Gạo không tự sinh ra mọt vì để lâu. Theo tài liệu của Hiệp hội Khử trùng Việt Nam, mọt gạo đẻ trứng vào hạt rồi tiết ra chất keo bảo vệ. Sâu non nở ra, phát triển bên trong hạt, sau đó hóa nhộng và trở thành mọt trưởng thành rồi mới chui ra ngoài. Trong điều kiện khí hậu nhiệt đới, một vòng đời có thể hoàn tất chỉ trong khoảng 1 tháng.
Vì thế nên mới có tình trạng lúc mới mua, bao gạo trắng tinh không có dấu hiệu của mọt, nhưng thực chất bên trong hạt có thể có trứng hoặc sâu non. Nếu để lâu chưa nấu, gạo có thể xuất hiện mọt trưởng thành dù thùng gạo luôn đậy kín.
