Nhắc đến nguyên nhân dẫn đến tổn thương thận nghiêm trọng, đa số chúng ta thường nghĩ ngay đến thói quen thức khuya, lạm dụng thuốc bừa bãi hay viêm thận mãn tính. Thế nhưng, dữ liệu lâm sàng gần đây lại cho thấy bệnh thận do biến chứng tiểu đường mới chính là "sát thủ âm thầm" đứng đầu danh sách khiến các bệnh nhân rơi vào thảm cảnh lọc máu. Bi kịch kinh hoàng vừa xảy ra với một đại gia đình là lời cảnh tỉnh đầy cay đắng cho những ai vẫn đang xem nhẹ việc kiểm soát đường huyết hàng ngày.
Bí mật di truyền xé tan sự bình yên của một gia đình
Dì Lý (ngoài 50 tuổi, sống tại Tiêu Sơn, Hàng Châu, Trung Quốc) tìm đến Khoa Thận học thuộc Bệnh viện Y học Cổ truyền quận Tiêu Sơn trong tình trạng cơ thể kiệt quệ. Nhiều tháng liền, người phụ nữ này luôn sống trong mệt mỏi mỏi mòn, ăn uống mất ngon và hai bàn chân bắt đầu phù nề nặng nề.
Sau chuỗi xét nghiệm chuyên sâu, các bác sĩ đưa ra chẩn đoán nghiệt ngã: Dì Lý đã tiến triển sang giai đoạn cuối của bệnh thận và bắt buộc phải điều trị lọc máu định kỳ để duy trì sự sống.
Ảnh minh họ
Trong lúc gục khóc vì tuyệt vọng, dì Lý vô tình tiết lộ một chi tiết khiến đội ngũ y bác sĩ do bác sĩ Vương Chí Hồng (Wang Zhihong) đứng đầu không khỏi bàng hoàng. Trước dì Lý, đã có tới 4 thành viên khác trong cùng gia đình từng nhận bản án suy thận và đang phải chật vật duy trì sự sống bằng các đợt chạy thận nhân tạo.
Lập tức đặt nghi vấn về một "thủ phạm giấu mặt", bác sĩ Vương Chí Hồng đã tiến hành điều tra dịch tễ toàn bộ gia tộc. Kết quả cuối cùng vạch trần một bí mật chung mà tất cả thành viên trong nhà đều phớt lờ nhiều năm qua: Họ đều mang trong mình gen di truyền bệnh tiểu đường tuýp 2 nhưng lại hoàn toàn bỏ bê, không hề điều trị nghiêm túc.
"Sát thủ" âm thầm và lý do khiến 5 người cùng sập bẫy
Nghẹn ngào nhớ lại thói quen của cả nhà, dì Lý hối hận khôn nguôi vì luôn nghĩ tiểu đường chỉ là căn bệnh của người già, cùng lắm là kiêng chút đồ ngọt chứ chẳng thể gây nguy hiểm đến tính mạng. Sự chủ quan ấy đã trả giá bằng chính sức khỏe của cả 5 người thân yêu.
Bác sĩ Vương chỉ ra rằng: "Thận chứa hàng triệu mạch máu nhỏ li ti đảm nhận nhiệm vụ lọc chất thải. Việc duy trì mức đường huyết cao liên tục trong thời gian dài sẽ tàn phá hàng rào lọc cầu thận, gây xơ cứng động mạch và xơ hóa toàn bộ mô thận. Sự nguy hiểm tột cùng của bệnh thận do tiểu đường nằm ở chỗ nó diễn tiến vô cùng âm thầm và không thể đảo ngược".
Cũng theo ông, ở giai đoạn đầu, bệnh chỉ xuất hiện một lượng nhỏ đạm trong nước tiểu (albumin niệu) và hoàn toàn không gây bất kỳ cảm giác khó chịu nào khiến người bệnh dễ dàng bỏ qua khi khám sức khỏe thông thường. Chức năng thận cứ thế gục ngã từng ngày trong im lặng. Đến khi cơ thể phát ra các tín hiệu cầu cứu như phù nề, buồn nôn, kiệt sức thì thận đã tổn thương nghiêm trọng, người bệnh chính thức rơi vào suy thận đoạn muộn và phải gắn liền phần đời còn lại với chạy thận hay lọc màng bụng.
Ảnh minh họa
Phân tích kỹ hơn về lý do người có tiền sử di truyền tiểu đường dễ mắc suy thận, bác sĩ Vương chỉ ra 2 nguyên nhân cốt lõi:
- Tuyến tụy yếu hơn: Người có tiền sử gia đình mắc tiểu đường vốn có chức năng điều tiết của tuyến tụy yếu hơn, cực kỳ dễ bị rối loạn chuyển hóa.
- Độ nhạy cảm tổn thương thận cao: Ở cùng một mức đường huyết cao, tổn thương thận ở những người có gen di truyền sẽ tiến triển nhanh và tàn khốc hơn người bình thường gấp nhiều lần.
Chính sự kết hợp giữa yếu tố cơ địa di truyền, cộng thêm thói quen ăn uống thiếu kiểm soát và tâm lý sợ đi khám đã đẩy lần lượt từng người trong gia đình dì Lý vào con đường suy thận không thể quay đầu.
Những nhóm người nguy cơ cao và chiếc phao cứu sinh bảo vệ thận
Từ trường hợp đau lòng của gia đình dì Lý, bác sĩ Vương một lần nữa phát đi cảnh báo khẩn cấp về những nhóm đối tượng có nguy cơ cao bùng phát biến chứng suy thận:
- Người có tiền sử gia đình ghi nhận người mắc bệnh tiểu đường hoặc các bệnh lý về thận.
- Người đã chẩn đoán tiểu đường hoặc có chỉ số đường huyết dao động bất thường kéo dài.
- Người mắc các rối loạn chuyển hóa kèm theo như béo phì, huyết áp cao, mỡ máu cao và axit uric cao.
- Người có lối sống thiếu khoa học, duy trì chế độ ăn nhiều đường chất béo, hay ngồi lâu và thường xuyên thức khuya.
- Người lạm dụng thuốc, thích uống nhiều bia rượu, nhịn tiểu, lười uống nước...
Ảnh minh họa
Đặc biệt, để không phải đối mặt với án phạt lọc máu suốt đời, bác sĩ Vương nhấn mạnh người bệnh tiểu đường cần chủ động bảo vệ cơ thể qua các phương pháp khoa học:
- Kiểm soát đường huyết nghiêm ngặt: Uống thuốc đúng liều, theo dõi chỉ số đường huyết định kỳ để giữ mức ổn định, giảm áp lực tàn phá lên màng lọc cầu thận.
- Tối ưu hóa lối sống lành mạnh: Ăn giảm muối, hạn chế đạm động vật, uống đủ nước, tập thể dục nhẹ nhàng và tránh thức khuya để duy trì chuyển hóa ổn định.
- Quản lý chỉ số chuyển hóa toàn diện: Phối hợp kiểm soát đồng thời huyết áp, mỡ máu, axit uric và tuyệt đối không lạm dụng thuốc giảm đau hay bài thuốc truyền miệng gây độc cho thận.
- Tầm soát chuyên sâu hàng năm: Khám thông thường khó phát hiện tổn thương sớm, người bệnh bắt buộc phải kiểm tra tỷ lệ microalbumin/creatinin nước tiểu và siêu âm thận định kỳ.
Mối nguy hiểm lớn nhất của tiểu đường nằm ở sự thờ ơ và trì hoãn điều trị; kiểm soát sớm và tầm soát định kỳ chính là con đường duy nhất giúp bạn thoát khỏi "án tử" suy thận.
Nguồn và ảnh: QQ, China Times
