Thận là cơ quan làm việc bền bỉ nhưng lại “lặng lẽ” nhất trong cơ thể. Khi gặp vấn đề, thận hiếm khi gây đau dữ dội mà thường phát ra những tín hiệu rất mờ nhạt, dễ bị nhầm với mệt mỏi thông thường, thiếu ngủ hay stress.
Chính sự chủ quan này khiến không ít người chỉ phát hiện bệnh thận khi đã bước sang giai đoạn muộn. Dưới đây là 12 dấu hiệu cho thấy thận có thể đang âm thầm suy yếu, trong đó có những biểu hiện tưởng như vô hại nhưng lại là lời cảnh báo sớm không nên bỏ qua.
1. Mệt mỏi kéo dài dù không làm việc nặng
Một trong những dấu hiệu sớm và phổ biến nhất của bệnh thận là cảm giác mệt mỏi triền miên, uể oải cả ngày dù đã ngủ đủ giấc. Khi thận suy giảm chức năng lọc máu, độc tố tích tụ nhiều hơn trong cơ thể và quá trình tạo hồng cầu bị ảnh hưởng, dẫn đến thiếu máu. Hệ quả là người bệnh dễ chóng mặt, hụt hơi, làm việc kém tập trung và nhanh kiệt sức, ngay cả với những sinh hoạt thường ngày như leo cầu thang hay đi bộ quãng ngắn.
2. Mặt sưng húp, mắt cá chân phù nhẹ vào sáng hoặc tối
Nhiều người soi gương buổi sáng thấy bọng mắt to hơn bình thường hoặc đến chiều tối cảm giác giày dép chật hơn nhưng lại cho rằng do ăn mặn hoặc ngủ muộn. Thực tế, khi thận không đào thải được lượng nước dư thừa, dịch sẽ ứ lại trong mô mềm, gây sưng mặt, tay chân, đặc biệt rõ ở mí mắt và mắt cá chân. Nếu tình trạng này lặp lại nhiều ngày, không nên tiếp tục chủ quan.
3. Nước tiểu thay đổi bất thường
Sự thay đổi về màu sắc, mùi hoặc tần suất đi tiểu thường là “tấm gương” phản chiếu sức khỏe thận. Đi tiểu nhiều lần về đêm, nước tiểu sẫm màu, có bọt lâu tan, lẫn máu hoặc mùi nặng hơn bình thường đều có thể cho thấy thận đang gặp khó khăn trong việc lọc và bài tiết chất thải. Một số người còn nhận thấy lượng nước tiểu giảm rõ rệt dù không bị mất nước, đây cũng là dấu hiệu đáng lưu ý.
4. Khó ngủ, ngủ không sâu giấc
Nhiều người mắc bệnh thận mạn tính than phiền rằng họ rất khó đi vào giấc ngủ hoặc thường xuyên tỉnh giấc giữa đêm. Nguyên nhân có thể liên quan đến hội chứng chân không yên, ngứa da hoặc ngưng thở khi ngủ – những tình trạng thường đi kèm với suy giảm chức năng thận. Nếu mất ngủ kéo dài mà không cải thiện dù đã thay đổi thói quen sinh hoạt, thận có thể là một “thủ phạm” bị bỏ sót.
5. Ngứa da dai dẳng không rõ nguyên nhân
Cảm giác ngứa âm ỉ, kéo dài nhiều ngày dù da không khô, không dị ứng và đã thoa kem dưỡng vẫn không giảm có thể xuất phát từ việc chất thải tích tụ trong máu. Khi thận không còn lọc hiệu quả, các độc tố này gây kích thích thần kinh dưới da, dẫn đến ngứa toàn thân, đặc biệt vào ban đêm. Đây là dấu hiệu thường gặp ở bệnh thận giai đoạn tiến triển nhưng lại dễ bị nhầm với vấn đề da liễu.
6. Chuột rút xảy ra thường xuyên
Chuột rút đột ngột, nhất là vào ban đêm hoặc khi nghỉ ngơi, có thể liên quan đến sự mất cân bằng điện giải như canxi, kali và natri. Thận đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa các khoáng chất này. Khi chức năng thận suy giảm, sự mất cân đối điện giải khiến cơ bắp co rút bất thường, gây đau và khó chịu.
7. Chán ăn, ăn không còn thấy ngon
Khi độc tố tích tụ trong máu, cảm giác thèm ăn có xu hướng giảm dần. Người bệnh có thể thấy thức ăn trở nên nhạt miệng, đặc biệt là các món giàu đạm như thịt cá. Việc chán ăn kéo dài, kèm sụt cân không chủ ý, là dấu hiệu cho thấy cơ thể đang gặp vấn đề chuyển hóa, trong đó thận là một yếu tố cần được xem xét.
8. Khó thở dù không vận động mạnh
Khó thở có thể xuất hiện khi dịch dư thừa tích tụ trong phổi hoặc khi tình trạng thiếu máu do thận suy trở nên nghiêm trọng. Một số người cảm thấy hụt hơi ngay cả khi nằm nghỉ hoặc chỉ đi lại nhẹ trong nhà. Triệu chứng này dễ bị nhầm với bệnh tim hoặc phổi, nhưng trên thực tế thận cũng có thể là nguyên nhân tiềm ẩn.
9. Vị kim loại trong miệng, hơi thở có mùi lạ
Sự tích tụ chất thải trong máu không chỉ ảnh hưởng đến cơ thể mà còn tác động đến vị giác và khứu giác. Nhiều người nhận thấy miệng có vị kim loại, thức ăn bỗng trở nên khó ăn hoặc hơi thở có mùi amoniac dù vệ sinh răng miệng kỹ. Đây là dấu hiệu khá đặc trưng khi chức năng lọc của thận suy giảm.
10. Buồn nôn hoặc nôn không rõ nguyên nhân
Buồn nôn kéo dài, nôn ói lặp lại nhưng không liên quan đến ăn uống hay bệnh lý tiêu hóa có thể là hệ quả của việc độc tố tích tụ, gây kích ứng hệ tiêu hóa. Triệu chứng này thường khiến người bệnh mệt mỏi, ăn uống kém hơn và càng làm tình trạng suy thận nặng thêm.
11. Khó tập trung, trí nhớ giảm
Khi thận không loại bỏ được độc tố, các chất này có thể ảnh hưởng đến não bộ, gây cảm giác “đầu óc mơ màng”, hay quên, khó tập trung và giảm hiệu suất làm việc. Nhiều người lầm tưởng đây chỉ là dấu hiệu của stress hoặc tuổi tác, nhưng thực tế có thể liên quan trực tiếp đến chức năng thận.
12. Huyết áp cao kéo dài, khó kiểm soát
Thận giữ vai trò điều hòa huyết áp thông qua cân bằng dịch và hormone. Nếu huyết áp liên tục ở mức cao dù đã dùng thuốc và điều chỉnh lối sống, nguyên nhân có thể xuất phát từ thận. Ngược lại, tăng huyết áp kéo dài cũng làm tổn thương thận, tạo thành vòng xoắn bệnh lý nguy hiểm mà nhiều người thường bỏ qua.
Lời khuyên của bác sĩ: Nếu bạn nhận thấy mình có từ hai dấu hiệu trở lên, đặc biệt khi kèm theo tiền sử tiểu đường, tăng huyết áp hoặc gia đình có người mắc bệnh thận, việc thăm khám chuyên khoa thận là điều cần thiết. Phát hiện sớm có thể giúp làm chậm tiến triển bệnh và tránh những biến chứng nghiêm trọng.
Cách phòng ngừa: Uống đủ nước, hạn chế muối và thực phẩm chế biến sẵn, duy trì vận động đều đặn, kiểm soát huyết áp và đường huyết, đồng thời khám sức khỏe định kỳ là những biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả để bảo vệ thận – cơ quan “im lặng” nhưng vô cùng quan trọng của cơ thể.
