Ngày càng nhiều người trẻ rời Bhutan tìm kiếm cơ hội việc làm mới ở nước ngoài. Điều này làm gia tăng lo ngại về khả năng giữ chân nhân lực của quốc gia nhỏ bé ở dãy Himalaya.
Wangmo, một cựu công chức 35 tuổi hiện sống tại Canberra (Australia), cho biết cô rời Bhutan sau nhiều năm thất vọng với cơ chế mà cô mô tả là cứng nhắc, ít cơ hội thăng tiến. Với cô, quyết định ra đi không chỉ liên quan đến thu nhập mà còn là cảm giác thiếu cơ hội phát triển nghề nghiệp.
Số liệu về tình trạng nghỉ việc trong khu vực công cho thấy xu hướng này đang tập trung ở nhóm lao động trẻ. Trong giai đoạn 2023-2025, công chức từ 27-35 tuổi, với 4-12 năm kinh nghiệm, nằm trong nhóm có tỷ lệ tự nguyện nghỉ việc cao nhất. Gần 10% rời khu vực công trong năm đầu tiên, trong khi tỷ lệ ở nhóm mới gia nhập ngành lên tới khoảng 32%.
Khoảng 1.500 công chức tự nguyện nghỉ việc trong năm tài chính 2024-2025, dù tỷ lệ thôi việc chung giảm xuống khoảng 6%, từ 16% năm 2022. Khu vực công Bhutan hiện có khoảng 31.000 nhân viên.
Theo một báo cáo của Ngân hàng Thế giới, 53% thanh niên Bhutan có trình độ kỹ năng cao, trong đó có nhiều công chức, từng học đại học, so với chỉ 7% dân số trong độ tuổi lao động. Hơn 65.000 người Bhutan hiện sống ở nước ngoài, tương đương khoảng 9% dân số.
Australia là một trong những điểm đến chính. Trong 6 tháng đầu năm tài chính 2025-2026, khoảng 5.916 người Bhutan được cấp thị thực Australia. Trong số này có 3.381 trường hợp là những người đã ở Australia và được gia hạn thị thực.
Tính đến tháng 6/2023, có 2.293 người Bhutan được cấp thường trú nhân tại Australia. Trong giai đoạn từ tháng 7/2021 đến tháng 6/2023, Australia đã cấp 1.218 suất thường trú cho công dân Bhutan.
Đối với nhiều người, việc chuyển sang Australia cũng là cách giải quyết áp lực tài chính. Một số lao động chuyển sang các công việc như mộc, lát gạch hoặc hàn, dù trước đó có bằng đại học hoặc từng làm việc trong khu vực công. Thu nhập từ việc làm tại Bhutan khó đáp ứng chi phí nhà ở và sinh hoạt, trong khi giá nhà và chi phí sinh hoạt tại nước này tiếp tục là mối quan tâm lớn.
Một số người trẻ cũng chuyển sang kinh doanh tại Australia trong các lĩnh vực như dịch vụ ăn uống, tư vấn, giải trí và ô tô. Doanh nhân Thinley Wangchuk cho rằng đức tính trung thực và đáng tin cậy của người Bhutan là một lợi thế khi kinh doanh ở nước ngoài.
Bhutan thường được biết đến với tên gọi "quốc gia hạnh phúc nhất thế giới" do áp dụng chỉ số Tổng hạnh phúc quốc gia (GNH) làm thước đo sự phát triển, thay vì chỉ dựa vào Tổng sản phẩm quốc nội (GDP). Dù vậy, theo kết quả khảo sát GNH năm 2022, chỉ 48% người dân Bhutan từ 15 tuổi trở lên được phân loại là "hạnh phúc". Khoảng 52% dân số còn lại thuộc nhóm "chưa hạnh phúc" do thiếu hụt các điều kiện cơ bản. Báo cáo Hạnh phúc Thế giới năm 2019 cũng chỉ xếp hạng Bhutan đứng thứ 95 trên tổng số 156 quốc gia về chỉ số này.
Áp lực lên khu vực công
Làn sóng di cư cũng đang ảnh hưởng đến những ngành thiết yếu. Ngành y tế là một trong những lĩnh vực chịu tác động rõ rệt.
Bệnh viện Jigme Dorji Wangchuck ghi nhận 92 trường hợp bác sĩ nghỉ việc trong năm 2025. Ngoài ra, 45 bác sĩ đã gửi thông báo nghỉ việc trong vòng 6 tháng, trong khi 31 người đã hết thời hạn ràng buộc và 67 người khác đã hoàn tất thời gian làm việc bắt buộc.
Một số bác sĩ cho rằng các quy định về thời gian phục vụ, cơ hội thăng tiến và chính sách nhân sự cứng nhắc đang làm giảm động lực làm việc. Những người khác cho rằng hệ thống quản lý cần được cải thiện để giữ chân nhân lực có chuyên môn.
Những vấn đề này diễn ra trong bối cảnh Bhutan đang nỗ lực cải tổ bộ máy nhà nước. Tuy nhiên, một số ý kiến cho rằng các cải cách chưa giải quyết được những nguyên nhân khiến người trẻ mất niềm tin vào hệ thống.
Sự thiếu tin tưởng không chỉ xuất hiện trong khu vực công. Một số người trẻ cho rằng các mối quan hệ cá nhân vẫn có thể giúp vượt qua các quy trình chính thức, làm gia tăng cảm giác về một hệ thống thiếu công bằng.
Kiều hối tăng mạnh
Kiều hối vào Bhutan tăng lên 342,9 triệu USD trong năm 2025, từ 164,4 triệu USD năm 2024. Australia đóng góp 253,3 triệu USD, tiếp theo là Mỹ với 23,5 triệu USD và Kuwait với 19,3 triệu USD.
Trong năm tài chính 2024-2025, kiều hối đạt khoảng 241,8 triệu USD, tăng mạnh so với 143 triệu USD một năm trước. Các sản phẩm đầu tư gắn với cộng đồng người Bhutan ở nước ngoài chiếm khoảng 10% tổng lượng kiều hối năm 2024.
Các ngân hàng Bhutan cũng đưa ra những sản phẩm tiền gửi liên kết với kiều hối, với lãi suất khoảng 9-9,5%, nhằm thu hút nguồn tiền từ cộng đồng ở nước ngoài.
Tuy nhiên, di cư quy mô lớn cũng đặt ra câu hỏi về khả năng duy trì năng suất và năng lực thể chế trong nước. Việc mất đi lao động trẻ, có trình độ có thể làm suy yếu một số ngành nếu không có đủ nhân lực thay thế.
Chính phủ đã thúc đẩy các chương trình khuyến khích người Bhutan ở nước ngoài trở về làm việc và đầu tư. Nhưng số người quay trở lại vẫn còn hạn chế.
Kể từ năm 2023, chỉ khoảng 170 người đã trở về tính đến tháng 5 năm ngoái. Trong năm tài chính 2024-2025, có 570 người đăng ký trở về, trong khi con số này trong năm tài chính 2025-2026 là 53 người.
Vấn đề vì vậy không chỉ là tạo thêm việc làm mà còn là xây dựng môi trường để người trẻ tin rằng họ có thể phát triển nghề nghiệp tại Bhutan.
Đối với những người rời đi, thu nhập cao hơn ở nước ngoài chỉ là một phần của quyết định. Những yếu tố như cơ hội nghề nghiệp, khả năng thăng tiến, chất lượng quản trị và cảm nhận về sự công bằng trong hệ thống cũng đóng vai trò quan trọng.
Theo ABC News, Asia News Network
