Nếu để ý những khu vườn ở nông thôn ngày trước, bên cạnh các loại cây quen thuộc như đinh lăng, sả hay tía tô, không ít gia đình còn dành một góc nhỏ để trồng hương nhu. Loài cây này có mùi thơm nồng đặc trưng, dễ sống và gần như không cần chăm sóc cầu kỳ.
Vậy vì sao hương nhu lại được người xưa ưa chuộng đến vậy?
Một "tủ thuốc mini" ngay bên cạnh nhà
Theo nhiều tài liệu y học cổ truyền, hương nhu từ lâu đã được xem là một vị thuốc dân gian quen thuộc. Người Việt thường sử dụng lá và thân cây để nấu nước uống, xông giải cảm hoặc hỗ trợ điều trị một số chứng bệnh thông thường.
Theo các chuyên gia của hệ thống y tế Vinmec, hương nhu có chứa nhiều tinh dầu tự nhiên, trong đó nổi bật là eugenol cùng nhiều hoạt chất sinh học khác. Trong y học cổ truyền, cây có vị cay, tính ấm, thường được dùng hỗ trợ giải cảm, giảm sốt, giảm đau đầu, đau bụng và một số rối loạn tiêu hóa.
Ở thời điểm mà việc tiếp cận thuốc men còn hạn chế, việc có sẵn một cây thuốc ngay trong vườn là điều vô cùng tiện lợi. Chỉ cần vài nắm lá hương nhu là có thể nấu nước xông khi cảm lạnh hoặc sắc uống theo kinh nghiệm dân gian.
Mùi thơm giúp hạn chế côn trùng
Một lý do khác khiến hương nhu thường xuất hiện quanh nhà là mùi thơm rất mạnh từ tinh dầu của cây.
Nhiều nghiên cứu cho thấy hương nhu chứa lượng tinh dầu đáng kể, tạo nên mùi hương đặc trưng mà con người cảm thấy dễ chịu nhưng nhiều loại côn trùng lại không thích.
Trước khi có các loại thuốc xịt hay máy đuổi muỗi hiện đại, người dân thường trồng những loại cây có tinh dầu như sả, bạc hà và hương nhu quanh nhà để góp phần hạn chế côn trùng xuất hiện trong khu vực sinh hoạt.
Một lý do khác khiến hương nhu thường xuất hiện quanh nhà là mùi thơm rất mạnh từ tinh dầu của cây.
Dễ trồng, ít tốn công chăm sóc
Hương nhu là loài cây có khả năng thích nghi tốt với điều kiện khí hậu nhiệt đới của Việt Nam. Cây phát triển nhanh, ít sâu bệnh, có thể trồng bằng hạt hoặc giâm cành và không đòi hỏi đất quá màu mỡ.
Chính vì vậy, chỉ cần một khoảng đất nhỏ cạnh bếp, bên hàng rào hoặc góc vườn là cây đã có thể sinh trưởng tốt quanh năm.
Đối với các gia đình nông thôn, đây là lựa chọn vừa tiết kiệm vừa mang lại nhiều giá trị sử dụng.
Không chỉ là cây thuốc mà còn là cây gia vị
Ngoài công dụng làm thuốc, hương nhu còn được sử dụng như một loại rau gia vị trong một số vùng miền. Lá cây có hương thơm đặc trưng nên được dùng để tăng hương vị cho món ăn hoặc pha nước uống thảo mộc.
Việc trồng một cây mà vừa làm thuốc, vừa làm gia vị, vừa tạo mùi thơm cho khu vườn là điều rất phù hợp với lối sống tiết kiệm của người Việt xưa.
Kinh nghiệm dân gian vẫn còn giá trị đến hôm nay
Ngày nay, dù thuốc men hiện đại đã phổ biến hơn rất nhiều, hương nhu vẫn xuất hiện trong không ít khu vườn gia đình. Loài cây này không chỉ gợi nhớ nếp sống gần gũi với thiên nhiên của người xưa mà còn là một trong những cây dược liệu quen thuộc được nhiều người duy trì trồng tại nhà.
Một bụi hương nhu nhỏ có thể không thay thế được thuốc chữa bệnh, nhưng những giá trị về mùi hương, cảnh quan và kinh nghiệm dân gian mà nó mang lại vẫn khiến nhiều người muốn dành cho cây một góc trong khu vườn của mình.
