Theo The Wall Street Journal (WSJ), Brian Armstrong, CEO Coinbase, công ty tiền mã hóa lớn nhất nước Mỹ, đang ngồi uống cà phê với cựu Thủ tướng Anh Tony Blair tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) ở Davos tuần trước thì ông Jamie Dimon, CEO JPMorgan Chase, bất ngờ xen vào.
“Anh nói toàn điều nhảm nhí”, ông Dimon, một người hoài nghi crypto lâu năm, từng gọi bitcoin là trò lừa đảo, nói thẳng với ông Armstrong.
Theo nguồn tin thân cận với vấn đề, Dimon tóm gọn thông điệp của mình bằng việc yêu cầu CEO Coinbase ngừng “nói dối trên truyền hình”. Trước đó trong tuần, Armstrong đã xuất hiện trên nhiều kênh truyền hình tài chính và cáo buộc các ngân hàng đang tìm cách phá hoại một dự luật nhằm thiết lập khung pháp lý mới cho tài sản số.
Màn đối đầu này rõ ràng không phù hợp với tinh thần “thúc đẩy hợp tác toàn cầu” mà Davos vẫn đề cao.
Khi tiền mã hóa ngày càng tiến sâu vào dòng chảy chính thống của hệ thống tài chính Mỹ, nhiều ông lớn Phố Wall bắt đầu cảm nhận rõ mối đe dọa.
Dù các ngân hàng đã chấp nhận một số khía cạnh của crypto, ví dụ như hỗ trợ đầu tư bitcoin hay sử dụng tài sản số để tăng hiệu quả của hoạt động chuyển tiền, họ vẫn vạch ra một “lằn ranh đỏ” khi crypto bắt đầu xâm lấn “lãnh địa cốt lõi”: tiền gửi của khách hàng cá nhân.
Brian Armstrong, CEO Coinbase. (Ảnh: WSJ).
Tranh cãi giữa các ngân hàng và Coinbase xoay quanh việc liệu các sàn giao dịch crypto có nên được phép trả “lợi tức định kỳ” cho người nắm giữ token hay không. Những khoản “thưởng” này, thường áp dụng cho stablecoin, có thể mang lại mức lợi suất khoảng 3,5% mỗi năm. Stablecoin là tài sản số được neo giá vào tiền pháp định như đồng USD.
Các ngân hàng cho rằng những khoản chi trả này về bản chất không khác gì lãi suất tiền gửi ngân hàng. Trong bối cảnh tài khoản thanh toán chỉ mang lại lãi suất dưới 0,1%, họ lo ngại dòng tiền sẽ ồ ạt chảy khỏi hệ thống ngân hàng sang crypto, làm suy yếu các ngân hàng cộng đồng và khả năng cho vay nền kinh tế.
Ngược lại, Armstrong và giới crypto lập luận rằng thị trường tự do nên được tự quyết định và các ngân hàng hoàn toàn có thể tăng lãi suất để cạnh tranh hoặc tự tham gia vào mảng stablecoin.
Dự luật mang tên Clarity Act được xem là yếu tố có thể định hình tương lai của các dịch vụ tài chính hàng ngày, từ tiền gửi ngân hàng đến thanh toán điện tử.
Trong nỗ lực mới nhất nhằm tìm kiếm thỏa hiệp, Nhà Trắng dự kiến tổ chức một cuộc họp giữa đại diện ngành ngân hàng và crypto, theo WSJ. Người phụ trách mảng AI và crypto của chính quyền Trump, David Sacks, được cho là sẽ tham dự. Đại diện Coinbase, bà Kara Calvert, Trưởng bộ phận chính sách tại Mỹ, cũng nằm trong danh sách khách mời.
Ông Armstrong, 43 tuổi, đồng sáng lập Coinbase năm 2012 và là một trong những nhân vật dẫn dắt hành trình đưa crypto đến gần hơn với công chúng. Với vai trò lãnh đạo công ty trị giá khoảng 55 tỷ USD, ông sở hữu tiếng nói có trọng lượng trong các cuộc tranh luận chính sách tại Washington.
“Chúng tôi thà không có luật còn hơn là một đạo luật tồi”, vị này viết trên X, chỉ một ngày trước khi một ủy ban Thượng viện dự kiến bỏ phiếu cho phiên bản dự luật có thể khiến các công ty như Coinbase không được phép trả lợi suất cho khách hàng, Viễn cảnh này có thể khiến công ty mất hàng tỷ USD doanh thu. Chỉ vài giờ sau, cuộc bỏ phiếu bất ngờ bị hoãn, khiến giới tài chính sửng sốt.
“Giờ đây, câu chuyện không còn là crypto đối đầu với ngân hàng, mà là Coinbase đối đầu với ngân hàng”, ông Ron Hammond, Trưởng bộ phận chính sách của công ty giao dịch tài sản số Wintermute, nhận định.
Ông Armstrong tiếp tục gia tăng áp lực sau bài đăng ngày 14/1. Trên Bloomberg, ông cáo buộc các nhóm vận động hành lang của ngân hàng đang “tìm cách cấm đối thủ cạnh tranh” và cho rằng ngân hàng “đem tiền gửi của khách hàng đi cho vay mà về cơ bản là không xin phép”. Những phát ngôn này đã dẫn đến hàng loạt cuộc chạm trán căng thẳng với các CEO ngân hàng tại Davos.
“Nếu anh muốn làm ngân hàng thì cứ làm ngân hàng. Nếu anh muốn làm quỹ thị trường tiền tệ thì hãy là quỹ thị trường tiền tệ”, CEO Bank of America Brian Moynihan nói với Armstrong trong một cuộc gặp kéo dài 30 phút, khá xã giao nhưng gượng gạo.
CEO Citigroup Jane Fraser chỉ dành cho Armstrong chưa đến một phút. CEO Wells Fargo Charlie Scharf thậm chí còn thẳng thừng nói rằng họ không có gì để trao đổi. Cuộc nói chuyện diễn ra khi Dimon, sếp cũ của Scharf, đứng gần đó.
“Thay thế ngân hàng”
Ông Armstrong, người từng theo học kinh tế và khoa học máy tính tại Đại học Rice (Houston), sớm bị thuyết phục bởi ý tưởng về tiền kỹ thuật số và công nghệ blockchain có thể biến ý tưởng đó thành hiện thực.
Ông đã đọc bản “sách trắng” đầu tiên của bitcoin do nhân vật bí ẩn Satoshi Nakamoto công bố năm 2008, và trong thời gian làm việc tại Airbnb năm 2011, từng gặp nhiều khó khăn khi chuyển tiền sang Nam Mỹ.
Những trải nghiệm này đã mở đường cho sự ra đời của Coinbase. Công ty được thành lập nhằm giải quyết một bài toán khiến nhiều người muốn đầu tư vào tiền mã hóa lúng túng: không có nơi an toàn để lưu trữ tài sản số. Khi một bộ phận khách hàng không chỉ muốn giữ bitcoin mà còn muốn giao dịch, Coinbase dần phát triển thành một sàn giao dịch.
Coinbase nhanh chóng rời khỏi căn hộ chật hẹp ở San Francisco, nơi từng là văn phòng đầu tiên của công ty. Đến năm 2017, khi người đồng sáng lập còn lại rời đi, Armstrong trở thành người đứng đầu tuyệt đối tại Coinbase.
Các đồng nghiệp cũ từng chia sẻ với WSJ rằng Armstrong khá kín tiếng, đôi lúc gặp khó trong giao tiếp với nhân viên và không thoải mái khi phải khiển trách cấp dưới. Một số cựu nhân viên cho rằng ông hành xử giống người Vulcan, chủng tộc trong loạt phim Star Trek, nổi tiếng với sự điềm tĩnh và ít bộc lộ cảm xúc.
Tuy vậy, Armstrong chưa bao giờ tỏ ra dè dặt về tham vọng dành cho Coinbase, công ty mà ông định vị là “đại diện nước Mỹ” đưa tiền mã hóa bước vào dòng chảy chính thống. Phạm vi hoạt động của Coinbase hiện đã mở rộng, trải dài từ thanh toán điện tử, giao dịch cổ phiếu cho đến hàng hóa và thị trường dự đoán.
“Về lâu dài, chúng tôi muốn trở thành một giải pháp thay thế ngân hàng cho người dùng”, ông Armstrong nói trên Fox Business năm ngoái. “Chúng tôi muốn trở thành một siêu ứng dụng, cung cấp đầy đủ các dịch vụ tài chính”.
Song hành với quá trình mở rộng kinh doanh, Armstrong đã rót hàng triệu USD để xây dựng mạng lưới vận động hành lang lớn nhất trong ngành. Trải qua nhiều chu kỳ bùng nổ rồi suy thoái của thị trường crypto, Coinbase chính thức niêm yết vào tháng 4/2021, có thời điểm đạt mức định giá 100 tỷ USD, đưa giá trị cổ phần của riêng Armstrong lên khoảng 13 tỷ USD.
Sau khi vượt qua các cú sụp đổ của ngành vào năm 2022 và những đợt siết chặt pháp lý dưới thời chính quyền Biden năm 2023, Armstrong bắt đầu phản công và tìm thấy tiếng nói của mình.
Người từng ngại xuất hiện trước công chúng, thích đeo tai nghe và lặng lẽ viết code trong văn phòng, nay đã trở thành phát ngôn viên tích cực của ngành crypto tại Washington, đúng vào thời điểm quan điểm của giới chính trị Mỹ về crypto chuẩn bị thay đổi mạnh mẽ.
Coinbase đã chi khoảng 75 triệu USD cho cuộc bầu cử năm 2024 thông qua một mạng lưới các siêu ủy ban hành động chính trị (super PAC), với mục tiêu đối đầu các ứng viên hoài nghi crypto, đồng thời thành lập một tổ chức vận động cơ sở nhằm xây dựng sự ủng hộ của công chúng đối với các dự luật liên quan đến tiền mã hóa. Nhóm super PAC này cho biết cho đến gần đây họ đang nắm giữ khoảng 193 triệu USD.
Chiến thắng của Trump trong cuộc bầu cử năm 2024 đã mở ra cho Armstrong một cơ hội hiếm có để giành được những thắng lợi chính sách mà ông theo đuổi suốt hơn một thập kỷ.
Ông ca ngợi Trump vì đã tạo ra “bình minh của một kỷ nguyên crypto mới”, đồng thời tham dự một buổi dạ tiệc mang tên “Crypto Ball”, có sự góp mặt của Snoop Dogg, nhân dịp lễ nhậm chức của Trump. Trung bình ít nhất hai tháng một lần, vị CEO này lại gác áo phông và áo khoác đen quen thuộc để khoác vest, xuất hiện tại Đồi Capitol trong các chuyến vận động hành lang.
“Coinbase đang ở tuyến đầu trong mọi vấn đề liên quan đến crypto tại Mỹ”, Anthony Scaramucci, nhà sáng lập SkyBridge Capital và là một nhà đầu tư crypto lâu năm, nhận định.
Mùa hè năm ngoái, ông Trump ký ban hành Đạo luật Genius, mở đường cho nhiều doanh nghiệp phát hành stablecoin. Đạo luật này đã kích hoạt một làn sóng bùng nổ hoạt động stablecoin.
Dù cấm chính các tổ chức phát hành trả lãi, luật lại không điều chỉnh các sàn giao dịch hay bên thứ ba như Coinbase. Chính “khoảng trống” này, theo các hiệp hội ngành ngân hàng, đã trở thành kẽ hở pháp lý, châm ngòi cho cuộc tranh cãi hiện nay xoay quanh Đạo luật Clarity.
Một chặng đường dài
Hạ viện Mỹ đã thông qua phiên bản Đạo luật Clarity của mình từ năm ngoái, song việc đưa dự luật này vượt qua Thượng viện được đánh giá là khó khăn hơn nhiều, một phần do bất đồng xoay quanh bộ quy tắc mà các công ty crypto cần tuân thủ.
Ủy ban Nông nghiệp Thượng viện, cơ quan phụ trách các nội dung của dự luật liên quan đến Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai (CFTC), đã thúc đẩy phiên bản của mình vào cuối tháng 1. Cuối cùng, các nhà lập pháp vẫn phải thông qua một phiên bản tại toàn thể Thượng viện, trước khi dung hòa các khác biệt với Hạ viện.
Theo những người am hiểu cuộc trao đổi, thông điệp mà CEO Bank of America Brian Moynihan muốn gửi tới Armstrong là: nếu Coinbase và các công ty crypto khác muốn cung cấp những dịch vụ mang tính chất tiền gửi, thì nhiều ngân hàng cho rằng họ cũng cần phải chịu cùng mức gánh nặng giám sát và tuân thủ như hệ thống ngân hàng truyền thống.
Các cơ quan quản lý như Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) và Văn phòng Kiểm soát Tiền tệ (OCC) thường xuyên rà soát rủi ro của ngân hàng, tiến hành các cuộc thanh tra định kỳ đối với hoạt động vận hành, đồng thời áp đặt quy định về mức vốn mà ngân hàng phải trích lập cho các khoản cho vay và đầu tư.
“Tranh cãi quanh việc trả lợi tức thực ra chỉ là một điểm lệch trong mối quan hệ hợp tác nhìn chung khá tốt giữa chúng tôi và các ngân hàng. Chúng tôi vẫn làm việc chặt chẽ với họ và đã công bố nhiều quan hệ đối tác”, ông Faryar Shirzad, Giám đốc chính sách của Coinbase, cho biết.
Coinbase hiện có một thỏa thuận hợp tác mang lại lợi nhuận đáng kể với Circle, đơn vị phát hành stablecoin, theo đó sàn này được hưởng một phần lớn doanh thu từ đồng USDC. Nhờ mối quan hệ hợp tác đặc thù này, khác với phần lớn các công ty crypto khác, Coinbase có thể trả mức lợi tức 3,5% cho một số người nắm giữ USDC.
Theo Coinbase, các ưu đãi này giúp thu hút người dùng và mang lại cho khách hàng nhiều lựa chọn hơn trong bối cảnh lãi suất tài khoản thanh toán ở mức rất thấp.
“Không có lý do gì để cấm việc trả lãi cho người dùng”, Armstrong nói trong cuộc phỏng vấn với WSJ hồi năm ngoái.
Khi Đạo luật Clarity tiến dần tới thời điểm được đưa ra bỏ phiếu tại Quốc hội, các ngân hàng bắt đầu đẩy mạnh vận động hậu trường một cách quyết liệt. Dẫn lại một ước tính của chính phủ, họ cảnh báo các thượng nghị sĩ rằng khoảng 6,6 nghìn tỷ USD tiền gửi có thể đứng trước nguy cơ bị hút ra khỏi hệ thống tài chính truyền thống.
Hoạt động vận động này đã phát huy tác dụng: bản dự thảo dài gần 300 trang của dự luật xuất hiện thêm các điều khoản và phương án sửa đổi mà Armstrong coi là bất lợi, thậm chí là một thất bại đối với ngành crypto.
Ông rút lại sự ủng hộ và chỉ vài giờ sau đó, Chủ tịch Ủy ban Ngân hàng Thượng viện Tim Scott (Đảng Cộng hòa, bang South Carolina) đã hủy bỏ cuộc bỏ phiếu.
Theo những người am hiểu vấn đề, Armstrong đã đề xuất một số hướng tháo gỡ bế tắc, trong đó có ý tưởng tạo ra một nhóm nhà phát hành stablecoin mới được phép chi trả lợi tức nếu đáp ứng các tiêu chuẩn quản lý chặt chẽ hơn.
Cách tiếp cận này, về lý thuyết, có thể cho phép các ngân hàng tham gia cuộc chơi trên một mặt bằng cạnh tranh ngang bằng với Coinbase. Một số đề xuất khác lại thiên về việc cấm phần lớn các khoản chi trả lợi tức, nhưng dành ra một danh sách hẹp các trường hợp ngoại lệ cho Coinbase và một số bên khác.
Bất kỳ thỏa thuận nào đạt được, nhiều khả năng cũng cần đến sự hậu thuẫn của Armstrong mới có thể tiến xa.
“Coinbase hiện được xem là bên có quyền nói ‘đồng ý hay không’ đối với đạo luật này”, bà Hilary Allen, giáo sư luật tại Đại học American và là chuyên gia về luật chứng khoán, đồng thời là người hoài nghi crypto, nhận định. “Đó thực sự là một cục diện gây sốc
