Sáng 11/12, Quốc hội đã biểu quyết thông qua Nghị quyết quy định một số cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thi hành Luật Đất đai.
Nghị quyết có hiệu lực thi hành từ 1/1/2026 với nhiều điểm mới so với Luật Đất đai hiện hành (Luật Đất đai năm 2024). Trong đó có quy định giảm nghĩa vụ tài chính khi chuyển mục đích sử dụng đất.
Theo Nghị quyết, đối với đất vườn, ao, đất nông nghiệp trong cùng thửa đất có đất ở khi chuyển mục đích sử dụng đất sang đất ở (cùng với một số trường hợp tương tự), tiền sử dụng đất được tính như sau: 30% phần chênh lệch giữa giá đất ở và giá đất nông nghiệp đối với diện tích trong hạn mức giao đất ở tại địa phương; 50% phần chênh lệch đối với diện tích vượt hạn mức nhưng không quá một lần hạn mức giao đất ở; 100% phần chênh lệch đối với diện tích vượt quá hai lần hạn mức giao đất ở.
Ưu đãi chỉ áp dụng một lần cho một hộ gia đình, cá nhân (tính trên 1 thửa đất). Hộ gia đình, cá nhân đã được chuyển mục đích sử dụng đất từ thời điểm Luật Đất đai 2024 có hiệu lực (1/8/2024) đến trước ngày áp dụng quy định mới (1/1/2026) thì được “hồi tố”.
Nếu người dân chưa nộp tiền sử dụng đất thì sẽ được tính lại tiền sử dụng đất (được tính lại theo mức 30% hoặc 50% chênh lệch). Nếu người dân đã nộp tiền sử dụng đất (ở mức 100% chênh lệch theo Luật Đất đai 2024) thì sẽ được tính lại tiền sử dụng đất và được Nhà nước hoàn trả.
Trao đổi với PV VietNamNet, luật sư Nguyễn Văn Đỉnh đánh giá đây là bước điều chỉnh hợp lý và cần thiết trong bối cảnh bảng giá đất mới tăng tại nhiều địa phương khiến tiền sử dụng đất quá cao.
Ông đưa ví dụ, một người dân có 1.000m2 đất nông nghiệp trong cùng thửa đất có đất ở thuộc khu dân cư và muốn chuyển mục đích sử dụng đất sang đất ở thuộc địa bàn tỉnh X. Hạn mức giao đất ở tại địa phương là 200m2.
Theo quy định mới, với 200m2 đầu tiên, người dân chỉ phải nộp 30% mức chênh lệch giữa tiền sử dụng đất tính theo giá đất ở và tính theo giá đất nông nghiệp; 200m2 tiếp theo được tính 50% mức chênh lệch; 600m2 còn lại người dân phải nộp 100% mức chênh lệch.
Cách tính mới giúp người dân giảm đáng kể chi phí so với trước, nhất là đối với những thửa đất rộng hoặc các hộ gia đình ở vùng ngoại thành, nông thôn.
“Việc quy định mức thu tiền sử dụng đất ưu đãi chỉ áp dụng một lần cho một hộ gia đình, cá nhân và trên một thửa đất; đồng thời chỉ được giảm tối đa là hai lần hạn mức giao đất ở sẽ đảm bảo tính chặt chẽ, tránh trục lợi chính sách, tránh tình trạng lợi dụng chính sách để ‘gom đất’ chuyển mục đích rồi bán lại kiếm lời”, ông Đỉnh nói.
Cũng theo luật sư Đỉnh, điều khoản chuyển tiếp cũng rất hợp lý. Theo đó, nếu hộ gia đình, cá nhân đã được chuyển mục đích sử dụng đất từ thời điểm Luật Đất đai 2024 có hiệu lực (1/8/2024) đến trước ngày quy định mới có hiệu lực (1/1/2026) thì cho phép áp dụng hiệu lực “hồi tố” theo hướng có lợi, đảm bảo công bằng giữa những người đã nộp và những người chưa nộp tiền chuyển mục đích sử dụng đất.
