Tại "Buổi Đối thoại cùng Chuyên gia Kinh tế UOB" ngày 18/9, ông Đinh Đức Quang, Giám đốc Khối Kinh doanh Tiền tệ, Ngân hàng UOB Việt Nam, cho biết từ đầu năm đến nay VND tăng khoảng 1% so với USD.
Cuối năm ngoái, tỷ giá USD/VND trên thị trường vào khoảng 26.300 đồng/USD, trong khi thời điểm diễn ra sự kiện giao dịch quanh 26.000 đồng/USD.
Diễn biến này xuất hiện trong bối cảnh cán cân thương mại chuyển từ thặng dư sang thâm hụt lớn. Theo số liệu UOB dẫn, trong 7 tháng đầu năm, kim ngạch nhập khẩu tăng 34,8% so với cùng kỳ lên 340,1 tỷ USD, khiến Việt Nam nhập siêu 20,5 tỷ USD, so với mức xuất siêu 10,4 tỷ USD cùng kỳ năm trước.
Ông Đinh Đức Quang, Giám đốc Khối Kinh doanh Tiền tệ, Ngân hàng UOB Việt Nam. (Ảnh: UOB).
Năng lượng là một trong những yếu tố chính. Khối lượng nhập khẩu nhiên liệu tinh chế chỉ tăng 6% nhưng giá trị tăng 67,6%. Bên cạnh đó, nhu cầu nhập máy móc và thiết bị phục vụ đầu tư hạ tầng cũng góp phần đẩy kim ngạch nhập khẩu lên cao.
Trong bối cảnh đó, câu hỏi đặt ra là vì sao VND không chịu áp lực giảm giá tương ứng với mức thâm hụt thương mại.
“Khi chúng ta nhìn vào các diễn biến về tỷ giá thì nó không phải chỉ là câu chuyện về xuất nhập khẩu. Nó cũng không phải chỉ là câu chuyện về thu hút đầu tư, mà sẽ là rất nhiều nguồn ngoại tệ đi vào”, ông Đinh Đức Quang nói.
Theo ông, muốn đánh giá đầy đủ cung - cầu ngoại tệ cần nhìn rộng hơn vào cán cân thanh toán, cán cân vốn và toàn bộ các dòng tiền ra vào Việt Nam, thay vì chỉ dựa trên số liệu thương mại.
Những dòng tiền đang bù áp lực nhập siêu
Một trong những yếu tố được UOB nhấn mạnh là dòng vốn FDI vẫn duy trì ở mức cao.
Theo ông Suan Teck Kin, Giám đốc Khối Nghiên cứu thị trường và Kinh tế toàn cầu, Ngân hàng UOB Singapore, vốn FDI thực hiện trong 8 tháng đầu năm đạt khoảng 17,3 tỷ USD, tăng 12% so với cùng kỳ và là mức cao nhất từng ghi nhận cho giai đoạn 8 tháng.
Vốn FDI thực hiện tại Việt Nam trong 8 tháng đầu năm đạt 17,3 tỷ USD. Nguồn: UOB.
Bên cạnh FDI, chênh lệch lãi suất giữa VND và USD cũng đang tác động tới lựa chọn nắm giữ tiền của doanh nghiệp và cá nhân.
Theo ông Quang, từ quý IV/2025, lãi suất tiền đồng đã tăng rõ rệt, trong khi lãi suất tiền gửi USD trong nước vẫn ở mức 0%. Khoảng chênh lệch này khiến việc nắm giữ VND trở nên hấp dẫn hơn.
“Chênh lệch lãi suất giữa đồng Việt Nam và đô la Mỹ hiện nay đang ở mức đủ hấp dẫn để nhà đầu tư, cá nhân hay thậm chí các doanh nghiệp có nguồn thu xuất khẩu bằng USD không còn nhiều kỳ vọng để nắm giữ hoặc đầu cơ USD”, ông Quang cho biết.
UOB ghi nhận từ đầu năm đến nay một lượng ngoại tệ lớn do doanh nghiệp và cá nhân nắm giữ đã được chuyển đổi từ USD sang VND và đưa vào tiền gửi. Quy mô được ông Quang mô tả tương đương vài tỷ USD.
Ngoài ra, một số dòng vốn khác cũng góp phần cân bằng cung - cầu ngoại tệ. Từ góc nhìn này, ông Quang cho rằng thị trường có khả năng bù đắp mức thâm hụt thương mại hơn 20 tỷ USD hiện nay.
Bản thân cơ cấu nhập khẩu cũng là yếu tố cần được xem xét. Một phần đáng kể mức tăng đến từ máy móc, thiết bị, năng lượng và các đầu vào phục vụ sản xuất, đầu tư, thay vì chỉ đến từ tiêu dùng.
Điều này đồng nghĩa lượng ngoại tệ đi ra ở thời điểm hiện tại một phần gắn với việc mở rộng năng lực sản xuất và đầu tư của nền kinh tế.
Ở chiều điều hành, Ngân hàng Nhà nước còn có các công cụ như tỷ giá trung tâm, biên độ giao dịch và can thiệp trực tiếp trên thị trường ngoại hối. Theo chia sẻ tại sự kiện, tỷ giá trung tâm đã tăng từ đầu năm trong khi tỷ giá giao dịch trên thị trường giảm, qua đó thu hẹp khoảng cách giữa hai mức tỷ giá.
Ông Quang cũng lưu ý mức biến động khoảng 1% của VND thấp hơn đáng kể so với một số đồng tiền trong khu vực, nơi biến động có thể quanh mức 5%. Điều này cho thấy diễn biến tỷ giá trong nước đến nay vẫn tương đối ổn định dù môi trường quốc tế có nhiều thay đổi.
Fed tăng lãi suất nhưng áp lực lên VND được đánh giá còn trong tầm kiểm soát
Rủi ro bên ngoài đáng chú ý hơn đến từ xu hướng lãi suất tại Mỹ. Các quyết định của Fed có thể làm thay đổi chênh lệch lãi suất giữa USD và VND, tác động tới dòng vốn và nhu cầu nắm giữ ngoại tệ. Nếu lãi suất USD tiếp tục tăng, áp lực đối với tỷ giá cũng sẽ lớn hơn.
Tuy nhiên, UOB chưa cho rằng yếu tố này đủ để làm thay đổi đáng kể triển vọng của VND.
Ông Suan Teck Kin, Giám đốc Khối Nghiên cứu thị trường và Kinh tế toàn cầu, Ngân hàng UOB Singapore. (Ảnh: UOB).
Về tỷ giá, ông Suan Teck Kin cho biết dự báo được xây dựng trước đợt tăng lãi suất mới nhất của Fed. Sau diễn biến này, VND có thể chịu thêm một số áp lực giảm giá trong ngắn hạn, nhưng mức độ được đánh giá là tương đối hạn chế.
“Sau khi Fed tăng lãi suất, VND có thể chịu một số áp lực giảm giá vừa phải, nhưng nhìn chung áp lực giảm giá của VND vẫn được kiểm soát”, ông Suan Teck Kin nhận định.
UOB dự báo áp lực giảm giá của VND vẫn trong tầm kiểm soát. Nguồn: UOB.
Theo dự báo của UOB, USD/VND ở mức khoảng 26.200 trong quý IV/2026, sau đó lần lượt giảm về 26.100 trong quý I/2027, 26.000 trong quý II và 25.900 trong quý III.
Ngoài diễn biến ngắn hạn của Fed, nhóm chuyên gia UOB cho rằng một biến số cần theo dõi trong dài hạn là lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ.
Lãi suất chính sách của Fed chủ yếu quyết định chi phí vốn ngắn hạn, trong khi lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm và 30 năm đóng vai trò tham chiếu cho chi phí vốn dài hạn trên phạm vi toàn cầu.
Đối với Việt Nam, yếu tố này có ý nghĩa trong bối cảnh nền kinh tế bước vào giai đoạn cần lượng vốn đầu tư lớn. Mặt bằng lợi suất dài hạn tại Mỹ có thể tác động tới chi phí tài trợ dự án, yêu cầu lợi nhuận của nhà đầu tư FDI, định giá trái phiếu và cổ phiếu tại các thị trường mới nổi.
Do đó, bên cạnh diễn biến USD/VND hay từng quyết định lãi suất của Fed, mặt bằng chi phí vốn dài hạn toàn cầu sẽ là một biến số cần theo dõi đối với dòng vốn vào Việt Nam trong thời gian tới.
