có tới 4,6 triệu thùng dầu mỗi ngày được đưa lên các tàu tại Yanbu trong hai tuần qua — gấp hơn ba lần mức trung bình của năm 2025.
Đó chỉ là sự bù đắp nhỏ nhoi cho 15 triệu thùng dầu mà thế giới đang bị tuột mất mỗi ngày khi eo biển Hormuz vẫn đóng cửa. Nhưng 4,6 triệu thùng đó cũng đủ để làm rung chuyển nguồn cung và trong một thị trường dầu mỏ toàn cầu vô cùng nhạy cảm, việc bóp nghẹt một tuyến thương mại quan trọng khác sẽ làm giá dầu tăng cao hơn nữa và châm ngòi hoặc làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu hụt nhiên liệu cục bộ.
Vào cuối năm 2023, các phiến quân Houthi có trụ sở tại Yemen đã bắt đầu tấn công các tàu thương mại đi qua eo biển Bab-el-Mandeb — nằm ở mỏm cực nam của Biển Đỏ và có nghĩa là "Cổng Nước mắt" trong tiếng Ả Rập — nhằm trả đũa cuộc chiến của Israel ở Gaza. Các cuộc tấn công đã buộc các công ty vận tải biển phải sử dụng tuyến đường dài hơn, kéo dài thêm nhiều tuần cho chuyến đi và buộc họ phải chi nhiều tiền hơn cho nhiên liệu, bảo hiểm cũng như tiền lương của thủy thủ.
Theo Vortexa, trong 28 ngày đầu tiên của tháng 3, lượng dầu thô vận chuyển qua eo biển Bab-el-Mandeb đã tăng 21% so với tháng 2. Những chuyến hàng đó hiện là mục tiêu tiềm tàng cho các cuộc tấn công mới của Houthi.
Giá dầu Brent, tiêu chuẩn dầu toàn cầu, đã tăng vọt khoảng 50% kể từ khi cuộc chiến ở Iran bắt đầu vào ngày 28 tháng 2, giao dịch quanh mức 110 USD/thùng vào thứ Hai.
Theo Artem Abramov, trưởng bộ phận nghiên cứu dầu mỏ và khí đốt tự nhiên tại công ty tư vấn Rystad Energy, nếu eo biển Bab-el-Mandeb cũng trở nên quá nguy hiểm để các tàu chở dầu có thể đi qua, giá dầu Brent "rất có khả năng" sẽ vượt qua mức 150 USD/thùng trong vài tháng tới, sớm hơn dự báo hiện tại.
Ông nói với CNN vào thứ Hai rằng việc đóng cửa tuyến đường thủy này sẽ "khiến hệ thống sụp đổ nhanh hơn rất nhiều". "Thậm chí chỉ riêng mối đe dọa đóng cửa Biển Đỏ cũng có khả năng gây áp lực tăng liên tục đối với phí bảo hiểm, cước vận tải và cuối cùng là hầu hết các tiêu chuẩn giá dầu trong những ngày tới."
Một đòn giáng khác vào châu Á
Lực lượng Houthi chính thức tham chiến vào thứ Bảy, khi họ bắn hai quả tên lửa về phía Israel. Một ngày trước đó, Mohammed Mansour, thứ trưởng bộ thông tin trong chính quyền Houthi, đã nói với CNN rằng việc đóng cửa eo biển Bab el-Mandeb "là một lựa chọn khả thi, và hậu quả sẽ do những kẻ xâm lược Mỹ và Israel gánh chịu."
Houthi sở hữu hàng loạt vũ khí, bao gồm máy bay không người lái và tên lửa chống hạm, gây ra rủi ro to lớn cho các tàu thuyền đi qua eo biển.
Để tránh tuyến đường thủy này, các tàu chở dầu rời cảng Yanbu — với phần lớn hướng đến châu Á — sẽ cần đi một tuyến đường vòng vèo và xa hơn rất nhiều: đi ngược lên qua kênh đào Suez ở cực bắc Biển Đỏ, đi về phía tây qua Biển Địa Trung Hải, vòng xuống bờ biển phía tây châu Phi và băng qua Ấn Độ Dương.
"Nếu Houthi bắt đầu đe dọa các tàu thuyền, tối thiểu điều này sẽ cộng thêm vài tuần vào thời gian di chuyển tới châu Á," ông Bronze từ Energy Aspects nói với CNN. "Điều đó sẽ làm sâu sắc thêm cuộc khủng hoảng nguồn cung dầu thô ở châu Á."
Châu Á đang phải gánh chịu hậu quả nặng nề nhất từ cú sốc nguồn cung dầu mỏ toàn cầu. Khu vực này phụ thuộc vào Trung Đông đối với khoảng 60% lượng dầu, và các chính phủ đã phải áp dụng nhiều biện pháp để tiết kiệm năng lượng trong cuộc khủng hoảng.
Ví dụ, Philippines đã ban bố tình trạng khẩn cấp về năng lượng và rút ngắn tuần làm việc của một số nhân viên chính phủ xuống còn 4 ngày, trong khi Hàn Quốc khuyên người dân nên tắm vòi sen nhanh hơn.
Theo Muyu Xu, nhà phân tích dầu thô cấp cao tại Kpler, một công ty phân tích và dữ liệu thương mại, cho đến nay trong tháng này, toàn bộ lượng dầu rời cảng Yanbu và đi qua eo biển Bab el-Mandeb đều có đích đến là châu Á.
Nếu bất kỳ cuộc tấn công nào của Houthi chặn đứng hiệu quả eo biển này, bà Xu nói với CNN, Ả Rập Xê Út sẽ bắt đầu ưu tiên các chuyến hàng dầu thô cho châu Âu gần đó — do đó tước đi nguồn cung của châu Á — hoặc định tuyến các tàu chở dầu đến châu Á thông qua kênh đào Suez.
Bà Xu cho biết nhiều khu vực của châu Á sẽ bắt đầu chứng kiến tình trạng thiếu hụt dầu thô vào tháng 4 khi họ tiêu thụ cạn kiệt nguồn dự trữ hiện có. "Nếu họ không thể nhận được dầu thô của Ả Rập Xê Út đúng thời hạn, điều đó sẽ chỉ khiến tình trạng khan hiếm nguồn cung trong ngắn hạn của họ trở nên tồi tệ hơn," bà nói thêm.
Giá dầu cao là "một vấn đề, nhưng quan trọng nhất, họ đơn giản là không thể có đủ dầu," bà nhấn mạnh.
Tham khảo: CNN
