Nữ bệnh nhân 60 tuổi ở xã ngoại thành Hà Nội đến Bệnh viện Da liễu Trung ương khám với một mảng da màu đen sẫm, loét nhẹ ở kẽ ngón chân.
Bà cho biết mảng da này tồn tại trong thời gian dài, đinh ninh mình bị nấm kẽ chân do làm nông nghiệp, thường xuyên lội nước nên người phụ nữ này tự mua đủ loại thuốc bôi nấm. Dù vậy, tổn thương không thuyên giảm mà ngày càng rỉ dịch, lan rộng. Khi đến bệnh viện thực hiện sinh thiết, kết quả chẩn đoán xác định bà mắc ung thư tế bào hắc tố.
Trường hợp thứ hai cũng cùng chẩn đoán với bệnh nhân trên là nữ bệnh nhân 65 tuổi, dấu hiệu bệnh bắt đầu bằng một vệt đen sần sùi ở vùng gót chân. Bệnh nhân cho biết mình từng dẫm phải đá nhọn nên cứ nghĩ đây là máu bầm chưa tan hết, cộng thêm gót chân hay nứt nẻ nên chủ quan dùng đá bọt chà xát.
"Việc ma sát liên tục không làm vết đen biến mất mà vô tình kích thích tế bào ung thư phát triển mạnh hơn, sần sùi và biến dạng bề mặt", TS.BS Nguyễn Hữu Quang, Phó Trưởng khoa Phẫu thuật - Tạo hình thẩm mỹ và Phục hồi chức năng, Bệnh viện Da liễu Trung ương, nói với VietNamNet ngày 26/9.
Từ năm 2020 đến nay, Bệnh viện Da liễu Trung ương tiếp nhận hơn 100 trường hợp ung thư hắc tố da (riêng năm 2026 là 15 ca), tuổi trung bình 60,1; nữ chiếm 56,3%. Tổn thương tập trung chủ yếu ở bàn chân và móng chân (90,1%), loét lâm sàng ghi nhận ở 70,4% trường hợp.
Theo bác sĩ Quang, đây là một trong những ung thư da có khả năng tiến triển và di căn nhanh nếu phát hiện ở giai đoạn muộn. Đó là do tế bào ung thư có khả năng sinh sôi nhanh, ăn sâu xuống các lớp dưới da và di căn vào mạch máu, hạch bạch huyết cũng như các cơ quan nội tạng (như não, phổi, gan) trong thời gian rất ngắn.
Về điều trị, bác sĩ Quang cho biết bệnh nhân ngoài phẫu thuật loại bỏ khối u theo tiêu chuẩn, liệu pháp miễn dịch (Pembrolizumab, Nivolumab hay Ipilimumab…) và điều trị nhắm trúng đích đang được áp dụng cho những bệnh giai đoạn III (có di căn hạch vùng hoặc cơ quan xa).
Quy tắc ABCDE giúp nhận biết dấu hiệu cảnh báo
TS Quang đồng thời là Phó trưởng nhóm Ung thư tế bào hắc tố của Bệnh viện, cho biết người dân có thể ghi nhớ quy tắc ABCDE khi tự quan sát các nốt ruồi và tổn thương sắc tố trên da:
A – Asymmetry: Hai nửa tổn thương không đối xứng.
B – Border: Bờ tổn thương không đều, nham nhở hoặc không rõ.
C – Color: Màu sắc không đồng nhất, có nhiều màu hoặc thay đổi màu.
D – Diameter: Kích thước lớn, đặc biệt khi tổn thương tiếp tục phát triển.
E – Evolution: Tổn thương thay đổi theo thời gian về kích thước, hình dạng, màu sắc, bề mặt hoặc triệu chứng.
Ngoài ra, khi thấy xuất hiện tổn thương chảy máu, loét, ngứa, đau hoặc xuất hiện một tổn thương sắc tố mới khác biệt rõ rệt so với những nốt ruồi còn lại nên đến ngay các cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám, chẩn đoán sớm và điều trị kịp thời.
- Giai đoạn sớm: Khi tế bào ung thư chỉ mới nằm ở lớp thượng bì, việc điều trị rất đơn giản. Bác sĩ chỉ cần phẫu thuật cắt bỏ rộng tổn thương. Tỷ lệ sinh tồn sau 5 năm có thể lên tới trên 95%, bệnh nhân giữ lại được sự toàn vẹn của chi.
-Giai đoạn muộn: Khi khối u đã ăn sâu, loét, chảy máu hoặc di căn, phác đồ điều trị nặng nề. Bệnh nhân có thể phải đối mặt với việc tháo khớp, đoạn chi (cắt bỏ ngón chân hoặc một phần bàn chân) để ngăn chặn tế bào ung thư lây lan, kết hợp với hóa trị, xạ trị hoặc liệu pháp miễn dịch tốn kém nhưng tiên lượng sống lại dè dặt.
