Em trai thất hứa, chị khởi kiện
Theo trình bày của bà T. (ngụ tỉnh Cà Mau), năm 1985, bà được cha mẹ cho thửa đất có diện tích khoảng 1,4ha tại tỉnh Cà Mau. Sau đó, bà T. trực tiếp quản lý, sử dụng ổn định trong thời gian dài nhưng chưa làm thủ tục đăng ký quyền sử dụng đất.
Trước khi qua đời, do cần vay tiền ngân hàng phục vụ sản xuất và sinh hoạt, cha mẹ bà T. đã để ông Th. (em trai của bà T.) đứng tên quyền sử dụng toàn bộ diện tích đất. Phần này bao gồm cả diện tích đã cho bà T. trước đó.
Đến năm 2022, bà T. khởi kiện đòi em trai trả lại phần đất cha mẹ đã cho bà. Vì ông Th. hứa sẽ tách thửa và trả đất, bà T. đã rút đơn kiện. Tuy nhiên, sau đó ông Th. không những không thực hiện lời hứa mà còn chuyển nhượng một phần thửa đất của chị gái cho hai người khác.
Cho rằng quyền lợi của mình bị ảnh hưởng, bà T. khởi kiện, yêu cầu Tòa án công nhận diện tích đất mà cha mẹ bà đã cho với tổng diện tích đo đạc thực tế hơn 1ha; đồng thời hủy hai hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất do em trai tự ý thực hiện.
Về phía bị đơn, ông Th. cho rằng phần đất tranh chấp có nguồn gốc do ông tự khai phá và nhận chuyển nhượng từ người khác. Ông đã đăng ký và được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ) từ năm 1991.
Theo ông Th., hiện đất đã được chuyển nhượng cho nhiều người và do không xác định cụ thể phần đất mà bà T. đòi nên ông không đồng ý tách quyền sử dụng cho bà T.
Trong khi đó, các bên nhận chuyển nhượng đất từ ông Th. đều cho biết họ được tặng cho đất vào năm 2022 và đã được cấp sổ đỏ. Tuy nhiên, cả hai đều chưa nhận đất trên thực tế và cũng không xác định được vị trí cụ thể. Khi biết phần đất này do bà T. đang quản lý, sử dụng, họ đồng ý trả lại nếu Tòa án xác định quyền thuộc về bà T.
Hủy hai hợp đồng chuyển nhượng đất
Tại phiên tòa sơ thẩm, sau khi xem xét hồ sơ và chứng cứ, Hội đồng xét xử TAND khu vực 3 - Cà Mau nhận định việc cha mẹ tặng cho đất cho bà T. là có thật và phù hợp với thực tế quản lý, sử dụng đất trong thời gian dài.
Từ đó, Tòa quyết định công nhận việc tặng cho quyền sử dụng đất giữa cha mẹ và bà T. với diện tích hơn 1ha; buộc ông Th. phải thực hiện thủ tục tách thửa cho bà T. Đồng thời, tuyên huỷ hai hợp đồng chuyển nhượng đất giữa ông Th. và những người khác. Không đồng ý với phán quyết trên, ông Th. kháng cáo.
Tại phiên tòa phúc thẩm, TAND tỉnh Cà Mau xác định nguồn gốc diện tích đất tranh chấp là do cha mẹ của bà T. và ông Th. tạo lập, sau đó giao cho ông Th. đứng tên quản lý hộ. Điều này được chính ông Th. thừa nhận trong các bản án trước đây. Tòa cũng cho rằng không cần thiết đưa thêm các bên liên quan khác vào vụ án.
Bên cạnh đó, việc tặng cho quyền sử dụng đất từ cha mẹ đối với bà T. được thể hiện qua “giấy chia đất cho con” và các thỏa thuận sau này, dù ông Th. không xác định được cụ thể vị trí đất.
Thực tế, từ năm 1985 đến nay, bà T. là người trực tiếp quản lý, sử dụng ổn định diện tích đất này, đầu tư trồng cây, nuôi trồng thủy sản và không xảy ra tranh chấp trong thời gian dài. Do đó, Tòa án nhận định yêu cầu khởi kiện của bà T. là có cơ sở.
Đối với kháng cáo của ông Th., TAND tỉnh Cà Mau cho rằng việc ông tự ý chuyển nhượng đất thuộc quyền sử dụng của bà T. là trái quy định pháp luật nên không được chấp nhận.
Đồng thời, không cần thiết đưa thêm các bên liên quan khác vào vụ án do không có yêu cầu giải quyết hậu quả hợp đồng.
Do đó, Tòa phúc thẩm giữ nguyên bản án sơ thẩm, công nhận quyền sử dụng đất cho bà T. và bác toàn bộ kháng cáo của ông Th.
