Vốn ngoại giải ngân kỷ lục
Một tuần trước kỳ nghỉ Tết Nguyên đán 2026, UBND TP.HCM đã tổ chức Hội nghị xúc tiến đầu tư hạ tầng công nghệ số, trung tâm dữ liệu lớn và Trung tâm tài chính quốc tế. Tại sự kiện, nhiều ký kết thỏa thuận hợp tác trị giá hàng tỉ USD giữa nhà đầu tư nước ngoài và trong nước đã được thực hiện. Đơn cử thỏa thuận khung hợp tác dài hạn giữa Tập đoàn G42 (UAE) với liên danh các nhà đầu tư trong nước (gồm FPT và Viet Thai Group) nhằm phát triển hạ tầng trung tâm dữ liệu quy mô lớn tại VN, tổng giá trị đầu tư dự kiến lên tới 2 tỉ USD. Theo thỏa thuận, các bên sẽ cùng đầu tư, xây dựng và vận hành các trung tâm dữ liệu đạt tiêu chuẩn quốc tế, đặt tại VN làm nền tảng cung cấp dịch vụ trí tuệ nhân tạo (AI) và điện toán đám mây cho khu vực công, doanh nghiệp trong nước và đối tác quốc tế. G42 hiện sở hữu năng lực triển khai hạ tầng AI toàn cầu, từng xây dựng các cụm hạ tầng tính toán lớn phục vụ nhu cầu AI cấp quốc gia và khu vực.
Chiến lược phát triển kinh tế số, công nghệ cao của Việt Nam hấp dẫn nhiều “đại bàng” công nghệ
ẢNH: NHẬT THỊNH
Mới nhất, tại cuộc họp KT-XH tháng 2 năm nay, Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được thông tin có một nhà đầu tư Mỹ đang triển khai dự án trung tâm dữ liệu quy mô lớn tại thành phố với tổng mức đầu tư dự kiến 2 tỉ USD. Người đứng đầu UBND TP.HCM cũng tiết lộ trong quý 2 năm nay, các nhà đầu tư này đã cam kết giải ngân khoảng 60% tổng vốn đầu tư, tương đương 1,2 tỉ USD. Ông Được nhận định: "Đây là dấu hiệu cho thấy dòng vốn FDI chảy về thành phố sẽ trở nên sôi động trong thời gian tới, là cơ sở quan trọng để TP.HCM hướng tới mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức hai con số".
Giữ vững phong độ trong bản đồ thu hút FDI cả nước, Bắc Ninh khởi động tháng 1.2026 với tổng vốn đầu tư đăng ký gần 656 triệu USD, chiếm 25,4% tổng vốn FDI của cả nước, duy trì vị thế đầu tàu. Thu hút FDI của Bắc Ninh được đánh giá hiệu quả nhất do giá trị gia tăng được giữ lại tại địa phương rất hiệu quả, thông qua hệ thống nhà cung cấp trong chuỗi cung ứng từ khuôn mẫu, bao bì, vật tư, logistics, kiểm định… Trong những ngày giáp Tết Nguyên đán, bên trong các khu công nghiệp lớn ở Bắc Ninh, hoạt động sản xuất vẫn hối hả. Dây chuyền sản xuất của các nhà máy của Samsung, Foxconn, Goertek, Canon… vẫn chạy công suất cao.
Chiến lược phát triển kinh tế số, công nghệ cao của VN hấp dẫn nhiều “đại bàng” công nghệ. Trong ảnh: Thủ tướng Phạm Minh Chính cùng các đại biểu tham dự Diễn đàn Kinh tế mùa thu 2025
ẢNH: NHẬT THỊNH
Có thể nhận thấy, thu hút FDI của các đầu tàu kinh tế đang có sự thay đổi lớn về chất, vốn ngoại chảy vào các ngành có giá trị gia tăng cao, công nghệ, công nghiệp... đúng như định hướng. Dù tổng vốn giảm nhưng các tín hiệu lạc quan lại rõ ràng hơn, tươi sáng hơn. Theo số liệu từ Cục Thống kê (Bộ Tài chính), tính đến ngày 31.1.2026, tổng vốn đầu tư nước ngoài đăng ký vào VN đạt 2,58 tỉ USD, giảm 40,6% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, khả năng giải ngân và sự gia tăng của các dự án mới lại đột phá. Cụ thể, vốn FDI thực hiện ước đạt 1,68 tỉ USD, tăng 11,3% so với cùng kỳ năm 2025. Đây tiếp tục là con số kỷ lục, đánh dấu mức vốn thực hiện cao nhất trong tháng 1 của giai đoạn 5 năm trở lại đây (2022 - 2026). Trong đó, ngành công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục là động lực chính khi chiếm tới 82,5% tổng vốn thực hiện, đạt 1,39 tỉ USD. Tiếp theo là hoạt động kinh doanh bất động sản đạt 110,2 triệu USD và sản xuất, phân phối điện, khí đốt là 66,6 triệu USD.
Công nghệ cao, AI, năng lượng... hút vốn ngoại
Bộ Tài chính xác định, FDI năm 2026 sẽ tập trung vào dòng vốn chất lượng cao, có hàm lượng công nghệ, giá trị gia tăng và sức lan tỏa lớn. Đây không chỉ là động lực tăng trưởng cho nền kinh tế với 2 con số, mà còn là nền tảng quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững trong dài hạn.
Chuyên gia kinh tế, PGS-TS Nguyễn Thường Lạng, Đại học Kinh tế Quốc dân, cho rằng các điều kiện hạ tầng cũng như các quyết sách lớn mà VN đã triển khai sẽ hấp dẫn các đại bàng ngoại tới VN. "Quan sát cho thấy, dòng vốn FDI đang chảy vào lĩnh vực công nghệ cao, năng lượng tái tạo cũng như kinh tế số. Đáng chú ý, bên cạnh các dự án sản xuất công nghệ, đầu tư và hạ tầng công nghệ cao thì trung tâm tài chính, AI, đặc biệt là các dự án lớn về năng lượng sạch đang nhận được sự chú ý lớn. Năm 2026 sẽ là năm bùng nổ thu hút vốn ngoại đối với các dự án điện sạch với loạt dự án quy mô lớn, từ điện khí LNG, nhiệt điện chuyển đổi, thủy điện tích năng, điện gió ngoài khơi đến các dự án truyền tải", ông Lạng dự báo. Thực tế, hàng loạt dự án điện LNG, hydro xanh và năng lượng tái tạo đã được các nhà đầu tư đến từ Mỹ, Hàn Quốc, Singapore… đẩy nhanh. "VN chuyển từ chính sách thu hút đại trà, sang có chọn lọc và định hướng dòng vốn vào công nghệ cao, công nghệ số, kinh tế xanh… không chỉ góp phần tăng trưởng mà phải tăng trưởng vượt trội. Bởi FDI từ năm nay được xác định là đòn bẩy nâng cao năng lực công nghệ, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững", PGS-TS Nguyễn Thường Lạng giải thích.
TS Phan Hữu Thắng - Chủ tịch Liên chi hội Tài chính khu công nghiệp VN, nguyên Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ KH-ĐT cũ), nhận định năm 2026, có hai yếu tố lớn cần chú ý là bối cảnh quốc tế, xu hướng vận động của dòng vốn đầu tư toàn cầu và năng lực nội tại của nền kinh tế VN. Xung đột địa chính trị và cạnh tranh giữa các nước lớn vẫn diễn biến rất phức tạp, chuỗi cung ứng và chuỗi sản xuất toàn cầu đang có những điều chỉnh. "Trong giai đoạn phức tạp của kinh tế thế giới, dòng vốn đầu tư bị tác động, song điểm tích cực là vốn FDI vào VN vẫn duy trì xu hướng tăng", ông Thắng nhận định.
Lễ ra mắt Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP.HCM với sự tham dự của Thủ tướng Phạm Minh Chính
ẢNH: NHẬT THỊNH
TS Phan Hữu Thắng dẫn chứng, giai đoạn 2021 - 2025, vốn đăng ký dao động quanh mức khoảng 38 tỉ USD, có thời điểm giảm do tác động của dịch Covid-19, nhưng đến năm 2025 đã quay trở lại mức trên 38 tỉ USD. Điều đáng chú ý là vốn thực hiện tăng liên tục trong 5 năm qua, lên trên 27 tỉ USD vào năm 2025. "Đó là điểm tích cực để đánh giá trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu biến động, thiếu ổn định, VN vẫn là điểm đến đầu tư có sức hấp dẫn, thu hút FDI thế hệ mới có sự chuyển biến tích cực, có lực đẩy rất tốt", ông Thắng nhấn mạnh.
Cũng theo vị này, vốn thực hiện tăng lên phản ánh niềm tin của nhà đầu tư, thể hiện qua quyết định tiếp tục rót vốn và mở rộng hoạt động sản xuất, kinh doanh tại VN. Vì thế trong giai đoạn 2026 - 2030, tăng trưởng về vốn đăng ký và vốn thực hiện có thể tiếp tục duy trì nhưng ở mức vừa phải, không đột biến so với giai đoạn 2021 - 2025. Thế nhưng, trọng tâm của VN trong giai đoạn tới không nên đặt nặng vào số lượng dự án hay quy mô vốn thuần túy mà chuyển mạnh từ lượng sang chất, tập trung vào các lĩnh vực công nghệ cao, chuyển đổi số, đầu tư xanh, sản xuất thông minh, AI. Mục tiêu là để FDI thực sự đóng góp hiệu quả vào tăng trưởng nhanh, bền vững, hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số của nền kinh tế VN trong giai đoạn phát triển tiếp theo.
Thêm kênh dẫn vốn từ trung tâm tài chính quốc tế
Trước kỳ nghỉ Tết Nguyên đán, Trung tâm tài chính quốc tế VN tại TP.HCM (VIFC-HCMC) đã chính thức đi vào vận hành, mở ra một giai đoạn phát triển mới trong tiến trình hội nhập tài chính quốc tế của VN.
TS Đỗ Thiên Anh Tuấn, giảng viên Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright, đánh giá việc xây dựng và đưa vào hoạt động VIFC là điều kiện cốt lõi để thu hút dòng vốn FDI dài hạn và có chất lượng cho VN. Bởi VIFC sẽ không thể được coi là thành công nếu chỉ là một khu vực áp dụng riêng chính sách ưu đãi thuế và một vài cơ chế, tách biệt khỏi những điểm nghẽn căn bản của hệ thống tài chính VN hiện nay.
Theo nhiều chuyên gia, VN vẫn là điểm hấp dẫn nhà đầu tư ngoại
ẢNH: NHẬT THỊNH
"Muốn thuyết phục được nhà đầu tư toàn cầu, trước hết VIFC phải phục vụ nhu cầu phát triển nội tại của nền kinh tế. VIFC phải mở ra cơ hội giúp VN chuyển đổi thành công mô hình tăng trưởng, hỗ trợ đổi mới sáng tạo, khơi thông dòng vốn mạo hiểm, hình thành hệ sinh thái fintech và tạo ra cấu trúc tài chính phục vụ nền kinh tế số, kinh tế xanh và công nghiệp công nghệ cao của VN", ông Tuấn nhấn mạnh và giải thích thêm muốn hấp dẫn vốn ngoại mô hình Trung tâm tài chính quốc tế mà VN hướng đến phải là công cụ cải cách thể chế và nâng cấp cấu trúc tài chính quốc gia. Phải có những thay đổi căn bản về khung pháp lý, quản lý tài khoản vốn, bảo vệ quyền tài sản, hình thành chuẩn mực minh bạch và quản trị rủi ro…
Song song đó là yêu cầu tái cân bằng cấu trúc hệ thống tài chính, chuyển đổi mô hình phát triển mới, đồng thời tăng hỗ trợ các sáng tạo khởi nghiệp trong lĩnh vực tài chính. "Việc mở rộng và làm dày thị trường vốn, đa dạng hóa nguồn tài chính trung và dài hạn sẽ là bài toán trung tâm phải ưu tiên giải quyết nếu muốn tạo nền tảng vững chắc cho vai trò trung tâm tài chính trong tương lai. Từ đó, nguồn vốn ngoại mới đổ vào dồi dào được", TS Đỗ Thiên Anh Tuấn nói.
GS-TS Võ Xuân Vinh, Viện trưởng Viện Nghiên cứu kinh doanh (Đại học Kinh tế TP.HCM), bày tỏ sự lạc quan khi nói đến làn sóng vốn ngoại sẽ đổ vào các trung tâm tài chính trong kỷ nguyên mới. Ông nói, VIFC được thành lập thì kỳ vọng dòng vốn gián tiếp bao gồm đầu tư vốn, đầu tư tài chính... cao hơn rất nhiều. Do vậy, khi đã có trung tâm tài chính quốc tế rồi thì các doanh nghiệp FDI sẽ được hưởng các dịch vụ tài chính tốt hơn, kéo dòng vốn đầu tư trực tiếp tăng mạnh hơn. Bởi ngoài hiệu ứng lan tỏa, các định chế tài chính nước ngoài tới thì các doanh nghiệp khách hàng của họ cũng đi theo.
"Theo tôi, VIFC là một phần của hạ tầng mềm quan trọng thu hút FDI, tạo cơ hội để nhà đầu tư tiếp cận các dịch vụ tài chính, có sản phẩm tài chính tốt hơn, phong phú hơn. Nó bổ sung quan trọng cho các lợi thế khác của VN trong thu hút FDI, đó là lợi thế về vị trí địa lý, lao động, thị trường, thủ tục...", GS-TS Võ Xuân Vinh nêu quan điểm và gợi ý các trung tâm tài chính nên ưu tiên phát triển các lĩnh vực có tiềm năng như thị trường vốn, tài chính xanh, fintech, quản lý tài sản và quỹ đầu tư theo từng giai đoạn. Trong đó, yếu tố minh bạch và uy tín phải được đặt lên hàng đầu và xuyên suốt. Nếu không đạt được sự minh bạch cao nhất, trung tâm tài chính quốc tế sẽ khó lòng vận hành hiệu quả và thu hút được dòng vốn quốc tế bền vững.
TS Võ Trí Thành, chuyên gia kinh tế, Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển thương hiệu và cạnh tranh, cũng đồng quan điểm về mục tiêu cốt lõi của trung tâm tài chính quốc tế là huy động được vốn cho nền kinh tế đang có tham vọng tăng trưởng hai con số. Thế nên, nếu không làm được mục tiêu thu hút vốn trong và ngoài nước cho nền kinh tế, cho doanh nghiệp, kể cả startup VN, thì trung tâm tài chính quốc tế chỉ là nơi để nhà đầu tư "mượn chỗ chơi các trò chơi tài chính". Khi đó, lợi ích thu được chỉ dừng ở phí dịch vụ, trong khi tác động lan tỏa đối với nền kinh tế thực là rất hạn chế. "Cơ hội thu hút vốn đầu tư nước ngoài qua kênh VIFC là rất cao. Song yêu cầu đặt ra là thiết kế cơ chế để trung tâm tài chính trở thành cầu nối huy động vốn hai chiều. Một mặt vừa thu hút dòng vốn quốc tế, mặt khác tạo điều kiện để doanh nghiệp VN tiếp cận nguồn vốn đó một cách hiệu quả", chuyên gia Võ Trí Thành đề nghị.
Không chỉ thu hút FDI, cần có chính sách tạo sự lan tỏa hiệu quả sang doanh nghiệp trong nước. Định hướng đặt ra trong thời gian tới là tập trung xây dựng một số doanh nghiệp VN đóng vai trò "đầu tàu", mang tính đột phá trong những ngành và lĩnh vực ưu tiên, đặc biệt là các lĩnh vực công nghệ cao như kinh tế số, tự động hóa, AI và các công nghệ nền tảng đang chi phối xu thế phát triển của kinh tế thế giới. VN cần chủ động đi sớm vào những lĩnh vực này và tập trung nguồn lực để hình thành các doanh nghiệp đủ mạnh, có khả năng dẫn dắt và tạo hiệu ứng lan tỏa. Kinh nghiệm của các nước trong khu vực như Nhật Bản, Hàn Quốc cho thấy việc hình thành một số doanh nghiệp hàng đầu trong từng ngành, xây dựng được sản phẩm, thương hiệu và năng lực cạnh tranh quốc tế sẽ tạo ra sức lan tỏa lớn, kéo theo sự phát triển của các doanh nghiệp vừa và nhỏ trong chuỗi cung ứng, từ đó nâng dần quy mô và trình độ của toàn bộ khu vực doanh nghiệp trong nước.
TS Phan Hữu Thắng - Chủ tịch Liên chi hội Tài chính khu công nghiệp VN
Văn phòng Nghiên cứu kinh tế vĩ mô ASEAN+3 (AMRO) dự báo, VN là một trong những nền kinh tế tăng trưởng cao nhất khu vực nhờ vai trò trong chuỗi cung ứng và FDI. Dự báo này không phản ánh yếu tố chu kỳ, mà chủ yếu dựa trên những đặc điểm cấu trúc của nền kinh tế VN trong những năm gần đây: VN tiếp tục hưởng lợi từ quá trình dịch chuyển chuỗi cung ứng trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương; khả năng hấp thụ dòng vốn FDI của VN được cải thiện rõ rệt so với giai đoạn trước; xuất khẩu công nghệ cao tiếp tục là điểm tựa quan trọng của kinh tế VN.
