Trường hợp người đàn ông N.N.T (53 tuổi, ở Cần Thơ) bị ngưng tim đang khiến nhiều người lo ngại, khi nhìn lại các yếu tố nguy cơ trong lối sống của bệnh nhân. Người này có tiền sử hút thuốc lá khoảng 10 - 12 điếu mỗi ngày, rối loạn mỡ máu, thường xuyên thức khuya đến khoảng 23 giờ. Đáng chú ý, thói quen sử dụng cà phê với tần suất rất cao, khoảng 10 ly mỗi ngày - cũng được xem là một yếu tố đáng cảnh báo, làm dấy lên nhiều băn khoăn về tác động của việc tiêu thụ caffeine quá mức đối với sức khỏe tim mạch.
Ngày 23.3, bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, thành viên Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam cho biết, cà phê vốn là một thức uống phổ biến, mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe, nhưng khi dùng quá nhiều, đặc biệt là 10 ly mỗi ngày như trên, cà phê có thể gây phản tác dụng.
"Nguyên nhân chính đến từ caffeine và các hợp chất khác trong cà phê. Caffeine là chất kích thích hệ thần kinh giao cảm, làm tăng nhịp tim, tăng huyết áp tạm thời và tăng nhu cầu oxy của cơ tim. Ở người đã có xơ vữa mạch vành, việc tăng huyết áp và nhịp tim đột ngột có thể kích hoạt nhồi máu cơ tim hoặc cơn đau thắt ngực", bác sĩ Hoàng phân tích.
Ngoài ra, nhiều chuyên gia tim mạch hiện nay khuyên rằng, với người khỏe mạnh tổng lượng caffeine không nên dùng vượt quá 400 mg mỗi ngày.
Cà phê có lợi cho sức khỏe nếu uống với lượng vừa, khi tiêu thụ quá nhiều có thể gây phản tác dụng
ẢNH: AI
Caffeine, diterpene và bệnh tim mạch
Theo bác sĩ Huy Hoàng, khi một người uống 10 ly cà phê mỗi ngày, caffeine bão hòa huyết tương, làm mất đi cơ chế bảo vệ này, đồng thời thúc đẩy cơ thể giải phóng liên tục adrenaline và noradrenaline, gây “bão catecholamine” khiến tim và mạch máu bị kích thích quá mức trong thời gian dài.
Không chỉ caffeine, cà phê phin không lọc (loại phổ biến ở Việt Nam) còn giữ lại nhiều diterpene như cafestol và kahweol, các chất dầu trong hạt cà phê. Các nghiên cứu cho thấy với mỗi 5 ly cà phê kiểu pha không lọc, cholesterol toàn phần có thể tăng khoảng 8 - 10 mg/dL, và ở liều cực cao (trên 5 - 6 ly/ngày) LDL có thể tăng thêm 15 - 20 mg/dL hoặc hơn.
Với 10 ly mỗi ngày, lượng cafestol nạp vào có thể lên tới 20 - 30 mg, đủ để làm tăng cholesterol toàn phần 10 - 15 mg/dL một cách trực tiếp và liên tục, thúc đẩy hình thành mảng xơ vữa không ổn định - chính là nền tảng của nhồi máu cơ tim cấp.
Hiệu ứng cộng hưởng nguy hiểm với thuốc lá, làm việc khuya
Theo bác sĩ Hoàng, từ trường hợp bệnh nhân 53 tuổi, ở Cần Thơ là minh chứng rõ ràng: uống 10 ly cà phê mỗi ngày không còn là “thói quen sinh hoạt” mà trở thành một yếu tố nguy cơ tim mạch liều cao, đặc biệt khi kết hợp với hút thuốc lá, rối loạn lipid máu, làm việc muộn và rối loạn nhịp sinh học.
Với người có nguy cơ tim mạch (tăng huyết áp, rối loạn lipid, hút thuốc, tiểu đường, tiền sử gia đình), bác sĩ Huy Hoàng khuyến nghị:
- Hạn chế caffeine dưới 400 mg/ngày đối với người khỏe mạnh, dưới 200 mg/ngày đối với người bệnh tim mạch hoặc tăng huyết áp.
- Nếu uống cà phê, nên ưu tiên loại cà phê Arabica, pha lọc giấy (giảm diterpene), uống vào buổi sáng hoặc đầu buổi chiều, tránh uống sau 16 - 17 giờ.
- Không kết hợp cà phê liều cao với thuốc lá, rượu, hoặc làm việc khuya kéo dài.
- Theo dõi các biểu hiện như tim đập nhanh, hồi hộp, đau ngực, khó thở khi uống cà phê; nếu xuất hiện, nên dừng và đi khám tim mạch.
- Cà phê không phải là “kẻ thù” tuyệt đối của tim mạch, nhưng khi uống quá mức và kết hợp với lối sống không lành mạnh, nó có thể trở thành một yếu tố nguy cơ khởi phát các biến cố tim mạch cấp tính.
