Tại phiên thảo luận "Từ tài sản đến di sản" trong khuôn khổ sự kiện Techcombank Investment Summit 2026, bà Đặng Huỳnh Ức My, Chủ tịch HĐQT CTCP Thành Thành Công – Biên Hòa (AgriS, HOSE: SBT) và CTCP Xuất nhập khẩu Bến Tre (Betrimex) , chia sẻ về trách nhiệm của thế hệ kế nhiệm trong doanh nghiệp gia đình.
Theo bà, thế hệ sau có thể bắt đầu với nền tảng lớn hơn, nhưng phải đáp ứng yêu cầu cao hơn về năng lực, bản lĩnh và trách nhiệm. Tài sản có thể được trao lại; khả năng tiếp tục tạo ra giá trị phải được tự xây dựng.
Đó là ranh giới giữa thừa kế tài sản và kế thừa di sản.
Kế thừa là năng lực tiếp tục tạo ra giá trị
Mỗi doanh nghiệp gia đình được hình thành từ khát vọng, sự dấn thân và những lựa chọn của người sáng lập. Qua thời gian, các yếu tố này tạo nên tài sản, thương hiệu, đội ngũ và vị thế trên thị trường.
Thế hệ kế nhiệm có thể tiếp nhận những thành quả đó, nhưng không thể tiếp nhận nguyên vẹn năng lực đã tạo ra chúng. Sinh ra trong gia đình kinh doanh không đồng nghĩa với việc mặc nhiên trở thành nhà lãnh đạo. Nền tảng gia đình mở ra cơ hội, đồng thời đặt lên vai thế hệ sau trách nhiệm chứng minh năng lực.
Thước đo của kế thừa vì vậy không nằm ở tài sản nhận được hay vị trí nắm giữ, mà ở khả năng bảo vệ giá trị cốt lõi, phát triển tổ chức và tạo thêm giá trị cho các bên liên quan.
Chức danh có thể được trao, nhưng năng lực lãnh đạo phải được rèn luyện. Quyền sở hữu có thể chuyển giao, nhưng uy tín phải được gây dựng. Quá trình chuẩn bị cho thế hệ kế tiếp cần gắn với trải nghiệm thực tế, quyền ra quyết định, áp lực và trách nhiệm về kết quả.
"Mỗi người con đều mang trong mình DNA của gia đình. Tôi kế thừa những giá trị ấy, nhưng thế hệ của tôi có trách nhiệm đưa chúng vào một chặng đường mới và tạo ra những giá trị lớn hơn."
Nền tảng được trao lại là điểm xuất phát, không phải đích đến. Người kế nhiệm chỉ thực sự chứng minh được vai trò khi có khả năng biến nền tảng đó thành năng lực tăng trưởng mới.
Giữ giá trị cốt lõi, đổi cách tạo giá trị
Mỗi thế hệ bước vào một bối cảnh khác nhau về công nghệ, thị trường, nguồn vốn, hành vi tiêu dùng và chuẩn mực quản trị. Nếu thế hệ sáng lập xây dựng doanh nghiệp bằng trực giác, kinh nghiệm và sự quyết đoán, thế hệ kế nhiệm phải phát triển nền tảng ấy trong môi trường đề cao dữ liệu, quản trị rủi ro, đổi mới và phát triển bền vững.
Kế thừa không đồng nghĩa với lặp lại.
Điều cần gìn giữ là hệ giá trị, tinh thần doanh chủ, sự chính trực và những chuẩn mực tạo nên bản sắc gia đình, doanh nghiệp. Trong khi đó, phương thức tạo giá trị phải liên tục được cập nhật.
Duy trì những gì có sẵn giúp bảo toàn quá khứ nhưng khó kiến tạo tương lai. Ngược lại, đổi mới đến mức đánh mất nền tảng có thể tạo tăng trưởng ngắn hạn nhưng làm suy yếu sức bền dài hạn.
Bài toán của người kế nhiệm là giữ vững điều cốt lõi và thay đổi cách tạo ra giá trị. Năng lực kế thừa được thể hiện ở khả năng đọc đúng bối cảnh mới, đưa ra quyết định phù hợp và biến những giá trị đã được tích lũy thành lợi thế cho tương lai.
AgriS: Đưa nền tảng cũ vào chu kỳ phát triển mới
Đối với AgriS, sự tiếp nối thể hiện qua hành trình chuyển đổi từ nền tảng sản xuất nông nghiệp sang chuỗi giá trị nông nghiệp – thực phẩm tích hợp; từ kinh nghiệm vận hành sang quản trị dựa trên dữ liệu; từ thị trường truyền thống sang mạng lưới hợp tác quốc tế.
Quá trình này cho thấy kế thừa không phải là bảo toàn doanh nghiệp trong trạng thái cũ, mà là nâng cao năng lực tạo giá trị trên nền tảng đã được xây dựng qua nhiều thế hệ.
Khoa học, công nghệ và quản trị hiện đại giúp AgriS nâng cao năng lực cạnh tranh, đồng thời tạo thêm giá trị cho người nông dân, đối tác, cổ đông và cộng đồng. Đây là cách doanh nghiệp đưa nền tảng của thế hệ trước vào một chu kỳ tăng trưởng mới, phù hợp với yêu cầu cạnh tranh và mục tiêu phát triển dài hạn.
Chuyển đổi không làm mất đi di sản. Ngược lại, chuyển đổi giúp di sản tiếp tục sống trong thời đại mới.
Một di sản có sức sống không phải là cấu trúc bất biến cần được bảo quản nguyên trạng. Đó là hệ giá trị có khả năng thích ứng, mở rộng và tạo ra những kết quả mới qua từng thế hệ.
Niềm tin tạo không gian để năng lực được chứng minh
Một cuộc chuyển giao thành công cần nhiều hơn tài sản và quyền hạn. Thế hệ đi trước cần trao nền tảng, niềm tin và không gian để thế hệ sau trưởng thành. Thế hệ kế nhiệm phải đáp lại bằng bản lĩnh, kỷ luật và kết quả cụ thể.
Không gian ấy không đồng nghĩa với đặc quyền miễn trừ. Đó là cơ hội để người kế nhiệm được trải nghiệm, ra quyết định, chịu trách nhiệm và chứng minh khả năng tiếp tục tạo ra giá trị.
Khi giá trị cốt lõi được giữ vững và thế hệ sau có điều kiện phát huy năng lực, doanh nghiệp có thể tránh hai cực đoan: bảo thủ trước thay đổi hoặc đổi mới đến mức đánh mất căn tính.
Chỉ trao tài sản mà không xây dựng năng lực, tài sản có thể bị thu hẹp qua từng thế hệ. Trao hệ giá trị cùng khả năng tự tạo ra giá trị giúp di sản tiếp tục mở rộng.
Điều quý giá nhất một thế hệ có thể trao lại không phải những câu trả lời có sẵn, mà là nền tảng để thế hệ tiếp theo tìm ra câu trả lời phù hợp với thời đại.
Từ tài sản đến di sản là hành trình chuyển giao trách nhiệm tạo ra giá trị. Tài sản có thể được trao trong một thời điểm; năng lực phải được rèn luyện qua thời gian; di sản được kiến tạo qua nhiều thế hệ.
Di sản chỉ thực sự có ý nghĩa khi thành quả của một thế hệ trở thành năng lực để thế hệ tiếp theo tiếp tục tạo ra giá trị và kiến tạo tương lai.
