Vì sao nhà ở xã hội chưa đáp ứng được yêu cầu của Thủ tướng, người dân?

Ông Lê Văn Bình - Cục Phó Cục Quản lý đất đai, Bộ Tài nguyên và Môi trường:

Hiện nay, phát triển các dự án NƠXH đang được quan tâm hàng đầu. Đối với NƠXH có quy định được miễn tiền sử dụng đất nên vấn đề được quan tâm trên hết là lựa chọn nhà thầu, đấu thầu ở đâu. Việc giao cho chủ đầu tư thực hiện dự án NƠXH không qua đấu thầu là một chính sách rất mới nhằm thúc đẩy phát triển NƠXH hướng tới năm 2030 hoàn thành 1 triệu căn NƠXH.

Vấn đề địa phương quy hoạch NƠXH như thế nào? NƠXH không có nghĩa là làm ở chỗ đầu thừa đuôi thẹo mà cần đáp ứng được nhu cầu của người dân về di chuyển, tiện ích. Nếu bố trí càng thuận lợi về địa điểm, giao thông thì càng thuận lợi cho những người có thu nhập thấp, người lao động trong diện được mua NƠXH. Khi bố trí quỹ đất ở địa phương thì càng quan tâm bố trí ở địa điểm càng ở trung tâm càng tốt, càng thuận tiện đi lại càng tốt.

Ông Lê Văn Bình - Cục Phó Cục Quản lý đất đai, Bộ Tài nguyên và Môi trường.

Đề xuất công sở dôi dư sau sáp nhập tỉnh thành ưu tiên làm NƠXH. Sắp tới xây dựng chính quyền hai cấp, những công sở dôi dư sau sáp nhập có thể ưu tiên để làm NƠXH. Ở các địa phương lớn thì có thể bố trí ở ngoại thành nhưng không được xa quá. Đấy là cái địa phương nên rà soát bố trí quỹ đất hợp lý cho nhu cầu NƠXH. Nếu bố trí quy hoạch không tốt dễ dẫn đến tình trạng xây xong rồi nhưng không bán được. Có những nơi rất nhiều hồ sơ khi mở bán nhưng cũng có nơi mấy năm không bán được. Phải bố trí ở những nơi thuận lợi thì mới có nhu cầu.

Địa phương bố trí quỹ đất còn doanh nghiệp cũng nên khảo sát địa điểm, giá đất, xác định được nhu cầu của cư dân ở nơi thực hiện dự án và ở các khu vực lân cận. Khi đó nắm được lượng khách hàng và nhu cầu của họ. Tùy quỹ đất cũng nên linh động trong việc bố trí xây dựng nhà ở chung cư hay nhà ở riêng lẻ. Xây dựng các loại hình đa dạng, nên phát triển nhiều loại hình nhà ở xã hội cho thuê cho nhiều đối tượng. Duy trì được quỹ nhà lâu dài để phục vụ nhu cầu ăn ở và làm việc.

- Nhà báo Phùng Công Sưởng: Đoàn công tác của Bộ Xây dựng rà soát việc triển khai NƠXH ở các địa phương như thế nào? Việc thực hiện NƠXH trong những năm qua đã triển khai ra sao?

Nhà báo Phùng Công Sưởng đặt câu hỏi về vấn đề NƠXH chưa đáp ứng yêu cầu thực tế.

- Ông Hà Quang Hưng - Cục Phó Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản, Bộ Xây dựng:

Theo quyết định 444/QĐ-TTg, năm 2025 cả nước phấn đấu hoàn thành 100.000 căn nhà ở xã hội. Đến nay, theo báo cáo địa phương, khả năng hoàn thành 71.200 căn, đạt khoảng 71%.

Thời gian qua, Thứ trưởng Nguyễn Văn Sinh chủ trì đoàn công tác của Bộ Xây dựng kiểm tra, đôn đốc ở 20 địa phương. 20 địa phương này có chỉ tiêu hơn 60.000 căn NƠXH, khả năng hoàn thành là 52.200 căn (87%).

Riêng tại Hà Nội, có 7 dự án NƠXH đã lựa chọn chủ đầu tư, đang triển khai đầu tư xây dựng. Trong đó, 1 dự án đã hoàn thành trong quý I/2025 - dự án xây dựng khu NƠXH cho cán bộ chiến sĩ Bộ Công an tại phường Cổ Nhuế 2, quận Bắc Từ Liêm quy mô 1.340 căn.

Ông Hà Quang Hưng - Cục Phó Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản, Bộ Xây dựng.

Tại 6 dự án còn lại, có 4 dự án có khả năng hoàn thành trong năm 2025: Dự án Khu nhà ở đô thị Kim Hoa, tại huyện Mê Linh do Công ty Thương mại và Xây dựng Thân Hà làm chủ đầu tư, quy mô 720 căn; dự án Khu nhà ở tại xã Uy Nỗ, huyện Đông Anh do Tổng Công ty 319 - Bộ Quốc phòng làm chủ đầu tư, quy mô 952 căn; dự án khu đô thị mới Thanh Lâm, Đại Thịnh quy mô 500 căn. Dự án đầu tư xây dựng NƠXH tại khu đô thị mới Kim Chung tại huyện Đông Anh do Liên danh Tổng Công ty Viglacera và Tổng Công ty Đầu tư và Phát triển nhà Hà Nội làm chủ đầu tư, quy mô 1.104 căn; hai dự án còn lại, đang triển khai có điều kiện đặc thù hơn, trong đó, dự án khu NƠXH Thượng Thanh do Công ty Cổ phần Him Lam Thủ đô và Công ty Cổ phần BIC Việt Nam làm chủ đầu tư, quy mô 1.980 căn, đặc thù có hầm, cao 22 tầng, mới triển khai phần hầm. Nếu chủ đầu tư tập trung 3 ca 4 kíp, cũng có thể xong phần thô năm nay, cần sự tạo điều kiện của chính quyền địa phương, cam kết quyết liệt của chủ đầu tư.

Dự án NƠXH tại ô đất NO1 Khu đô thị mới Hạ Đình tại xã Tân Triều, huyện Thanh Trì, quy mô 440 căn đang thi công phần hầm, khó có thể hoàn thành trong năm 2025, thi công hạn chế do điều kiện mặt bằng chật hẹp, thời gian bị hạn chế vì gần trong khu vực trung tâm.

Bộ Xây dựng đã thông báo UBND TP. Hà Nội về tiến độ như trên. Sau đó, UBND TP. Hà Nội đã có văn bản đôn đốc các chủ đầu tư. Chúng tôi đánh giá cao sự quyết tâm của Hà Nội, rất mong chủ đầu tư phối hợp địa phương, sở ngành để đảm bảo tiến độ cam kết.

- Nhà báo Phùng Công Sưởng: Tuy việc phát triển NƠXH có đạt được những kết quả tích cực nhưng vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu, nhất là tại các đô thị lớn như Hà Nội. Vậy, nguyên nhân từ đâu, chỉ đạo chưa tới, hay thiếu quỹ đất, cơ chế…?

- Ông Hà Quang Hưng:

Có 6 nguyên nhân chính dẫn tới việc các địa phương không đảm bảo chỉ tiêu NƠXH như Thủ tướng giao:

Thứ nhất, đến thời điểm hiện nay, pháp luật đã hoàn thiện, việc triển khai thực hiện còn phụ thuộc vào sự quan tâm của chính quyền địa phương. Còn nhiều địa phương chưa quan tâm, dù có đủ chỉ đạo định hướng của Bộ Chính trị, các Nghị quyết TW, chỉ đạo của Thủ tướng, đề án 338. Hiện nay, mới có khoảng 22 địa phương đưa chỉ tiêu phát triển NƠXH vào chỉ tiêu phát triển kinh tế xã hội.

Ông Hà Quang Hưng nêu 6 nguyên nhân NƠXH chưa đáp ứng được yêu cầu của Thủ tướng và người dân.

Thứ hai, Luật Nhà ở 2023 mới có hiệu lực từ 1/1/2025, cần có thời gian để thực hiện thủ tục hành chính. Một dự án bất động sản nhanh cũng phải 2-3 năm mới có kết quả. Quy định pháp luật đã được cởi trói, nhưng thủ tục hành chính vẫn thực hiện theo quy trình liên quan, thực hiện dự án NƠXH thậm chí rườm rà hơn nhà ở thương mại.

Thứ ba, chất lượng quỹ đất, vị trí có thuận tiện có hạ tầng không, có phải giải phóng mặt bằng hay không?. Nếu địa phương bố trí ở nơi không thuận tiện, thì không có chủ đầu tư quan tâm.

Thứ tư, việc cắt giảm thủ tục hành chính, ưu đãi cho chủ đầu tư theo Luật Nhà ở 2023, các địa phương căn cứ thực hiện như thế nào?

Thứ năm, chủ đầu tư chưa tập trung thực hiện theo cam kết, dẫn đến nguồn cung chưa đảm bảo. Chủ đầu tư nghe ngóng thị trường, hấp thụ thị trường như thế nào?.

Thứ sáu, chưa có định chế tài chính phát triển NƠXH cho thuê.

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh:

Theo báo cáo của các địa phương, hiện có 1.309 dự án, với quy mô 9.733 ha đất phát triển NƠXH. Đến nay, sau một thời gian phát động, cả nước có 679 dự án NƠXH, với quy mô 62.3051 căn, trong đó có 108 dự án hoàn thành, 155 dự án đã khởi công và 416 dự án đã được chấp thuận chủ trương đầu tư. Từ giai đoạn đầu gần như không đáng kể, đến nay đã có hơn 600.000 căn được đầu tư xây dựng là một nỗ lực rất lớn.

Hiện, Bộ Xây dựng đôn đốc, tháo gỡ các vướng mắc, trong đó có 20 địa phương khá tích cực, nhiều nơi, nhiều dự án triển khai quyết liệt. Tính đến thời điểm này đã hoàn thành 71.000 căn so với mục tiêu 100.000 căn trong năm nay; còn 30.000 căn đang thực hiện.

Một số địa phương tích cực triển khai dự án NƠXH có thể kể đến như: Hải Phòng, Đà Nẵng, Huế, Bắc Giang, Bắc Ninh, Thái Bình, Hải Dương… Đây là những địa phương gần như đã hoàn thành, thậm chí cả Nghệ An; một số địa phương đang cần phải tích cực triển khai mới hoàn thành như: Thái Nguyên, Khánh Hòa, Bình Thuận, Bình Dương, Long An…

Quang cảnh tọa đàm.

Một số địa phương, chưa khởi công xây dựng các dự án NƠXH như Yên Bái, Ninh Bình, Nam Định, Hà Tĩnh, Quảng Ngãi, Quảng Nam, Phú Yên, Vĩnh Long… Do đó, thời gian tới, để hiện thực hiện hóa giấc mơ NƠXH, không chỉ các cấp ở Trung ương mà cần chính quyền các cấp địa phương.

Với chính sách đặc thù mà Quốc hội vừa thông qua, với nhiều chính sách nổi bật như:

Thứ nhất, thành lập Quỹ Nhà ở quốc gia - đây là một quỹ tài chính nhà nước có tư cách pháp nhân hoạt động không vì mục đích lợi nhuận, với mục đích đầu tư NƠXH, hạ tầng, tạo lập NƠXH cho thuê đối với cán bộ, công chức cho người lao động.

Thứ hai, nhóm chính sách cải cách thủ tục hành chính, giao chủ đầu tư không cần qua đấu thầu cho lực lượng vũ trang.

Thứ ba, thẩm định phê duyệt, điều chỉnh dự án NƠXH. Trong đó là việc cắt bỏ một số bước liên quan đến nhiệm vụ, tháo gỡ, rút ngắn thời gian.

Thứ tư, thủ tục đầu tư xây dựng.

Thứ năm, xác định giá bán, giá thuê NƠXH cũng được cải cách. Phân cấp cho chủ đầu tư quyết định giá bán trên cơ sở tính đúng, tính đủ, trên kiểm toán.

Thứ sáu, điều kiện đối tượng được mua, thuê NƠXH cũng mở rộng.

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh:

Hôm qua (29/5), Quốc hội thông qua Nghị quyết một số cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển NƠXH - đây là chính sách có nhiều nội dung mới, rất quan trọng để hiện thực hóa giấc mơ NƠXH với người dân.

Thứ trưởng Nguyễn Văn Sinh.

Thời gian qua, việc phát triển NƠXH luôn được Chính phủ, Quốc hội quan tâm, mới đây Ban Bí thư cũng có chỉ đạo nhằm tăng cường sự lãnh đạo của Đảng trong việc phát triển NƠXH. Chính phủ có nhiều hội nghị triển khai đầu tư NƠXH. Đặc biệt, Thủ tướng ban hành Đề án phát triển 1 triệu căn NƠXH từ 2021-2030 và mới đây là Nghị quyết giao chỉ tiêu cụ thể phát triển NƠXH cho các địa phương đến năm 2030, trong đó năm 2025 phấn đấu đạt 100.000 căn.

Việc phát triển NƠXH cũng có nhiều giải pháp quyết liệt, đồng bộ. Trong đó, một giải pháp được quan tâm là hoàn thiện thể chế. Các bộ ngành tích cực tổng kết vướng mắc những thực tế để sửa đổi các quy định, trong đó tập trung cải cách thủ tục hành chính, phân cấp phân quyền, xây dựng cơ chế ưu đãi nhà đầu tư, quan tâm các đối tượng, nhất là lực lượng vũ trang và công nhân khu công nghiệp tạo thuận lợi thúc đẩy đầu tư phát triển NƠXH.

Sau khi có chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, Thủ tướng chính phủ, các địa phương đã vào cuộc quyết liệt, nhiều địa phương thành lập ban chỉ đạo có kế hoạch triển khai. Các địa phương cũng rà soát lại việc phát triển NƠXH, việc dành quỹ đất dành cho NƠXH, các địa phương cũng dành quỹ đất độc lập khác để đầu tư phát triển NƠXH.

Ông Phùng Công Sưởng - Tổng Biên tập báo Tiền Phong:

Phát triển nhà ở xã hội là chủ trương, chính sách lớn của Đảng, Nhà nước nhằm đáp ứng nhu cầu chỗ ở cho người thu nhập thấp, đồng thời góp phần tăng đầu tư, tiêu dùng, đảm bảo an sinh, tiến bộ và công bằng xã hội.

Quyết định 388/QĐ-TTg ngày 3/4/2023 của Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Đề án "Đầu tư xây dựng ít nhất 1 triệu căn nhà ở xã hội cho đối tượng thu nhập thấp, công nhân khu công nghiệp giai đoạn 2021 - 2030". Chính phủ cũng đã dành gói 120 nghìn tỷ đồng để hỗ trợ chính sách nhà ở xã hội nay được nâng lên 145.000 tỷ đồng.

Ông Phùng Công Sưởng - Tổng Biên tập Báo Tiền Phong.

Chúng ta có chính sách nhưng thiếu sự linh hoạt trong thực thi, có nguồn vốn nhưng giải ngân thấp. Nhà ở xã hội được xác định là phân khúc ưu tiên, nhưng các thủ tục đầu tư và phê duyệt vẫn không được rút gọn, thậm chí còn phức tạp hơn so với nhà ở thương mại. Nhiều doanh nghiệp ngại đầu tư vào phân khúc này vì thời gian hoàn tất các thủ tục kéo dài, ảnh hưởng đến tiến độ triển khai và hiệu quả tài chính. Theo đó, tính từ năm 2021 đến nay, cả nước mới có 657 dự án nhà ở xã hội được triển khai, số lượng căn hoàn thành mới chỉ đạt 15,6% mục tiêu đến năm 2025.

Ngày 29/5, Quốc hội thông qua Nghị quyết của Quốc hội về thí điểm về một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển nhà ở xã hội. Nghị quyết đưa ra một số chính sách quan trọng hướng tới cải cách, đơn giản hóa thủ tục hành chính tạo điều kiện cho doanh nghiệp sớm hoàn thành dự án.

Theo đó, quy định về giao chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội không thông qua đấu thầu. Thủ tục này dự kiến mất khoảng tối đa 75 ngày, cắt giảm được khoảng 200 ngày, tương ứng khoảng 70% thời gian thực hiện so với quy định hiện hành. Nhằm rút ngắn thời gian triển khai thực hiện dự án đầu tư xây dựng nhà ở xã hội cần thiết bỏ bước lập, thẩm định, phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch chi tiết; cắt giảm được 65 ngày so với quy trình hiện hành (bằng 100%)... Việc rút ngắn thủ tục đầu tư là yếu tố then chốt giúp đẩy nhanh nguồn cung nhà ở xã hội trong thời gian tới.

Báo Tiền Phong tổ chức Toạ đàm “Hiện thực hoá giấc mơ nhà ở xã hội” để cùng các cơ quan quản lý, chuyên gia và doanh nghiệp tháo gỡ những điểm nghẽn để chính sách thực sự đi vào cuộc sống. Qua toạ đàm, chúng tôi kỳ vọng góp phần thúc đẩy nguồn cung nhà ở xã hội sẽ được cải thiện nhanh trong năm nay và thời gian tới, giúp giấc mơ an cư đến gần hơn với công nhân tại khu công nghiệp và người thu nhập thấp tại đô thị.