Không còn chạy theo điểm chuẩn
Lê Nguyên Vũ, Trường THPT chuyên Lam Sơn, Thanh Hóa đang học lớp 11 nhưng đã có kế hoạch tương lai. Em đăng kí thi đánh giá tư duy (TSA) của ĐH Bách khoa Hà Nội đợt 3 (tổ chức tháng 5), xác định ngành Công nghệ thông tin là mục tiêu dài hạn. Sinh ra trong gia đình hai đời theo ngành sư phạm, Vũ không chịu áp lực nối nghiệp. Bố mẹ chọn cách tôn trọng lựa chọn của con.
Thí sinh thi đánh giá tư duy đợt 1
Theo phản ánh của các giảng viên, chuyên viên tham gia tư vấn của Đại học Bách khoa Hà Nội vừa qua, thí sinh tìm đến gian hàng các trường đại học không còn những câu hỏi quen thuộc: “Năm nay điểm chuẩn bao nhiêu?”, “có dễ đỗ không?”. Thay vào đó là hàng loạt vấn đề đi thẳng vào bản chất của con đường học tập và nghề nghiệp.
Các chuyên gia khuyên thí sinh cần tính toán kĩ tổ hợp xét tuyển, phân bổ nguyện vọng hợp lí và chuẩn bị song song cho kì thi tốt nghiệp THPT cùng các bài thi đánh giá riêng, tránh tâm lí phụ thuộc vào một phương án duy nhất.
Cũng theo các chuyên gia, nhiều nữ sinh tìm đến xin tham vấn các thầy cô không đặt câu hỏi “Con gái có học được kĩ thuật không?”, mà tập trung vào lộ trình học, tổ hợp xét tuyển, cách chuẩn bị năng lực từ bây giờ. Sự tự tin ấy phản ánh môi trường phổ thông đang thay đổi: học sinh được khuyến khích theo đuổi năng lực cá nhân thay vì tự đặt giới hạn.
Các em tìm hiểu thông tin và được biết về áp lực và cường độ đào tạo tại đại học. Chính điều đó lại tạo sức hút. Nhiều câu hỏi mang tầm tương lai xa nhưng thiết thực như kĩ sư ra trường làm việc ở đâu? Ngành nào có nhu cầu nhân lực rõ rệt? Chương trình học có gắn với dự án, doanh nghiệp, sản xuất thực tế không? Thậm chí có em đặt vấn đề “Ngành Khoa học máy tính rất “hot” nhưng kĩ năng nào giúp sinh viên bứt phá sau này?”.
Trong mỗi buổi tư vấn, cô Dương Quỳnh Nga, giảng viên Khoa Ngoại ngữ, Đại học Bách khoa Hà Nội luôn mang theo một cuốn sổ tay nhỏ. Trong đó là những câu hỏi gần như nguyên văn của học sinh: “Học ngoại ngữ có dễ xin việc không?”, “ai cũng học tiếng Anh, còn lợi thế không?”. Một học sinh nam chia sẻ: “Em rất thích học ngoại ngữ, bố mẹ em bảo đừng học theo “mốt”, quan trọng là học xong có việc làm”.
Theo PGS. Vũ Duy Hải, Trưởng Ban Tuyển sinh - Hướng nghiệp, Đại học Bách khoa Hà Nội, học sinh ngày nay không chỉ tìm cách vào đại học mà tìm cách sống trọn vẹn con đường học thuật và nghề nghiệp. Đại học không còn là “đích đến”, mà đang định hình một thế hệ thí sinh “thực chiến”: chọn ngành bằng hiểu biết, theo đuổi mục tiêu bằng quyết tâm dài hạn và đặt câu hỏi thẳng vào tương lai của chính mình.
Học bạ không còn là “tấm vé” độc lập
Những điều chỉnh trong Quy chế tuyển sinh đại học năm 2026 của Bộ GD&ĐT đang tạo ra tác động trực tiếp và sâu rộng tới chiến lược tuyển sinh của nhiều cơ sở đào tạo, buộc các trường đại học phải điều chỉnh phương thức xét tuyển, diện tuyển thẳng cũng như điều kiện kèm theo.
Trường Đại học Ngoại ngữ (Đại học Quốc gia Hà Nội) quyết định dừng phương thức xét tuyển kết hợp giữa học bạ hoặc điểm thi tốt nghiệp THPT với các chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế như IELTS, HSK, JLPT… Đồng thời, số tổ hợp xét tuyển được rút gọn còn 24, giảm 18 tổ hợp so với năm 2025. Đây được xem là bước điều chỉnh theo hướng tinh giản, tăng tính chuẩn hóa trong tuyển sinh.
Trường Đại học Ngoại thương cũng không còn áp dụng diện tuyển thẳng đối với học sinh đạt giải tại cuộc thi Khoa học kĩ thuật quốc gia và quốc tế. Thay vào đó, nhóm thí sinh này sẽ được cộng điểm ưu tiên, mức cộng dao động từ 0,5 đến 3 điểm tùy theo giải thưởng.
Tương tự, Trường Đại học Công nghệ (Đại học Quốc gia Hà Nội) dừng tuyển thẳng diện giải Khoa học kĩ thuật, chỉ tuyển thẳng thí sinh đoạt giải Nhất, Nhì, Ba quốc gia, quốc tế ở các môn văn hóa như Toán, Lí, Hóa, Tin, Sinh, tùy theo ngành đào tạo cụ thể.
Theo quy chế mới, với phương thức xét tuyển dựa trên kết quả học tập THPT (học bạ), tổ hợp xét tuyển phải sử dụng điểm trung bình chung của 6 học kì (lớp 10, 11 và 12) của tối thiểu 3 môn. Đáng chú ý, trong tổ hợp bắt buộc phải có môn Toán hoặc Ngữ văn; hai môn này phải chiếm tối thiểu 1/3 trọng số tính điểm xét tuyển.
Đặc biệt, thí sinh dù xét học bạ vẫn phải bảo đảm tổng điểm thi tốt nghiệp THPT của 3 môn tương ứng tổ hợp xét tuyển đạt tối thiểu 15 điểm mới đủ điều kiện được xét tuyển đại học. Chẳng hạn, nếu đăng kí xét học bạ theo tổ hợp A00 (Toán, Lí, Hóa), thí sinh vẫn phải đạt tổng điểm thi tốt nghiệp của 3 môn này từ 15 điểm trở lên.
Quy định này đồng nghĩa với việc học bạ không còn là “tấm vé độc lập”, mà trở thành một cấu phần trong đánh giá tổng thể, gắn chặt với kết quả kì thi tốt nghiệp THPT. Sự thay đổi khiến không ít thí sinh và phụ huynh băn khoăn, đặc biệt với những học sinh vốn coi xét học bạ là phương án “an toàn” trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt. Theo các chuyên gia, đây cũng là cơ hội để người học nhìn nhận lại chiến lược lựa chọn ngành, trường và lộ trình học tập một cách thực chất, dài hạn hơn.
Những điều chỉnh mới cho thấy xu hướng siết chặt điều kiện đầu vào, tăng tính liên thông giữa các phương thức xét tuyển, đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn về sự chuẩn bị kĩ lưỡng và chiến lược đăng kí phù hợp của thí sinh trong kì tuyển sinh năm 2026.
