Công an TPHCM vừa triệt phá một đường dây quy mô lớn chuyên sơ chế thịt ốc bằng hóa chất natri silicate (thường gọi là “thủy tinh lỏng”). Theo điều tra, đối tượng Huỳnh Văn Trường đã tổ chức hoạt động này từ năm 2021, sử dụng khoảng 500 tấn natri silicate để xử lý hơn 3.000 tấn thịt ốc bươu trước khi đưa ra thị trường.
Kết luận giám định của Phân viện Khoa học hình sự tại TPHCM cho thấy, toàn bộ mẫu thịt ốc được thu giữ đều chứa natri silicate, một hóa chất công nghiệp tuyệt đối không được phép sử dụng trong chế biến thực phẩm.
Thông tin này khiến nhiều người tiêu dùng không khỏi lo lắng về những hệ lụy sức khỏe có thể xảy ra nếu đã từng ăn phải loại thực phẩm bị “tẩm” hóa chất này.
Trao đổi với PV VietNamNet, ThS. Lưu Liên Hương, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu VIAM, Viện Y học ứng dụng Việt Nam, cho biết natri silicate là hợp chất hóa học tạo thành từ natri, silic và oxy, tồn tại ở dạng bột hoặc dung dịch.
Ở dạng dung dịch, chất này có tính kiềm mạnh và khi khô có thể tạo thành một lớp màng cứng giống như thủy tinh, vì vậy thường được gọi là “thủy tinh lỏng”.
“Chính đặc tính tạo màng và kết dính khiến natri silicate được sử dụng rộng rãi trong công nghiệp, từ sản xuất gạch, xi măng, vật liệu xây dựng, đến chất tẩy rửa công nghiệp, xử lý nước hay chống thấm, chống cháy cho vật liệu. Đây không phải là hóa chất dành cho thực phẩm”, ThS. Hương nhấn mạnh.
Theo chuyên gia, trên thế giới, một số hợp chất silicate khác như silicon dioxide (E551), calcium silicate (E552) hay aluminium silicates (E554) có thể được phép sử dụng làm phụ gia thực phẩm hoặc vật liệu tiếp xúc thực phẩm trong giới hạn an toàn nghiêm ngặt. Tuy nhiên, điều đó hoàn toàn không đồng nghĩa với việc natri silicate được phép dùng trực tiếp để ngâm, bảo quản hay chế biến thực phẩm.
“Trong vụ việc này, natri silicate được dùng để ngâm thịt ốc nhằm làm sạch, làm trắng và giữ độ giòn. Đây là cách sử dụng sai mục đích, không nằm trong bất kỳ quy định an toàn thực phẩm nào và bị coi là hành vi sử dụng hóa chất công nghiệp trái phép”, ThS. Hương nói.
Nguy cơ tổn thương niêm mạc
Điều đáng lo ngại nhất theo Thạc sĩ Hương là tác hại đối với sức khỏe khi ăn phải thực phẩm có chứa natri silicate. Đây là hợp chất có tính kiềm mạnh, trong các tài liệu an toàn hóa chất được xếp vào nhóm có khả năng gây kích ứng và ăn mòn mô. Khi tiếp xúc trực tiếp với da, mắt hoặc đường hô hấp, natri silicate có thể gây rát, bỏng nhẹ đến tổn thương niêm mạc, tùy nồng độ.
Khi đi vào cơ thể qua đường ăn uống, đặc biệt trong trường hợp tồn dư ở nồng độ cao hoặc sử dụng lặp đi lặp lại, natri silicate có thể gây kích ứng và tổn thương lớp niêm mạc đường tiêu hóa. “Cơ chế này tương tự hiện tượng bỏng hóa học ở mức độ nhẹ đến trung bình, có thể gây đau bụng, buồn nôn, tiêu chảy và rối loạn tiêu hóa”, ThS. Hương phân tích.
Trong những trường hợp tiếp xúc với dung dịch đậm đặc, nguy cơ tổn thương niêm mạc có thể nghiêm trọng hơn. Đáng chú ý, người tiêu dùng hầu như không thể nhận biết bằng mắt thường thực phẩm đã bị xử lý bằng hóa chất công nghiệp. Thịt ốc sau khi ngâm natri silicate thường trắng, giòn bất thường, những đặc điểm dễ khiến người mua nhầm tưởng là “tươi, sạch”.
Theo ThS. Lưu Liên Hương, nguy cơ không chỉ dừng lại ở các biểu hiện cấp tính. Việc tiếp xúc lâu dài với những hóa chất không được phép sử dụng trong thực phẩm có thể dẫn đến nguy cơ tích lũy độc tính và ảnh hưởng mạn tính đến sức khỏe. Những đối tượng dễ bị tổn thương nhất là trẻ em, người cao tuổi và người có bệnh nền đường tiêu hóa.
