Theo các chuyên gia dinh dưỡng, một số loại đồ uống tưởng như vô hại, thậm chí được xem là “tốt hơn cho sức khỏe”, thực chất có thể làm rối loạn hệ vi sinh đường ruột nếu dùng thường xuyên.
Đường ruột là nơi cư trú của hàng nghìn tỷ vi sinh vật, giữ vai trò quan trọng trong tiêu hóa, miễn dịch và chuyển hóa. Khi hệ vi sinh này mất cân bằng – tình trạng gọi là loạn khuẩn đường ruột – cơ thể có thể phát tín hiệu qua những triệu chứng rất phổ biến như đầy hơi, chướng bụng, khó tiêu, mệt mỏi kéo dài, thậm chí ảnh hưởng đến tâm trạng và sức đề kháng. Đáng lo ngại, nhiều người không ngờ rằng nguyên nhân lại đến từ chính ly nước quen thuộc mỗi ngày.
Dưới đây là 5 loại đồ uống được các chuyên gia chỉ tên, khuyến cáo nên hạn chế nếu không muốn đường ruột “kêu cứu” âm thầm.
1. Cà phê không lọc: Kích thích mạnh, dễ gây rối loạn tiêu hóa
Cà phê là thức uống không thể thiếu với nhiều người, đặc biệt vào buổi sáng. Tuy nhiên, theo Tiến sĩ Federica Amati, chuyên gia dinh dưỡng tại Anh, cà phê không lọc (như cà phê pha phin, cà phê kiểu Thổ Nhĩ Kỳ) chứa các hợp chất cafestol và kahweol có thể làm tăng cholesterol xấu LDL.
Bên cạnh đó, caffeine trong cà phê kích thích tiết axit dạ dày và tăng nhu động ruột. “Với một số người, điều này giúp đi vệ sinh dễ dàng hơn, nhưng với người khác lại gây ợ nóng, đau quặn bụng hoặc làm trầm trọng hội chứng ruột kích thích”, bà Amati cho biết. Việc uống cà phê khi bụng đói càng dễ khiến đường ruột bị kích ứng.
2. Đồ uống ăn kiêng, không đường: ‘Ngọt giả’ nhưng hệ ruột không thích
Nước ngọt không đường hay đồ uống ăn kiêng thường được lựa chọn để giảm cân hoặc hạn chế đường. Tuy nhiên, chuyên gia dinh dưỡng Rhiannon Lambert cảnh báo rằng tác động của chất tạo ngọt nhân tạo lên đường ruột không hề “nhẹ nhàng” như nhiều người nghĩ.
Các chất tạo ngọt như sucralose, saccharin hay aspartame có thể làm thay đổi hệ vi khuẩn đường ruột, gây đầy hơi, rối loạn tiêu hóa nếu sử dụng thường xuyên. Ngoài ra, nhiều loại đồ uống siêu chế biến còn chứa phụ gia như chất nhũ hóa – yếu tố đang được nghiên cứu về nguy cơ phá vỡ cân bằng vi sinh.
“Đồ uống không đường chỉ nên là lựa chọn thỉnh thoảng, không nên thay thế hoàn toàn nước lọc hằng ngày”, bà Lambert khuyến cáo.
3. Rượu bia: Tác hại rõ ràng nhưng vẫn bị xem nhẹ
So với các loại đồ uống khác, rượu bia là yếu tố có bằng chứng khoa học rõ ràng nhất về tác hại đối với đường ruột. Uống rượu thường xuyên có thể làm tăng tính thấm của ruột, phá vỡ hàng rào bảo vệ tự nhiên và thúc đẩy viêm nhiễm.
Bia đặc biệt dễ gây đầy hơi do sự kết hợp giữa cồn, khí ga và carbohydrate dễ lên men. Ngay cả bia không cồn cũng không hẳn “an toàn” khi nhiều loại chứa hàm lượng đường cao, khiến hệ tiêu hóa phải làm việc quá tải.
4. Nước ngọt có đường: Làm nghèo hệ vi sinh đường ruột
Theo bà Lambert, chế độ ăn uống nhiều đường bổ sung có liên quan đến sự suy giảm đa dạng vi khuẩn đường ruột – yếu tố then chốt của một hệ tiêu hóa khỏe mạnh.
Nước ngọt có đường không cung cấp chất xơ hay hợp chất có lợi cho vi sinh vật. Ngược lại, độ axit và khí ga có thể kích ứng niêm mạc ruột, làm nặng thêm tình trạng chướng bụng, khó chịu, đặc biệt ở người có đường ruột nhạy cảm.
5. Nước tăng lực: ‘Combo’ gây sốc cho đường ruột
Nước tăng lực thường chứa hàm lượng caffeine cao, đường hoặc chất tạo ngọt, độ axit lớn và nhiều phụ gia. Caffeine kích thích nhu động ruột mạnh, dễ gây tiêu chảy hoặc co thắt bụng. Khi uống lúc đói, nguy cơ trào ngược và rối loạn tiêu hóa càng tăng.
Các chuyên gia khuyến cáo, để bảo vệ đường ruột, nên ưu tiên nước lọc, trà thảo mộc, đồ uống lên men tự nhiên với lượng vừa phải, đồng thời hạn chế các loại đồ uống siêu chế biến. Bởi đôi khi, chính những thứ bạn uống mỗi ngày – chứ không phải món ăn “độc lạ” nào – mới là nguyên nhân âm thầm khiến hệ tiêu hóa xuống cấp.
