Năm 2020, giới công nghệ toàn cầu bất ngờ khi Colin Huang - nhà sáng lập của Pinduoduo - rời ghế CEO khi mới ngoài 40 tuổi. Quyết định diễn ra vào đúng thời điểm công ty thương mại điện tử Trung Quốc tăng trưởng thần tốc và bản thân Huang đang nằm trong nhóm những người giàu nhất châu Á. Câu chuyện, vì vậy, không chỉ phản ánh cá nhân một tỷ phú trẻ tuổi, mà còn cho thấy sự thay đổi lớn của môi trường kinh doanh Trung Quốc và chiến lược chuyển hướng tại một trong những nền tảng thương mại điện tử phát triển nhanh nhất thế giới.
Từ kỹ sư Google đến ông trùm thương mại điện tử
Colin Huang sinh năm 1979, từng làm việc tại Google trước khi khởi nghiệp tại Trung Quốc. Năm 2015, ông thành lập Pinduoduo với mô hình “mua chung” giá rẻ, kết hợp thương mại điện tử và yếu tố mạng xã hội để thu hút người dùng ở các thành phố nhỏ và khu vực nông thôn. Theo Financial Times, chiến lược này giúp Pinduoduo nhanh chóng chiếm lĩnh thị phần, cạnh tranh trực diện với Alibaba Group và JD.com.
Chỉ sau vài năm, Pinduoduo đã niêm yết tại Mỹ và ghi nhận tốc độ tăng trưởng người dùng thuộc hàng nhanh nhất trong lịch sử thương mại điện tử Trung Quốc. Báo giới từng mô tả đây là “cỗ máy tăng trưởng” mới của ngành bán lẻ trực tuyến Trung Quốc.
Quyết định rút lui gây chấn động
Tháng 7/2020, Huang bất ngờ từ chức CEO, trao lại vị trí điều hành cho đội ngũ kế nhiệm. Đến tháng 3/2021, ông tiếp tục rời vai trò chủ tịch, hoàn tất việc rút khỏi bộ máy quản lý thường nhật. Theo Reuters, Huang tuyên bố muốn tập trung vào nghiên cứu khoa học đời sống và đầu tư dài hạn, thay vì điều hành doanh nghiệp.
Trong thư gửi cổ đông được trích dẫn bởi The Wall Street Journal, ông viết rằng mình muốn “theo đuổi những cơ hội dài hạn, có giá trị xã hội lớn hơn”. Ông cũng nhấn mạnh sự cần thiết phải trẻ hóa đội ngũ lãnh đạo, trao cơ hội cho thế hệ quản lý mới.
Theo hồ sơ nộp cơ quan quản lý hồi tháng khi ấy, Huang đã quyên góp gần 14 tỷ USD cổ phiếu cho các tổ chức từ thiện và Pinduoduo Partnership - cơ chế đối tác nội bộ được thành lập từ tháng 7/2018 nhằm đảm bảo tính bền vững và quản trị doanh nghiệp. Sau khi hiến tặng, ông còn nắm giữ 29,4% cổ phần công ty. Trước đó, tỷ lệ sở hữu của ông là 43,3%, tương đương 80,7% quyền biểu quyết.
Quyết định diễn ra trong bối cảnh chính phủ Trung Quốc tăng cường siết chặt quản lý các tập đoàn công nghệ lớn. Financial Times nhận định rằng môi trường pháp lý mới đã khiến nhiều doanh nhân công nghệ Trung Quốc phải điều chỉnh vai trò và mức độ xuất hiện công khai.
Giai đoạn 2020–2022 chứng kiến làn sóng siết quản lý mạnh mẽ đối với các nền tảng công nghệ tại Trung Quốc. Các quy định về chống độc quyền, bảo mật dữ liệu và tài chính số khiến nhiều công ty lớn phải tái cấu trúc. Dù không đối mặt với các biện pháp kỷ luật nghiêm trọng như một số tập đoàn khác, Pinduoduo vẫn hoạt động trong môi trường chính sách chặt chẽ hơn trước.
Sau khi Huang rời vai trò lãnh đạo, Pinduoduo tiếp tục tăng trưởng và mở rộng ra thị trường quốc tế thông qua nền tảng Temu. Chiến lược giá rẻ và chuỗi cung ứng trực tiếp từ nhà sản xuất giúp công ty cạnh tranh mạnh tại Mỹ và châu Âu.
Việc công ty vẫn tăng trưởng sau khi nhà sáng lập rút lui cho thấy đây không phải là sự rút lui vì khủng hoảng nội bộ, mà là quá trình chuyển giao được chuẩn bị trước. Huang đã xây dựng được một cấu trúc quản trị đủ mạnh để công ty vận hành độc lập khỏi cá nhân ông.
Tỷ phú trẻ và lựa chọn khác biệt
Khi rời ghế chủ tịch, Colin Huang mới 41 tuổi và sở hữu khối tài sản hàng chục tỷ USD theo ước tính của Bloomberg Billionaires Index. Việc một doanh nhân ở đỉnh cao sự nghiệp chủ động lùi lại là điều hiếm thấy trong giới công nghệ, nơi nhiều nhà sáng lập gắn bó với quyền lực trong thời gian dài.
Giới phân tích quốc tế nhìn nhận quyết định của Huang theo hai góc độ. Một mặt, đây là lựa chọn cá nhân nhằm theo đuổi nghiên cứu và đầu tư dài hạn. Mặt khác, nó phản ánh xu hướng thận trọng của giới công nghệ Trung Quốc trong giai đoạn môi trường chính sách biến động.
Dù không còn giữ vai trò điều hành, Colin Huang vẫn được xem là kiến trúc sư chính của mô hình thương mại điện tử “mua chung” tại Trung Quốc. Financial Times từng nhận định rằng Pinduoduo đã thay đổi cách các công ty tiếp cận người tiêu dùng thu nhập trung bình và thấp, mở rộng thị trường ngoài các đô thị lớn.
Theo: Financial Times, Reuters
