Việt Nam nằm trong nhóm các quốc gia có tỷ lệ đột quỵ cao nhất thế giới

Trong phần báo cáo tham luận của mình, PGS.TS.BS Nguyễn Huy Thắng - Phó Chủ tịch Hội Đột quỵ Việt Nam, Chủ tịch Hội Đột quỵ TPHCM, Trưởng khoa Bệnh lý Mạch máu não Bệnh viện Nhân dân 115, đột quỵ được xem là bệnh lý hàng đầu gây ra tàn phế. Mỗi năm, Việt Nam có 200.000 ca đột quỵ mắc mới. So với các nước có nền kinh tế tương đương thì Việt Nam thuộc nhóm nước có tỷ lệ tử vong cao nhất.

Theo thống kê của Hoa Kỳ, cứ 10 người bị đột quỵ thì 7 người khó có thể quay lại làm việc như trước đây. Điều này tạo ra gánh nặng rất lớn cho gia đình và cho xã hội.

Bác sĩ Thắng nhấn mạnh đột quỵ không phải là căn bệnh "trời kêu ai nấy dạ". 90% các bệnh nhân đột quỵ đều có yếu tố nguy cơ. Do đó, việc tốt nhất là kiểm soát yếu tố nguy cơ, chứ không phải uống một viên thuốc có thể phòng ngừa điều trị suốt đời.

PGS.TS.BS Nguyễn Huy Thắng phát biểu tham luận tại hội thảo. Ảnh: Duy Anh .

Theo TS.BS. Nguyễn Trọng Khoa - Phó Cục trưởng Cục Quản lý khám chữa bệnh, Bộ Y tế, chiến lược phòng chống đột quỵ phải đa ngành và tổng lực.

Đầu tiên phải bắt đầu từ chiến lược trên toàn thể dân số như thiết lập cộng đồng lành mạnh, nơi hoạt động thể lực, dinh dưỡng lành mạnh với giá phải chăng, giảm sử dụng thuốc lá, muối, đường và tiêu thụ cồn và chất béo chuyển hóa, thúc đẩy lối sống lành mạnh, giáo dục nâng cao nhận thức về đột quỵ và các yếu tố nguy cơ; giảm ô nhiễm không khí, hệ thống cung cấp dịch vụ, thuốc với giá phải chăng để người dân có thể tiếp cận, thực hiện bao phủ y tế toàn dân; cải thiện điều kiện kinh tế xã hội, giảm đói nghèo.

Thứ hai là chiến lược cá nhân như sàng lọc đơn giản về huyết áp tâm thu, hút thuốc lá, thừa cân, chẩn đoán, xác định người có bất cứ nguy cơ của đột quỵ, bệnh tim mạch. Quản lý các yếu tố nguy cơ tim mạch, đột quỵ như bắt đầu với thay đổi lối sống, điều trị các yếu tố nguy cơ.

Các đại biểu tham dự hội thảo.

Bị đột quỵ phải chăm sóc liên tục từ khi xuất hiện các dấu hiệu và triệu chứng, vận chuyển, xử trí cấp cứu, điều trị, phục hồi chức năng và tái hòa nhập cộng đồng.

Các giai đoạn phải trải qua gồm nhận biết - đánh giá, chẩn đoán - can thiệp, phục hồi chức năng, tái hòa nhập và phòng ngừa, giáo dục.

Theo TS.BS. Nguyễn Trọng Khoa - Phó Cục trưởng Cục Quản lý khám chữa bệnh, Bộ Y tế, có nhiều nguyên nhân gây đột quỵ và các bệnh không lây nhiễm khác như tăng huyết áp, thừa cân, béo phì, hút thuốc lá, dinh dưỡng không hợp lý…

Trên thế giới, trong các bệnh không lây nhiễm, đột quỵ vẫn là nguyên nhân gây tử vong đứng thứ hai và là nguyên nhân đứng thứ ba gây tử vong và tàn tật cộng lại. Năm 2021, toàn thế giới có 12,2 triệu ca đột quỵ mắc mới mỗi năm. Trung bình một ca mắc mới mỗi 3 giây, trong 4 người thì có một người bị đột quỵ.

TS.BS. Nguyễn Trọng Khoa - Phó Cục trưởng Cục Quản lý khám chữa bệnh, Bộ Y tế.

Đột quỵ không còn là bệnh của người già. Năm 2019, 63% số ca đột quỵ xảy ra ở người dưới 70 tuổi và 16% xảy ra với những người dưới 50 tuổi. 89% số ca tử vong do đột quỵ và tàn tật trên toàn cầu cộng lại xảy ra ở các nước có thu nhập thấp đến trung bình.

10 yếu tố hàng đầu gây đột quỵ trên thế giới, gồm hút thuốc lá, chế độ ăn uống không hợp lý, sử dụng đồ uống có cồn, ít hoạt động thể lực, ô nhiễm không khí, BMI cao, tăng choloesterol, tăng HA tâm thu, đường huyết lúc đói cao, rối loạn chức năng thận… Năm 2020, đột quỵ là nguyên nhân đứng thứ 2 gây tử vong.

Chi phí toàn cầu ước tính của đột quỵ là hơn 890 tỷ USD chiếm 0,66% tổng GDP toàn cầu. Sự gia tăng liên tục gánh nặng của đột quỵ là một thách thức lớn đối với các hệ thống y tế trên thế giới, đặc biệt là ở các nước thu nhập thấp và trung bình do bệnh nhân bị đột quỵ dù được chữa trị tại trung tâm tốt nhất, khả năng quay trở lại công việc trước đây vẫn không khả quan, tối đa chỉ khoảng 50%. Có nghĩa cứ 2 người bị đột quỵ thì mất đi một lao động, cho dù điều trị tại trung tâm chất lượng cao.

Trên bản đồ đột quỵ thế giới, Việt Nam nằm số những nước có màu đỏ đậm nhất - nhóm các quốc gia có tỷ lệ đột quỵ cao nhất. Tỷ lệ mắc mới và tỷ lệ mắc bệnh đột quỵ lần lượt là 161 và 415 trên 100.000 người.

Dự báo các nguyên nhân hàng đầu gây gánh nặng bệnh tật trên thế giới vào năm 2050 là bệnh tim thiếu máu cục bộ, đột quỵ, đái tháo đường, COPD. Như vậy, đột quỵ đứng hàng thứ 2.

Phát biểu tại Hội thảo, TS.BS CK2 Nguyễn Tri Thức - Thứ trưởng Bộ Y tế - nhấn mạnh tính đặc biệt của Hội thảo không chỉ bởi quy tụ các nhà khoa học đầu ngành, giảng viên, sinh viên mà còn có sự theo dõi trực tuyến của đông đảo bạn đọc cả nước.

“Đây là Hội thảo có nền tảng kiến thức đa dạng, từ chuyên sâu đến cộng đồng, do vậy việc truyền tải một cách dễ hiểu, đồng bộ là điều không dễ. Tuy nhiên, chính điều đó lại tạo nên giá trị lan tỏa đặc biệt của sự kiện hôm nay” - Thứ trưởng Thức phát biểu.

TS.BS CK2 Nguyễn Tri Thức – Thứ trưởng Bộ Y tế. Ảnh: Duy Anh

Thay mặt Bộ Y tế, ông gửi lời cảm ơn đến Ban tổ chức vì đã tạo ra một không gian học thuật ý nghĩa, nơi tri thức không chỉ gói gọn trong học đường mà còn được chia sẻ đến cộng đồng. Ông đánh giá cao nội dung xuyên suốt của hội thảo - từ xây dựng mạng lưới phòng chống đột quỵ, công tác dự phòng trong cộng đồng, xử trí trong “thời gian vàng” cho đến các phương pháp điều trị chuyên sâu.

Theo Thứ trưởng, đây chính là chuỗi mắt xích quan trọng để kiểm soát căn bệnh được mệnh danh là “sát thủ thầm lặng”.

Đặc biệt, ông kêu gọi cộng đồng không nên để “nỗi sợ đột quỵ” lấn át lý trí: “Chúng ta không nên sợ hãi đến mức ăn gì cũng sợ đột quỵ, đi đâu cũng lo bị đột quỵ. Điều quan trọng là hiểu đúng - biết rõ yếu tố nguy cơ như hút thuốc, tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu hay lối sống thiếu vận động - từ đó chủ động phòng ngừa thay vì sợ hãi mơ hồ”.

Ông cũng lưu ý người dân cần biết đến và tiếp cận các cơ sở y tế uy tín trong phòng ngừa, tầm soát đột quỵ, đồng thời nhắn gửi đến các cơ sở y tế rằng: “Việc khám lâm sàng kỹ lưỡng cần được ưu tiên để tránh lạm dụng cận lâm sàng không cần thiết, giúp người bệnh tiết kiệm chi phí nhưng vẫn đạt hiệu quả trong phòng ngừa và điều trị”.

Với các báo cáo viên tham dự Hội thảo, Thứ trưởng đề nghị: “Hãy trình bày sao cho dễ hiểu, gần gũi và có tính ứng dụng cao, bởi càng dễ hiểu, càng lan tỏa - đó mới là mục tiêu quan trọng nhất”.

Kết thúc bài phát biểu, ông Thức bày tỏ kỳ vọng Hội thảo không chỉ dừng lại ở trao đổi học thuật mà sẽ tạo nên hiệu ứng cộng đồng mạnh mẽ, giúp người dân có cái nhìn tổng quan, khoa học và thực tế hơn về đột quỵ - từ đó biết cách phòng ngừa, kiểm soát rủi ro và bảo vệ sức khỏe bản thân một cách chủ động.

Phát biểu khai mạc Hội thảo, nhà báo Lê Minh Toản - Phó Tổng Biên tập Báo Tiền Phong - cảnh báo đột quỵ đang trở thành mối đe dọa sức khỏe cộng đồng nghiêm trọng không chỉ tại Việt Nam mà trên toàn thế giới. Điều đáng lo ngại là căn bệnh này đang có xu hướng trẻ hóa rõ rệt, ảnh hưởng cả đến người lao động trẻ, thanh niên, thậm chí học sinh.

Theo ông Toản, nhận thức cộng đồng về phòng ngừa bệnh đột quỵ còn hạn chế. Nhiều người chưa biết cách nhận diện dấu hiệu sớm, chưa chú trọng khám sức khỏe định kỳ hay duy trì lối sống lành mạnh. Điều này khiến việc cấp cứu và điều trị bệnh gặp khó khăn, dẫn đến nhiều trường hợp để lại di chứng nặng nề hoặc tử vong đáng tiếc.

Nhà báo Lê Minh Toản – Phó Tổng Biên tập Báo Tiền Phong - phát biểu khai mạc Hội thảo. Ảnh: Duy Anh.

Mặt khác, mạng lưới điều trị đột quỵ tại Việt Nam, đặc biệt ở vùng sâu vùng xa, còn chưa đáp ứng nhu cầu thực tế. Việc thiếu cơ sở vật chất và đội ngũ chuyên môn khiến khoảng cách điều trị giữa các khu vực ngày càng lớn.

“Chúng ta cần những chính sách cụ thể, mạnh mẽ để phát triển hệ thống cấp cứu và điều trị đột quỵ hiệu quả, từ đào tạo nhân lực đến đầu tư trang thiết bị, xây dựng cơ chế phối hợp giữa các tuyến y tế và cộng đồng”, nhà báo Lê Minh Toản nhấn mạnh.

Từ thực tế cấp bách trên, Báo Tiền Phong phối hợp cùng các đơn vị tổ chức Hội thảo "Phòng chống đột quỵ: Từ lý thuyết đến thực tế hành động". Hội thảo không chỉ là diễn đàn cập nhật kiến thức chuyên môn mà còn là cơ hội thúc đẩy kết nối giữa giới chuyên gia và người dân, hướng tới những giải pháp thực tiễn trong phòng, chống đột quỵ.

Ông Toản kỳ vọng Hội thảo có thêm nhiều sáng kiến, khuyến nghị được đưa ra, đóng góp vào việc hoạch định chính sách và hành động cụ thể để bảo vệ sức khỏe cộng đồng, cũng là dịp để Bộ Y tế có thêm nhiều hiến kế cả về chính sách và chuyên môn để xây dựng mạng lưới cấp cứu đột quỵ lan toả và hiệu quả hơn trong tương lai.

Hội thảo "Phòng chống đột quỵ: Từ lý thuyết đến thực tế hành động" diễn ra sáng 20/4 tại Đại học Quốc tế Hồng Bàng. Hội thảo do Báo Tiền Phong và Đại học Quốc tế Hồng Bàng phối hợp tổ chức, quy tụ các chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực đột quỵ, tim mạch trên cả nước.

Từ 7h30 sáng, các chuyên gia, khách mời có mặt đầy đủ, chuẩn bị cho hội thảo nhằm cập nhật kiến thức mới nhất về phòng ngừa, chẩn đoán sớm và can thiệp hiệu quả trong điều trị đột quỵ.

Nhà báo Lê Minh Toản - Phó Tổng biên tập báo Tiền Phong (vest xám) và TS.BS-CKII Nguyễn Tri Thức - Thứ trưởng Bộ Y tế chuẩn bị vào hội thảo.

Hội thảo có sự tham dự và chủ trì của TS.BS-CKII Nguyễn Tri Thức - Thứ trưởng Bộ Y tế, TS.BS Nguyễn Trọng Khoa - Phó Cục trưởng Cục Quản lý Khám Chữa Bệnh, Bộ Y tế.

Tại Hội thảo, sẽ có các báo cáo tham luận và thảo luận từ các nhà quản lý, chuyên gia đầu ngành trong lĩnh vực đột quỵ, tim mạch và đông đảo bác sĩ, chuyên gia đến từ các sở y tế, bệnh viện thuộc khu vực miền Trung, Tây Nguyên, Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long.

Hội thảo diễn ra vào lúc 8h ngày 20/4 tại Đại học Quốc tế Hồng Bàng.

Đột quỵ hiện là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu tại Việt Nam và trên toàn thế giới. Theo Tổ chức Đột quỵ Thế giới, cứ mỗi 6 người thì có một người bị đột quỵ trong đời, và cứ 2 giây lại có một ca đột quỵ mới xảy ra trên toàn cầu. Riêng tại Việt Nam, mỗi năm ghi nhận khoảng 200.000 ca đột quỵ, trong đó có đến 50% ca bệnh dẫn đến tử vong hoặc tàn phế nghiêm trọng.

Hội thảo lần này là diễn đàn chuyên sâu, nhằm cập nhật kiến thức mới nhất về phòng ngừa, chẩn đoán sớm và can thiệp hiệu quả trong điều trị đột quỵ. Đặc biệt, chương trình nhấn mạnh vai trò của hoạt động phòng chống đột quỵ cho cộng đồng, tính cấp thiết của việc kết nối liên viện, cấp cứu nhanh chóng trong “giờ vàng” - yếu tố then chốt quyết định sự sống còn của bệnh nhân đột quỵ.

Hội thảo được livestream trực tiếp trên các nền tảng số của Báo Tiền Phong. Đây không chỉ là dịp để lắng nghe chia sẻ chuyên môn từ các chuyên gia đầu ngành, mà còn là cơ hội để cùng chung tay hành động, nâng cao nhận thức và giảm thiểu gánh nặng đột quỵ cho cộng đồng.