Thống kê nhiều thập kỷ cho thấy tháng 9 thường là giai đoạn kém thuận lợi với chứng khoán toàn cầu. S&P 500 của Mỹ giảm trung bình 0,7%, Nasdaq giảm 0,9%, DAX (Đức) giảm 2,1% và Nikkei 225 (Nhật) giảm 0,5%.
Tại Việt Nam, VN-Index có mức tăng trung bình 0,2% giai đoạn 2001–2024, trong khi VN30 giảm 0,3% tính từ 2013. Dù tích cực hơn một số thị trường lớn, xu hướng này phản ánh tâm lý thận trọng đặc trưng của tháng 9.
Biến động của một số chỉ số trên thế giới. (Nguồn: YSVN).
Điểm đáng chú ý, theo thống kê của YSVN, dòng tiền từ nhà đầu tư cá nhân – vốn chiếm tỷ trọng lớn – thường suy yếu rõ rệt trong tháng 9, tương tự như tháng 5 và tháng 12 hằng năm.
Biểu đồ tỷ trọng giao dịch nhiều năm qua cho thấy mức giảm giao dịch của khối này là nguyên nhân khiến thanh khoản toàn thị trường đi xuống, đồng thời khiến chỉ số thiếu động lực bứt phá. Đây là yếu tố quan trọng củng cố thêm nhận định rằng tháng 9 ít khi mang lại kết quả tích cực cho VN-Index.
Dù vậy, báo cáo của YSVN chỉ ra một “điểm sáng” ngắn hạn trước kỳ nghỉ lễ Quốc khánh 2/9. Thống kê cho thấy, VN-Index thường có xu hướng tăng trung bình 1% trong 3 ngày và 1,4% trong 5 ngày trước lễ.
VN-Index thường tăng trường lễ 2/9. (Nguồn: YSVN).
Đà tăng này vẫn có thể được duy trì sau kỳ nghỉ, nhưng có xu hướng thu hẹp nhanh khi thị trường bước vào giai đoạn mùa vụ kém thuận lợi ngay sau đó. Biểu đồ biến động của VN-Index trước và sau lễ cho thấy rõ sự phân hóa: trong khi giai đoạn ngay trước lễ ghi nhận nhiều phiên tăng, thì bước sang tháng 9, đà hứng khởi thường suy giảm.
Ngoài yếu tố mùa vụ, thị trường tháng 9 còn phải đối diện hai áp lực quan trọng. Thứ nhất, dòng tiền cá nhân – vốn giữ vai trò chính trên thị trường Việt Nam – có xu hướng rút lui, khiến thanh khoản giảm và biên độ tăng bị giới hạn.
Thứ hai, đây cũng là thời điểm nhiều quỹ đầu tư thực hiện tái cân đối danh mục, tạo áp lực cung lớn hơn trên thị trường cơ sở. Sự kết hợp giữa hai yếu tố này khiến xu hướng tăng khó duy trì lâu dài, ngay cả khi có tín hiệu tích cực từ môi trường lãi suất quốc tế.
Ông Nguyễn Thế Minh nhận định, việc Fed nhiều khả năng hạ lãi suất trong tháng 9 có thể tạo “vùng đệm” hỗ trợ tâm lý thị trường. Tuy nhiên, với bức tranh mùa vụ và dòng tiền hiện tại, kịch bản VN-Index trải qua một nhịp điều chỉnh ngắn hạn trước khi quay lại xu hướng tăng vẫn cần được nhà đầu tư đặc biệt cân nhắc trong chiến lược giao dịch.
