Dùng tiền tạm ứng gửi tiết kiệm lấy lãi
Tại Kết luận thanh tra số 318 về việc chấp hành chính sách, pháp luật trong quá trình triển khai Dự án đầu tư xây dựng Cảng hàng không quốc tế Long Thành giai đoạn 1, Thanh tra Chính phủ đã chỉ ra hàng loạt tồn tại, thiếu sót và vi phạm tại nhiều gói thầu thuộc Dự án thành phần 2 và Dự án thành phần 3.
Tại gói thầu 5.10 - thi công xây dựng và lắp đặt thiết bị công trình nhà ga hành khách có tổng giá trị khoảng 35.900 tỷ đồng, do Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) làm chủ đầu tư và Liên danh Vietur trúng thầu, cơ quan thanh tra đã phát hiện nhiều sai phạm trong quá trình đấu thầu, ký kết và thực hiện hợp đồng.
Đáng chú ý, theo kết luận thanh tra, 8 trong số 10 doanh nghiệp thuộc liên danh Vietur đã sử dụng 936 tỷ đồng tiền tạm ứng từ chủ đầu tư để gửi tiết kiệm có kỳ hạn, phát sinh khoản lãi khoảng 10,6 tỷ đồng. Thanh tra Chính phủ khẳng định việc sử dụng nguồn tiền tạm ứng này không đúng mục đích theo nội dung hợp đồng đã ký kết và không phù hợp với các quy định của pháp luật về quản lý, sử dụng vốn trong hoạt động đầu tư xây dựng.
Công trường sân bay Long Thành.
Theo Thanh tra Chính phủ, tiền tạm ứng được chủ đầu tư cấp nhằm phục vụ triển khai thi công, huy động nhân lực, vật tư, thiết bị và bảo đảm tiến độ dự án. Việc chuyển nguồn tiền này sang gửi ngân hàng để hưởng lãi không đúng bản chất của khoản tạm ứng, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến công tác quản lý vốn và hiệu quả sử dụng nguồn lực của dự án.
Không chỉ phát hiện việc sử dụng tiền tạm ứng sai mục đích, Thanh tra Chính phủ còn chỉ rõ nhiều tồn tại ngay từ giai đoạn tổ chức lựa chọn nhà thầu. Theo đó, hồ sơ mời thầu của Gói thầu 5.10 được xây dựng với nhiều nội dung chưa phù hợp, phải điều chỉnh nhiều lần. Một số tiêu chuẩn kỹ thuật được viện dẫn đã hết hiệu lực; tiêu chí về kinh nghiệm thực hiện hợp đồng tương tự cũng chưa bảo đảm đúng quy định.
Đáng chú ý, tổ chuyên gia đánh giá hồ sơ dự thầu phát hiện tồn tại nhưng không yêu cầu nhà thầu làm rõ đối với nội dung liên quan đến năng lực, kinh nghiệm thực hiện hợp đồng tương tự của một thành viên trong liên danh.
Thanh tra cũng xác định hồ sơ dự thầu của liên danh Vietur sử dụng đồng tiền nước ngoài đối với một phần giá trị dự thầu khoảng 235,7 triệu USD, trái với quy định của pháp luật về đấu thầu. Tuy nhiên, bên mời thầu không phát hiện để yêu cầu làm rõ mà vẫn ký kết hợp đồng và thực hiện thanh toán bằng USD.
Theo cơ quan thanh tra, việc thanh toán bằng ngoại tệ trong bối cảnh tỷ giá USD tăng có thể làm phát sinh nguy cơ thiệt hại cho chủ đầu tư.
Chuyển nhượng thầu khi chưa được chấp thuận
Một nội dung khác được Thanh tra Chính phủ đánh giá nghiêm trọng là tình trạng chuyển nhượng thầu. Kết luận thanh tra xác định các doanh nghiệp gồm Newtecons, Ricons, Hancorp, Vinaconex, ATAD và Phục Hưng Holdings đã giao cho các đơn vị khác thực hiện một phần công việc thuộc Gói thầu 5.10 với tổng giá trị khoảng 1.596 tỷ đồng, khi chưa được chủ đầu tư chấp thuận theo quy định đối với nhà thầu phụ.
Ngoài ra, hợp đồng của Gói thầu 5.10 còn quy định tỷ lệ công việc được giao cho nhà thầu phụ tối đa 80% giá trị hợp đồng, nội dung mà Thanh tra Chính phủ cho rằng không phù hợp với hồ sơ mời thầu.
Bên cạnh đó, cơ quan thanh tra cũng phát hiện nhiều trường hợp thay đổi vật tư, thiết bị, nơi sản xuất, mã hiệu và nhà sản xuất so với hồ sơ dự thầu; một số hạng mục được triển khai thi công trước khi được tư vấn giám sát và chủ đầu tư chấp thuận biện pháp thi công. Một số biện pháp kỹ thuật quan trọng đã thay đổi nhưng chưa được cơ quan chuyên môn về xây dựng thẩm định theo quy định.
Trên cơ sở kết quả thanh tra, Thanh tra Chính phủ đã chuyển thông tin đến Bộ Công an để xem xét, điều tra và xử lý theo quy định pháp luật đối với các hành vi có dấu hiệu vi phạm.
Dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành giai đoạn 1 có tổng mức đầu tư hơn 109.111 tỷ đồng, là công trình quan trọng quốc gia với quy mô gồm hai đường cất hạ cánh, một nhà ga hành khách cùng hệ thống hạ tầng đồng bộ, công suất thiết kế 25 triệu hành khách và 1,2 triệu tấn hàng hóa mỗi năm.
