Lý Sơn thường được biết đến với tên gọi “vương quốc tỏi”, nhưng phía sau cảnh quan ấy là dấu tích của một hệ thống núi lửa cổ, với các miệng núi lửa trên đảo cùng nhiều cấu trúc núi lửa nằm dưới đáy biển.
Sự phun trào và quá trình nguội tắt của núi lửa cùng những tác động của thiên nhiên hàng triệu năm ấy đã tạo nên nhiều bãi, vách đá trầm tích với muôn hình kỳ thú.
Theo Trang TTĐT đặc khu Lý Sơn – tỉnh Quảng Ngãi, đảo được hình thành vào cuối kỷ Neogen - đầu Đệ Tứ, cách ngày nay khoảng 25–30 triệu năm, gắn với quá trình kiến tạo địa chấn và hoạt động phun trào nham thạch của núi lửa.
Hiện trên đảo còn 5 ngọn núi là chứng tích của hoạt động núi lửa, gồm Thới Lới, Giếng Tiền, Hòn Sỏi, Hòn Vung và Hòn Tai. Sự phun trào và tắt đi của núi lửa qua các thời kỳ đã tạo nên nhiều dạng địa hình đặc trưng, góp phần hình thành cảnh quan tự nhiên độc đáo của Lý Sơn.
Theo Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, trong 5 núi lửa trên đảo, 2 ngọn đã bị san bằng một phần để phục vụ canh tác nông nghiệp. Ba ngọn còn lại có độ cao khoảng 50–170 m, mang hình dạng những khối chóp cụt.
Trong số các dấu tích còn lại, Thới Lới là địa hình nổi bật nhất. Miệng núi lửa tại đây hiện đã được đắp đập, hình thành hồ chứa nước. Nhìn từ xa, Thới Lới giống một ngọn núi thông thường, nhưng cấu trúc địa hình thực tế là phần vành của một miệng núi lửa lớn.
Từ đỉnh Thới Lới, có thể quan sát rõ sự tương phản giữa địa hình núi lửa, những cánh đồng canh tác và mặt biển bao quanh. Các lớp đá tối màu trên đảo là dấu tích của những dòng vật chất phun trào đã nguội đi sau các đợt hoạt động núi lửa trong quá khứ.
Từ trên đỉnh núi Thới Lới nhìn xuống.
Ngay dưới chân Thới Lới là Hang Câu, một trong những thắng cảnh nổi bật của Lý Sơn. Vách đá tại đây cao khoảng 120 m, vừa mang dấu tích của cấu trúc núi lửa, vừa chịu tác động mạnh của quá trình xâm thực biển trong thời gian dài.
Trong khi đó, khu vực Giếng Tiền lưu giữ dấu tích của một miệng núi lửa cổ. Các lớp đá và vật liệu núi lửa tại đây góp phần tạo nên hệ thống địa chất đặc trưng của đảo.
Đáng chú ý, câu chuyện núi lửa của Lý Sơn không chỉ nằm trên mặt đất.
Các nghiên cứu và tài liệu về địa chất du lịch cho thấy khu vực xung quanh Lý Sơn còn tồn tại nhiều cấu trúc núi lửa dưới biển. Theo Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, các nhà khoa học đã xác định hàng chục cấu trúc núi lửa quanh đảo, trong đó có những núi lửa ngầm dưới mặt nước biển.
Phía nam Lý Sơn có một miệng núi lửa dưới biển nằm ở độ sâu khoảng 40–50 m, với quy mô được mô tả tương đương núi Thới Lới trên đảo. Khu vực phía tây đảo, gần Giếng Tiền, cũng được xác định có cấu trúc núi lửa dưới biển.
Đến năm 2045, Lý Sơn hướng tới trở thành trung tâm du lịch biển đảo của cả nước.
Giá trị địa chất này cũng được xem là một trong những nền tảng để Lý Sơn phát triển du lịch, bên cạnh các sản phẩm biển đảo và văn hóa truyền thống.
Cuối tháng 5 vừa qua, UBND tỉnh Quảng Ngãi ban hành Đề án phát triển đặc khu Lý Sơn trở thành trung tâm du lịch biển đảo đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, với định hướng phát triển đồng bộ hạ tầng và đa dạng hóa sản phẩm du lịch.
Đáng chú ý, sau năm 2030, địa phương dự kiến xây dựng Cảng hàng không Lý Sơn đạt cấp 4C hoặc tương đương theo hướng lưỡng dụng. Phía Nam sân bay sẽ hình thành cảng hành khách quốc tế, đồng thời mở mới các tuyến vận tải biển kết nối Lý Sơn với Cù Lao Chàm, Dung Quất và Kỳ Hà.
Hệ thống hạ tầng phục vụ du lịch cao cấp cũng được định hướng đầu tư, gồm tàu điện nội đảo, tuyến cáp treo nối đảo Lớn với đảo Bé và sân golf 18 hố tại khu vực chân núi Hòn Sỏi.
Không gian phát triển du lịch được tổ chức thành 4 phân khu chính, gồm khu dịch vụ phía Đông, khu du lịch trung tâm, khu dịch vụ phía Tây và khu nghỉ dưỡng đẳng cấp quốc tế tại đảo Bé.
Theo mục tiêu đề án, đến năm 2030, Lý Sơn phấn đấu trở thành Khu du lịch quốc gia, giữ vai trò trung tâm du lịch biển đảo của vùng Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên.
Đặc khu dự kiến đón khoảng 400.000 lượt khách, trong đó 10.000 lượt khách quốc tế, đạt doanh thu khoảng 900 tỷ đồng và đóng góp khoảng 60% GRDP.
Đến năm 2045, Lý Sơn hướng tới trở thành trung tâm du lịch biển đảo của cả nước, đồng thời là điểm dừng quan trọng trên các tuyến du lịch đường biển quốc tế.
Khi đó, lượng khách dự kiến đạt 2,5 triệu lượt, tổng doanh thu khoảng 4.500 tỷ đồng. Ngành du lịch – dịch vụ được kỳ vọng đóng góp tới 70% GRDP, với nhu cầu lưu trú khoảng 11.600 buồng và tạo việc làm cho khoảng 23.000 lao động.
Để hiện thực hóa mục tiêu, Quảng Ngãi định hướng đầu tư đồng bộ cơ sở hạ tầng, cơ sở vật chất kỹ thuật du lịch và phát triển đa dạng các dòng sản phẩm.
Nhóm sản phẩm chủ đạo gồm du lịch biển đảo với các hoạt động tham quan, nghỉ dưỡng, thể thao biển; du lịch khám phá địa chất – núi lửa; du lịch khảo cổ; cùng các trải nghiệm gắn với văn hóa biển đảo, nông nghiệp tỏi và lễ hội truyền thống.
Các sản phẩm bổ trợ gồm du lịch sinh thái gắn với Khu bảo tồn biển Lý Sơn, du lịch thể thao như marathon, bơi vượt biển, dù lượn và golf sau năm 2030; vui chơi giải trí ban đêm và du lịch MICE.
Về thị trường, đề án tập trung vào khách nội địa từ các đô thị lớn như Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng và các vùng kinh tế trọng điểm; đồng thời mở rộng thị trường quốc tế, hướng tới du khách từ Nga, Mỹ, châu Âu, Australia, Nhật Bản, Hàn Quốc và ASEAN.
Đáng chú ý, thương hiệu du lịch Lý Sơn được định vị xoay quanh các giá trị đặc trưng gồm địa chất núi lửa, di sản văn hóa – lịch sử, lễ hội truyền thống và các trải nghiệm nông nghiệp đặc thù.
Theo đề án, tổng nhu cầu vốn đầu tư phát triển du lịch Lý Sơn đến năm 2045 ước tính hơn 78.000 tỷ đồng. Trong đó, ngân sách Nhà nước chỉ chiếm khoảng 2,46%, còn lại hơn 97% được huy động từ khu vực ngoài ngân sách, bao gồm doanh nghiệp và các nhà đầu tư chiến lược.
Riêng giai đoạn 2026–2030, tổng vốn dự kiến khoảng 19.857 tỷ đồng, trong đó vốn ngoài ngân sách chiếm tới 19.720 tỷ đồng. Nguồn vốn này tập trung hoàn thiện các dự án hiện hữu và thu hút đầu tư vào các tổ hợp nghỉ dưỡng, vui chơi giải trí tiêu chuẩn 4–5 sao.
Bên cạnh nguồn lực đầu tư, Quảng Ngãi cũng định hướng xây dựng các cơ chế, chính sách ưu đãi đặc thù về đất đai; hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số; thúc đẩy mô hình kinh tế tuần hoàn và kiểm soát chặt chẽ sức chịu tải môi trường.
if (pageSettings.allow3rd) admicroAD.unit.push(function () { admicroAD.show('admzonek1fs4xky') });
