Chiêu cũ, cách làm tinh vi hơn
Cơ quan Cảnh sát điều tra - Công an TP. Hà Nội đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với Lê Văn Phú (tức Phú Lê), Lã Thúy Kiều (vợ Phú) cùng một số người liên quan về các hành vi “Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng” và “In, phát hành, mua bán trái phép hóa đơn, chứng từ thu nộp ngân sách Nhà nước”.
Theo điều tra ban đầu, trong khoảng 6 năm, Phú và Kiều thành lập 3 công ty kinh doanh mỹ phẩm, thực phẩm chức năng. Dù nhiều lần thay đổi người đứng tên đại diện pháp luật, hoạt động của các công ty vẫn do hai người trực tiếp điều hành.
Công ty do cặp vợ chồng này điều hành không xuất đầy đủ hóa đơn khi bán hàng, khiến hàng đã bán nhưng trên sổ sách vẫn được ghi nhận là tồn kho. Để đối phó với việc kiểm tra, các bị can bị cáo buộc đã lập nhiều hóa đơn khống.
Phú và Kiều bị cáo buộc sử dụng 10 tài khoản ngân hàng cá nhân để nhận hơn 107 tỷ đồng từ hoạt động kinh doanh nhưng không hạch toán đầy đủ vào sổ sách. Sau đó, Kiều kê khai số tiền này dưới danh nghĩa hộ kinh doanh để hợp thức hóa doanh thu và giảm số thuế phải nộp.
Nguyễn Thị Hương Lan (luật sư) bị cáo buộc đã giúp sức trong việc lập khống hóa đơn, đồng thời cung cấp thông tin cá nhân của mình và người thân để lập khống 10 hóa đơn giá trị gia tăng với tổng số tiền hơn 1,5 tỷ đồng.
Vợ chồng Phú Lê - Thuý Kiều liên tục quảng bá sản phẩm qua trang cá nhân. Ảnh: FBNV.
Luật sư Nguyễn Văn Được - Tổng Giám đốc Công ty TNHH Kế toán và Tư vấn Thuế Trọng Tín - cho rằng, nếu chỉ xét về bản chất, các phương thức được đề cập trong vụ án không phải thủ đoạn hoàn toàn mới. Tuy nhiên, điểm đáng chú ý hơn nằm ở mức độ tổ chức, sự liên kết giữa các chủ thể và cách thức phối hợp của những người liên quan.
Khi một hoạt động kinh doanh được tổ chức thành nhiều công ty, hộ kinh doanh hoặc cá nhân đứng tên khác nhau nhưng thực chất có sự điều hành, phối hợp của cùng một nhóm người thì cơ quan chức năng phải xem xét cả hình thức pháp lý và bản chất kinh tế của các giao dịch.
“Vấn đề cốt lõi vẫn là doanh thu thực tế phát sinh nhưng không lập hóa đơn, không kê khai hoặc cố tình đưa doanh thu ra ngoài hệ thống sổ sách. Nếu đồng thời xuất hiện việc sử dụng hóa đơn không đúng quy định hoặc tạo lập chứng từ không phản ánh giao dịch thực tế thì mức độ phức tạp của vụ việc có thể tăng lên”, ông Được phân tích.
Công an Hà Nội đã khởi tố vợ chồng Phú Lê - Lã Thuý Kiều. Ảnh: FBNV.
Vai trò hộ kinh doanh Lã Thúy Kiều trong vụ án này cũng được xác định là “mắt xích” quan trọng để hợp thức hóa doanh thu và giảm số thuế phải nộp, gây thiệt hại cho ngân sách Nhà nước.
Theo vị chuyên gia, trước đây, trong quản lý hộ kinh doanh, đặc biệt là thời kỳ áp dụng phương pháp thuế khoán, việc nắm bắt chính xác doanh thu thực tế của từng hộ gặp không ít khó khăn. Đây là một trong những nguyên nhân khiến dữ liệu về hoạt động kinh doanh chưa đầy đủ và cơ quan quản lý khó kiểm soát toàn bộ doanh thu.
Tuy nhiên, bối cảnh của phương thức quản lý thuế ở từng thời kỳ, không phải cơ sở để biện minh cho hành vi vi phạm. Ông Được nhấn mạnh, điều quan trọng hiện nay là phải tiếp tục bịt các khoảng trống đó bằng dữ liệu, công nghệ, kiểm tra rủi ro và sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý.
Ngăn chặn giấu doanh thu cách nào?
Để hạn chế tình trạng giấu doanh thu, theo luật sư Nguyễn Văn Được, cần thực hiện đồng thời nhiều giải pháp. Thứ nhất, tăng cường kiểm tra, giám sát dựa trên dữ liệu và quản lý rủi ro, thay vì kiểm tra dàn trải. Những trường hợp có dấu hiệu bất thường về doanh thu, hóa đơn, dòng tiền hoặc mối quan hệ giữa các chủ thể kinh doanh cần được phân tích và kiểm tra phù hợp.
Thứ hai, khi phát hiện dấu hiệu tội phạm, cần chuyển hồ sơ cho cơ quan có thẩm quyền để điều tra, truy tố và xét xử theo đúng quy định. “Không phải mọi sai phạm về thuế đều là tội phạm, nhưng những hành vi đã đủ dấu hiệu cấu thành tội phạm thì phải được xử lý tương xứng”, ông Được phân tích.
Thứ ba, cần tăng cường tính công khai và răn đe để người nộp thuế nhận thức rõ hậu quả pháp lý của hành vi vi phạm.
Theo ông Được, cùng với AI, dữ liệu lớn, hóa đơn điện tử và các công cụ quản lý hiện đại, việc phát hiện những dấu hiệu bất thường về doanh thu, dòng tiền và hóa đơn sẽ thuận lợi hơn. Tuy nhiên, ông lưu ý không nên hiểu rằng chỉ cần có công nghệ thì hành vi trốn thuế sẽ biến mất. Công cụ mới giúp cơ quan quản lý phát hiện dễ hơn, nhanh hơn và có trọng tâm hơn. Sau đó phải đi kèm với kiểm tra, xác minh và xử lý nghiêm minh.
Theo vị luật sư, nếu phát hiện nhiều nhưng xử lý không nghiêm thì tính răn đe vẫn thấp. Ngược lại, khi các trường hợp vi phạm được phát hiện và xử lý đúng người, đúng hành vi, đúng pháp luật, những người khác sẽ nhìn thấy rủi ro và tự điều chỉnh hành vi.
